ZİMANÊ HEVPARKurdî
HİKAYETA TERZÎYEKÎ û ÇEND TİŞTÊN DİN- Rizgar Elegez
“Spasî û qedirzanîn ji bo xwendin û pêşnîyarên wan nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend: Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem (nota nivîskar)”
Ji bo ev berhem ji alîyê 4 edîtorên nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend ve (Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem) hatîye xwendin, kontrolkirin, mirov hêvî dike li metneke birêkûpêk û edebî rast were.
Li sînemaya tirkî her tim karekterekî cê heye, yê bi devokekê dipeyive. Carinan ew karekter Laz e, hin caran Kurd e, carcaran Ermenî, an Rom, an Roman e… Ew kes bi zimanê hevpar napeyive, bi devoka herema xwe dipeyive. Bi vî awayî hem filîmê/rêzefilîmê zengîn û rengîn dikin hem jî îronî û mîzahê jî dixine nav mijarê û filîmî balkêştir dikin. Ji bo edebîyata kurdî bi piranî bi devokekê ye an jî bi kombînasyona devok û zaravayan e, “zimanekî civakî yê hevpar” pêk nehatîye û wisa dixwîye naye jî.
Li hûnera musîkê “mahalli sanatçî” hene. Ew hûnera musîkê bi awayekî heremî dikin, bi devok û folklora heremê li dawet û şahîyên heremê civakê mest dikin. Hin ji wan “mahalli sanatçî”yan xwe bi heremê nagirin û terza xwe digûherînin dibine hûnermendên civakî. Ev rewş bitenê li musîkê heye, li hûnerên din nola şano, sînema, resim û hwd nîne. Bi teybetî li edebîyatê “nivîskarên heremî” li dilê mirov xweş nayê.
Heremîbûna edebîyata kurdî, ne bi tenê bi karekteran sînordar e, bi awayeke kesayî ye û tişta herî mûhîm jî “heremîbûna vegotinê” ya bi “felsefeyeke heremî” ye. Ji bo ferhenga nivîskaran bi tenê têra gund û xwezayê dike an jî zimanê wan bi gundînîyê sînordar e li berhemên edebî giranîya pastoralîyê xwe darîçav dike. Bi teybetî jî li helbestkar û zimanê devokî û heremî û pastoralîzm ji bo nivîskarên Serhedî
Aralık ayının 9.betiği (2020 yılında okuduğum 101.betik)Edebiyat
Soluk Tilki betiğinden yola çıkarak çok güzel bilimkurgu projesi düşünmüş. Nommolar, 2 Dogon Çift ve Rahipleri Sirius-B gezegenine götürüyorlar da neden o gezegende İngilizce adlar yaygın anlamadım. Dogonca olması lazım. Bu önyargımı betiği okudukça yanıtı buldum. Galiba kalem bu konuda Türk'un Uzayla İmtihanı dizisinden etkilenmiş. Orada Ablanlar gezegeni Türkçe konuşuyor.
Ayrıca Sirius Sistemi diyeceği yerde Sirius Güneş Sistemi diyor. Bu da yanlış bir tanımlama çünkü Güneş bir yıldızdır. Etrafında gezegenler dönen yıldızlara Güneş Sistemi denilmez. O yıldızlara onun yıldızın adıyla söylenir. Sirius (Akyıldız tabiri kullanmayı yeğliyorum) Sistemi, Aldebaran Sistemi, Metuşaleh Sistemi vs.
Son İbrani Yalvacı İsa (AS), bu gezegen yaklaşık 30-40 yıl yaşadığı için bekar olarak göğe yükseldiğini düşünmüyorum. Mecdelli Meryem (yada Magdelena) ile evlenmiş. Eşi hamileyken göğe yükseliyor. Kızı Sare de babasız yaşıyor. Katolik Kilisesi'ne İsa (AS) bekar olarak göğe yükselmiş. Bu düşüncesinden vazgeçmemesinin nedeni zevkleri içindir. O mezhebe göre rahibeler, Cennet'te İsa (AS) ile evleneceğine inanıyorlar. Kilisede ateş ile barut yan yana duruyor. Burasını siz anladınız. Yani Katolik Kilisesi gibi düşünmüyorum bu konuda.
Hem kağan hem yalvaç olan Süleyman (AS), Seba Hatunu Belkis'in tahtını Yeruşalim'e getirmesi için emrindeki cinlerden (çorlardan) birini görevlendiriyor. Yanlış olmasam bu olay, Kur'an-ı Kerim'de geçiyor. Bu olayın İbrani ilintisinde tahtı getiren çor değil Asaf bin Berhiya olarak geçiyor. Burada İbrani böbürlenmesini görüyoruz. Ne de olsa seçilmiş ulus oldukları düşünüyorlar (!)
Öd yolcusu olan yalvaç ve bilge Zülkarneyn (AS), Gog-Magog (Yecüc-Mecüc)'u Dağıstan coğrafyasında setin içine tutsak ettiriyor. Kalem de bu durumu Akyıldız-C