Furkan Donuk
@furkandonuk
Her halk hak ettiği şekilde yönetilir.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Bir Kalkınma Reçetesi
Atatürk bu kitabı neden önerdi? Bu soruyu sorarak okumaya başladım ve kitabı bitirince de net şekilde anladım.
Atatürk, Cumhuriyet’i kurduğu dönemde Osmanlı’dan kalan en büyük mirasın savaş yorgunu, eğitim seviyesi düşük ve üretim gücü zayıflamış bir toplum olduğunu görüyordu. “Beyaz Zambaklar Ülkesinde” ise benzer zorluklar yaşamış olan Fin milletinin eğitim ve toplumsal sorumluluk bilinciyle ayağa kalkışını anlatıyordu. Muhtemelen Atatürk’ün bu kitabı önermesinin temel nedeni, Finlandiya’nın yaşadığı zihniyet dönüşümünün Türkiye için de mümkün olduğunu düşünmesiydi.
Kitapta sıkça vurgulanan “aydınların halka inmesi” fikri, Atatürk’ün uygulamalarında somut karşılık bulmuştur. Harf Devrimi sonrası Millet Mekteplerinin kurulması ve Atatürk’ün bizzat halkın karşısına geçerek ders vermesi, bu anlayışın en güçlü örneklerinden biridir. Aynı şekilde eğitim birliğini sağlayan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve köy odaklı kalkınma hedefi, kitabın eğitim merkezli toplum modeliyle büyük ölçüde paralellik gösterir.
Bunun yanında kadınların eğitim ve sosyal hayata katılması, meslek ahlakının teşvik edilmesi ve üretken birey anlayışının yaygınlaştırılması da Atatürk reformlarının kitapta anlatılan kalkınma modeline ne kadar yakın olduğunu gösterir. Ancak Atatürk bu modeli birebir kopyalamak yerine Türkiye’nin tarihsel ve kültürel şartlarına uyarlamayı tercih etmiştir.
“Beyaz Zambaklar Ülkesinde” bu açıdan sadece Finlandiya’nın hikayesi değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in kuruluş felsefesini anlamak için de önemli bir anahtar niteliğindedir. Kitap, bir milletin gerçek gücünün savaş meydanlarında değil, eğitimli ve bilinçli bireyler yetiştirmekte yattığını hatırlatan güçlü bir toplumsal manifesto olarak okunabilir.
Sizin hep düşmanınız olacak cehaletinizle
Sizi savunanları kovacak gücü koruyun;
Koruyun ki, bu cehaletiniz, silah kullanmaksızın
Sizi yenecek olan bir ülkeye en aşağılık bir esir gibi teslim etsin!
Aslında hak ettiğimiz bir şeyi dilenmektense,
Ölmeyi, açlık çekmeyi tercih ederim.