Eser Han
@esermah49
Şu anda okuduğu kitaplar
Adalete inancımız var, çünkü kötülerin cezasız kalmamasını istiyoruz ve adalete inanılan toplumların daha iyi işlediğini biliyoruz. Gelgelelim hayat adil değil. Bunu görüyoruz. Ama inançlarımızı ve sonuçlara yönelik akıl yürütmelerimizi gözden geçirmektense, bu adaletin başka bir boyutta tecelli edeceğiniz umuyoruz. En güzelinden bir hüsnükuruntu işte. “Ahirete inanmak istiyorum.” Hayat bir alegoriyse, tanrılarımız da korku ve umutlarımızın vücut bulmuş halleri olmalılar.
Reklam
istediğimiz ve umduğumuz şeyleri “gösteriyor”. Kısacası hepimiz bir dereceye kadar kendi fantezi dünyamızda yaşıyoruz.
Daha global ölçekte bakarsak, milli gelir ile ortalama IQ_seviyesi arasındaki pozitif bir ilişki olduğuna dair tartışmalı çalışmalar var.217 Zekâyı argümanlardaki haklılık için çok kaba bir gösterge olarak alırsak, iyi argüman ile zenginlik arasında zayıf bir bağ kurulabilir. Tabii bunu biraz eğlencesine yazıyorum, zira böyle dev ölçeklerde herhangi bir korelasyon ilişkisi kurulsa bile, ikili tartışmalar ölçeğinde başka faktörler öne çıkıyor. En önemlisi de şu: Zenginler - zeki olsalar bile- yanlı akıl yürütmeden mustaripler, zira statülerini hak ettiklerini düşünmeye ve narsisizme meyilliler.218 Bu konudaki en bilinen çalışmalardan biri, dur işareti olan kavşaklarda sürücülerin yol verme alışkanlıkları üstüne yapılmış.219 Ucuz arabalar yayalara neredeyse tamamen saygılıyken pahalı arabaların yarısı yol vermeden geçiyor. Yine benzer şekilde, pahalı arabaların sürücüleri dörtyol ağızlarında diğer araçlara nazaran daha seyrek yol veriyor. Bu tutumları, arabadan indikten sonra da değişmiyor: Tasarımı gereği kazanmanın imkânsız olduğu bir bilgisayar oyununu oynadıktan sonra zengin denekler “kazandıklarını” iddia etmeye çok daha meyilliler. Yani genellikle daha az etik davranıyorlar.
"Kendi başlarına şiddet eylemlerine katılmayan sıradan insanlar, korkunç bir yok etme sürecinin parçası haline gelebilir.”
Yanlış olanı destekleyebiliriz, yalancı olanı dahi destekleyebiliriz, ama yalancı ve yanhşken başkasını yalancılık ve yanlışlıkla suçlayana karşı alerjimiz var. Bu alerji, bizim gibi sosyal canlılar için bir noktaya kadar faydalı. Misilleme konusunda yazan Hobbes, eğer toplumsal bir kural başkaları tarafından yeterince çiğnenmişse, sizin de -enayi yerine koyulup dezavantaja uğramamak için- çiğnemenizin ahlaken doğru olduğunu söyler.
Reklam