Atatürk'ün İnönü'ye en büyük mirası, sorumluluğu yarın onun omuzlarına yüklenecek olan yeni ve özgür bir devletin şan ve şerefiydi. Tek Adam ve İkinci Adam, bu devletin kuruluşunda, biri bir ebedi şef, diğeri onun "emrinde ve yanında bir insan" olarak söz ve hak sahibiydiler.
-- Mustafa Kemal, İsmet Paşayı niçin seçti?
1923'te Mustafa Kemal'in, İsmet Paşa üzerinde karar kılması için başlıca sebepler şunlardır: Mustafa Kemal'e karşı hususi bir rakiplik hissi olmadıktan başka, Mustafa Kemal'in otoritesine kati ihtiyaç olduğu kanaatında idi. Son derece çalışkan, ciddi bir Hükümet Adamı idi. Mustafa Kemal'in, maddi ve manevi topyekun inşa kelimeleri ile hulasa edebileceğimiz inkılap davasına, en aşağı onun kadar inanmış bir Fikir Adamı idi..
Demokrasi, bir inkılap nizamı değildir. İnkılap nizamı, azınlığın iradesinin çoğunluğun iradesine, inkılabın zaruretleri yönünde, cebir ve zor yoluyla hakim oluşudur.
Ama ne var ki halkın muhayyilesi kendi kanunlarıyla işler ve halk tarih yazmaz, destan yaratır. O halde halkın bir zaferi ve zaferden sonra topyekün, bir kahramanın adına ve şanına bağlaması, yadırganacak bir şey değildir.
Millet kararını vermiştir. Ancak bütün millet ve bütün Cihan bilsin ki, en nihayet ve en nihayet bu millet tam istiklalinin temin edildiğini görmedikçe, yürümeye başladığı yolda, bir an durmayacaktır