Bazıları sonsuza kadar hatırlanırTarih
Bir tarih öğretmeni olarak derste hep şunu söylerim: Atatürk’ü anlamak yalnız bizim iç tarihimizin işi değildir; onu dünya entelektüel haritası içinde nereye koyduğumuz da belirleyicidir. Özer Ozankaya’nın hazırladığı bu derleme, tam burada kıymet kazanıyor: farklı ülkelerden tarihçiler, siyaset bilimciler, diplomatlar ve devlet adamlarıyla yapılan söyleşiler üzerinden Atatürk’ün ve Cumhuriyet’in evrensel karşılığını görünür kılıyor.
Farklı ülkelerden tarihçilerin, siyaset adamlarının, diplomatların Atatürk hakkında söylediklerini bir araya getiriyor. İngiliz tarihçi Andrew Mango’dan Senegalli bilim insanı Penda M’Bow’a, Azerbaycan’dan Haydar Aliyev’e kadar pek çok isim, Atatürk’ün bıraktığı mirası değerlendiriyor. Her biri kendi ülkesinin, kendi kültürünün penceresinden bakıyor ama ortak bir yerde buluşuyorlar: Atatürk, yalnızca Türk milletinin değil, insanlığın ortak değerlerinden biri.
Okurken en çok hoşuma giden nokta, Atatürk’ün laiklik ve milli egemenlik ilkesinin evrensel bir dille anlatılması oldu. Aliyev’in sözlerinde, laik Cumhuriyet’in İslam dünyasında açtığı yolu görüyorsunuz. Mango, Atatürk’ün uygarlık anlayışını “tek bir uygarlık” fikriyle açıklıyor; yani medeniyetler çatışması değil, insanlığın ortak yürüyüşü. Bunlar aslında bizlerin yıllardır bildiği gerçekler, ama dışarıdan teyit edilince daha da kıymetli oluyor.
Tabii kitabın yapısı derleme olduğu için tekrarlar var; farklı isimler aynı noktaların altını çiziyor. Fakat ben bunu eksiklik değil, pekiştirme olarak gördüm. Atatürk’ün evrenselliğini farklı dillerden duymak bana iyi geldi.
Özetle, bu kitap akademik bir monografi değil. Kaynaklara gömülüp ağır dipnotlarla ilerleyen bir metin bekleyenler için fazla derli toplu. Ama okuyucuya şunu hissettiriyor: Cumhuriyetimizin kurucusu, yalnızca Anadolu topraklarının değil, dünyanın da saygı duyduğu bir lider. Atatürk, Türk evlatlarının yüreğinde yanan sönmez bir meşale olduğu kadar, insanlığın ortak vicdanında da ışığını bırakmış bir liderdir. Yabancı profesörlerin de dediği gibi dünya tarihinde eşi, benzeri olmayan bir lider. Varlığını Türk varlığına adadığı için ölümsüzdür!
#66949070
Dünya Düşünürleri Gözüyle Atatürk ve CumhuriyetiÖzer Ozankaya · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 201982 okunma
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.