Bazı esrar ve mantar türlerinde ya da çeşitli uyuşturucu maddelerin kullanımında, insan zihni tüm varlığı bir olarak algılar. Beyni frekans değiştirmiş ve sarhoş olmuş kişi, kendisinin ve hiçbir şeyin aslında hakikatte var olmadığını, hakikatte asıl var olanın tek bir varlık olduğu hissine kapılır. Etrafında gördüğü her şeyin ve kendisinin de bu birliğe dahil olduğunu zanneder. Sufilerin derin nefis alıp vererek ve kafalarını sallayarak, havasız ortamda zikir ayini yapmalarının amacı da; aynı sarhoşluk hissine kapılıp varlığın birliğini hissetme arzusudur. “Biz bunu normalde fark edemiyoruz, ancak bu kafaya erişince hakikati görebiliyoruz” diyen panteistler ve sufiler, esasen bir sarhoşluk halinin gerçeklik olduğunu savunmaktan başka bir iş yapmamaktadırlar.