Kendime de baktım; nihayet-i aczde gördüm. O vakit beka isteyen ve beka tevehhümüyle fânilere mübtelâ olan ruhum bütün kuvvetiyle dedi ki : ''Madem cismen fâniyim, bu fanilerden bana ne hayır gelebilir... Madem ben acizim, bu acizlerden ne bekleyebilirim?..
Said Nursi, Bitlis'in savunmasına katıldı ve Ruslara esir düştü. Rusya'da Kostroma esir kampına gönderildi ve burada iki buçuk yıl kaldı. Burada, muhafızların davranışlarından etkilenmiş olmalıdır: çünkü, daha sonra belirttiğine göre, Ruslar bu kampta ibadet için kendisine cemaat toplama özgürlüğü tanırlarken, Türkiye Cumhuriyeti aynı hakkı ondan esirgemiştir.
21 Ekim 1895'te, Osmanlıların İngiliz reform önerisini kabul ettiklerini açıkladığında, ilk tepki Bitlis'ten geldi. 25 Ekim'de Bitlis'te panik üzerine birdenbire baş gösteren bir ayaklanmada 200 ermeni öldürüldü. Birçok kişinin öldüğü, bundan daha da ağır olaylar ise 24 Ağustos 1896 tarihinde yapılan bir ermeni gösterisinin ardından İstanbul'da patlak verdi. Bu olaylardan birkaç ay sonra da Said Nursi, padişaha sunmayı umduğu doğu bölgesine ilişkin reform önerileriyle birlikte İstanbul'a doğru yola çıktı.
Bitlis'te Protestan Ermeniler '' yaklaşık 400 kişilik bir cemaate sahip büyük bir kilise ile, kız ve erkek çocuklar için gene büyük bir yatılı okula sahiptirler.'' Amerikan misyonerler ise 50 yatılı ve 50 gündüzcü kız öğrencisi olan bir okulu işletiyorlardı. Charlotte ve Mary Ely isimli bayanlar 1870 yılında ''Kürdistan Mount Halyoke Kızlar Din Okulu'nu açmışlardı. Bir okullar ağı, bu merkezden kalkarak Bitlis'in çevre kasaba ve köylerine kadar uzanmaktaydı.