Deniz Devrim Aydın
@ghibli
Ulysses hiç kuşkusuz 20. yüzyıl edebiyatının en etkili ve en çok tartışılan romanlarından biri. Homeros’un Odysseia destanını 1904 yılı Dublin’inde sıradan bir gün ve sıradan insanlar üzerinden yeniden yorumlayan Joyce, bu yapıtta modern insanın bilinç akışıyla örülü iç dünyasını büyük bir ustalıkla resmediyor. Roman, Leopold Bloom’un bir gün boyunca Dublin sokaklarında yaptığı yolculuğu konu alır. Ancak bu "basit" gibi görünen anlatı, Joyce’un dilde, biçimde ve bilinç akışı tekniğinde yaptığı deneysel hamlelerle sıradışı bir boyut kazanır. Anlatım, kahramanların zihinlerinden geçen çağrışımlarla derinleşir; zaman ve mekân algısı bulanıklaşırken, okur yoğun ve katmanlı bir metnin içine çekilir. Ulysses, bireyselliği, aidiyeti, kimliği, aşkı ve insan zihninin karmaşıklığını işlerken, modernist edebiyatın sınırlarını da zorluyor. Edebiyatın olanaklarını keşfetmek isteyen sabırlı okurlar için kesinlikle zorlayıcı ama ödüllendirici bir okuma deneyimi.
Reklam
Larcenet’in bu mükemmel grafik romanı, modern hayatın karmaşasında kendini bulmaya çalışan bir adamın, Marc’ın öyküsünü içten bir dille anlatıyor. Grafik roman, “büyük” zaferler yerine, gündelik hayattaki küçük ama anlamlı mücadeleleri merkeze alıyor. Marc’ın çevresindeki insanlarla kurduğu ilişkiler, onu yavaş yavaş yeniden hayata bağlarken, okur da onunla birlikte büyüyor. Mizah ve melankolinin dengeli bir karışımı olan Sıradan Zaferler, sadece bir karakterin dönüşümünü değil, aynı zamanda hepimizin içindeki kırılganlığı ve iyileşme umudunu da anlatıyor.
Bu olağanüstü eser, klasik edebiyatın karanlık arka sokaklarında gezinen gotik bir casus hikâyesi gibi… Ama biz biliyoruz ki, Alan Moore’un ellerinde hiçbir şey sıradan kalmaz. Olağanüstü Beyefendiler Cemiyeti, Viktoryen estetiğini alır, içine anarşi, politika ve kirli niyetleri katar; ortaya ahlak ile kimlik arasında parçalanmış bir anti-kahramanlar galerisi çıkar. Mina Murray'in sessiz liderliğinde kurulan bu ekip; Hyde’ın şiddetiyle, Nemo’nun gölgeleriyle, Quatermain’in tükenmişliğiyle örülür. Ama asıl olağanüstü olan, Moore’un geçmişe değil, bugüne ayna tutan anlatımı. Kevin O’Neill’ın grotesk ve stilize çizimleri ise yalnızca karakterleri değil, Viktorya toplumunun bastırılmış çürümüşlüğünü de sayfalara işlemiş. Her panel, göz kırpan bir referansla dolu; ama bu göndermeleri okumak, roman kadar kültürel hafızaya da bir yolculuğu gerektiriyor.
Tsugumi Ooba'nın yazdığı ve Takeshi Obata'nın çizdiği 37 bölümlük anime "Death Note" çoktan efsaneler arasındaki yerini aldı. Hüseyin Can Erkin tarafından çevrilen mangası da animesi kadar etkileyici olmasa da Death Note meraklılarının ilgisini hakediyor. Tsugumi Ooba'nın ustaca kurguladığı senaryo, her adımda sizi daha derin bir ahlaki ikileme çekerken, Takeshi Obata'nın detaylı ve etkileyici çizimleri bu karanlık dünyanın atmosferini büyüleyici biçimde yansıtır. İzleyenler çok iyi bilir ki, Death Note, yalnızca iyiyle kötünün savaşı değildir. Bu hikâye, adaletin mutlaklığını sorgulayan, vicdanı satır aralarına gizleyen karanlık bir satrançtır. Light Yagami’nin zekâsı ve L’in sezgileri, klasik kahramanlık anlatılarını yerle bir ederken, okuyucuyu “kime hak veriyorum?” ikilemine mahkûm eder. Ryuk’un omzunun hemen arkasında biz de sessizce izleriz olanları. Ne Tanrı’nın tarafındayız, ne de insanların. Ama her sayfada, bir elmanın ısırığı kadar tatlı bir günah işlemeye yaklaşıyoruz.
