“Zafer başlıbaşına bir amaç değildir. Zafer, kendisinden daha büyük bir amacı elde etmeye yaramalı, yeni bir alem doğmalı. Yoksa boşa gitmiş bir gayret olur.”
Bir Fransız gözlemcisinin II. Mahmut’un padişahlığının ilk yıllarında yazdığı şu satırlar, o zaman belki anlamsız gibi gözükmekle birlikte, yerinde bir teşhistir: “ Osmanlı imparatorluğu’nun hala nasıl devam etmekte olduğunu, özellikle Türklerin nasıl hala Avrupa’da bulunduğunu anlamakta güçlük çekilir. Hele ordunun bilgisizliğini, disiplinden yoksunluğunu, maliyesinin anarşi içinde oluşunu, kalelerin bakımsız durumunu, ağaların İstanbul’a yakın olanları arasında bile görülen isyanlarını, nihayet Mora, Mısır, Şam, paşalarının bağımsızlıklarını yakından görenler için bu anlaşılır bir şey değildir. Dünyanın en sallantılı tahtında oturan sultanı yerinde tutan asıl güç, onun HALİFELİĞİDİR.