Avcılığı ve toplayıcılığı, doğanın hazırlayıp sunduklarına el koyan “asalak bir geçim etkinliği” sayabiliriz. Asalaklıktan üreticiliğe geçiş, ilkel topluluğun farklılaşmamış, türdeş, eşitlikçi, dolayısıyla çelişkisiz, durağan yapısının iç gelişmesiyle gerçekleşemezdi. Uzman avcılığa geçilmesinde olduğu gibi, bir dış etkiyle gerçekleşebilirdi. Söz konusu dış etki, bu kez, havaların soğuması değil, buzul çağının sona ermesiyle ısınmasıdır. İklimdeki bu değişiklik Avrupa’da tundraların, otlakların yerini ormanların almasına yol açtı. Ama yakındoğuda ormanların ve yağışların azalmasına, iklimin çoraklaşmasına vardı. Bunlar da yabanıl tahılların azalmasına neden oldu.