Kendini aldatmak, aslında çoğumuzun hayatında sıkça rastladığı ama çok nadir sorguladığı bir olgu. İlk bakışta bu, klasik bir paradoks gibi görünüyor: Bir insan nasıl hem bir şeyin doğru olduğuna inanabilir hem de tam tersi bir şey yapabilir? Yani, nasıl aynı anda hem inandığınız bir şeyi kabul eder hem de reddedersiniz? Fingarette, bu durumu aslında bir paradoks olmaktan çıkarıyor ve sadece insan doğasının bir parçası haline getiriyor.
Fingarette’in kitabı, kendini aldatmayı sadece bir hata ya da yanlış anlamadan ibaret görmek yerine, bunun oldukça doğal bir zihinsel süreç olduğunu ortaya koyuyor. Kendini kandırmak, bir başkası tarafından kandırılmak gibi bir şey değil. Aksine, tam anlamıyla insana özgü bir durum. Kitap, bu olguyu sıradan bir şey gibi sunuyor ve kendi kimliğimizi korumak, dünya ile ilişkilerimizi düzenlemek için ne kadar sık bu tür mekanizmaları kullandığımıza dair çok basit ama etkileyici örnekler veriyor.
Kendini aldatma yalnızca kişisel bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir konu. Sartre, Kierkegaard ve Freud gibi önemli düşünürlerin fikirlerinden faydalanarak, Fingarette, insanların kimliklerini nasıl savunduklarını ve sosyal baskılarla nasıl "yeniden inşa ettiklerini" ele alıyor. Bu noktada kendini aldatmak, sadece zihinsel bir hata olmanın ötesine geçiyor; aslında bir tür kimlik savunması haline geliyor.
Bir insan, kendini sürekli olarak kandırarak, aslında hangi gerçeği görmezden gelir? Kimlikleriyle, toplumla, kendi iç dünyalarıyla olan ilişkilerini korumak için neleri reddeder?
kendini aldatmak seni şerefsiz yapmaz
İncelikli bir konu başlığı ve incelikli bir çalışma. Bu yıl sessizlik, sevgi, zihin, bilinçdışı gibi konularda okuma yapmak istemiştim. Bu kitap da devam niteliğinde iyi bir çalışma oldu.
Açık bir başlangıçla ve bütünsel bir sonla hilesiz hurdasız ve bütün kartlar açık bir şekilde yazılmış.
Arka kapakta bir Jacques Riviére alıntısı var ve konunun ele alındığı bağlamlarla ilişkisini çok güzel açıklıyor:
"İçimizdeki kendini aldatma dürtüsünün varlığından ve faaliyetinden haberdar olmadan ve onun düzenlerine karşı hazırlanmadan insanın duyguları üzerine çalışmaya koyulmak, bir sondaj aleti olmadan, sadece suyun yüzeyine bakarak, denizin derinliklerinin yapısını anlamaya çalışmak gibidir."
İlerleyen kısımda Aichorn'un yaklaşımı ilgimi çekti. Ben ve üstben yetersizliğinin aslında sorumluluğun kabulünden kişinin kendini kabulüne varan birçok uzlamda tehlikesini düşündüm. Kişinin aslında kendisini sevmesi vurgusunun, kendisini dolayısıyla da sorumluluğunu kabul etmesi gereksinimiyle ilişkilendirilebileceğini düşündüm.
Son bölümlerde "kendini aldatmanın nöropsikolojik çerçevesi" ile güzel bir kapı aralanmış fakat dağılmadan "kendini aldatma açıklama gerektirmiyor" başlığıyla kendini aldatmanın zihnin işlevleriyle, seçici dikkatle ve daha önce de vurgulandığı gibi zihnin savunması gibi kavramlarla ilişkisine doğrudan değinilerek kendini aldatmaya zihnin şaşırtıcı bir yeteneği olarak bir bakış sunulmuş ve bu yeteneğin samimiyetsiz ya da paradoksal bir zeminden ziyade gayet rasyonel ve doğal hatta samimi bir temele oturtulması sağlanmış.
Başlarda bahsi geçen kasıtlı cehalet tanımı sonlarda da tutarlı bir şekilde kendini aldatmanın temellendirilmesinde doğrudan kullanılmış. Fakat bu kasıtlılığın işlev ve yapısının yani ne çeşit bir kasıt içerdiğinin uzun uzadıya
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Kitabın isminin cazibesine kapılarak ve yaygın bir aldanış biçimi olarak insanın kendini aldatmasının bilmecesine büyük bir kapı aralayacağını düşünerek okumaya başladım. Fakat akademik üslup ve anlam sıçramalarıyla biraz aldatılmış hissettim. Çok faydalı bir kitap olduğuna kendimi inandırarak zoraki bitirdim. Elbette içinde çok önemli noktalar var ama sadra şifa olacak türden ziyade akademik beslenme amaçlı bir eser olmuştur. Okumak isteyen içinden üç beş sayfa karıştırmadan okumaya başlamasın.