"Kerbela'dan beter oldu Dersim'in hali."
Öncelikle, yazar coğrafyaya hakimiyetiyle kitabında Dersim'in o doğal güzelliklerini o kadar güzel kaleme almış ki, yıllar sonra yine kendimi Dersim'de buldum sanki. Sadece coğrafi bilgileri değil , kullandığı kelimeler ve betimlemelerle de kültüre bir o kadar hakim olduğunu gösteriyor. Okuyacak olanlar için bu kültüre yabancı olanlar, kitabın betimlemelerinde neyden bahsettiği konusunda zorluk çekebilirler. Hızır ve Ziyaret gibileri bunların da en basiti..
Kitapta geçen olayların hikayesi ise eski Dersimli ihtiyarlarımızın ağzından dökülenler, başından geçen olayların romanlaştırılmış hali.
Yıl 1930'lar. Dersimde aşiret savaşları had safhadadır. Ordu ise Dersimli aşiret ağalarına silahlarınızı teslim edin çağrısı yapmış, lakin Dersimliler tarih boyu gördükleri zulümler, çektikleri acılardan dolayı devlete güvenmemektedir. Sayısız kez Dersim halkı yok olma tehlikesiyle burun buruna gelmiş ama pes etmemiştir. Üstelik sadece silahları değil, inançları ve kültürleri de bir kenara bırakmaları talep edilmiştir. Halksa geri adım atmamaktadır.
Tarihte yaşanan bu olaylar hakkında ordunun yaptığı harekat için "sert müdahale' deniyor, bana kalırsa bu betimleme 'hafif' kaçıyor. Askeri harekatın başlaması sonrası aşiretler eline silahlarını alarak direnmeye başlıyor, lakin ölenler sadece direnişçiler olmuyor. Harekat esnasında köylerin bombalanması sonucu sayısız masum kadın, çocuk ve yaşlı canlarından oluyor. Olaylar bununla da kalmıyor, köyler yakılıyor, ele geçirilen halk toplu bir şekilde cinsiyet ya da yaş ayırt etmeksizin infaz ediliyor. Sağ kalanların ise kaderleri daha parlak olmaktan uzak kalıyor. Ellerinden hayvan sürüleri ve erzağı alınan halk silah zoruyla göçe zorlanıyor. Halk mecbur aç ve sefil bir şekilde yollarda buluyor kendini. Memleketinden dönmemek üzere sürüluyor insanlar, ellerinde hiçbir seyleri olmaksızın... Bugün bile sayıma baktığımızda nüfusu en düşük illerden biri hala Tunceli'dir. Eskiler der ki "Olaylardan sonra Munzur'un suyu 7 gün 7 gece kızıl akmıştır." Yaşanan o keşmekeşte sade isyan bastırılmamış, bir halk; kökünden kazınılmaya çalışılmış, bir soykırıma dönüşmüştür. Hiç unutmam, yıllar önce Dersim katliamına dair izledeğim bir belgeselde, kapısı çalınan bir yaşlımız röportaj vermeyi reddetmekteydi. Zira bugün bile insanlar o gün gördükleri acıları unutmamış, hala fazlasıyla korkmaktaydı. Bunca yıl sonra bile..
Kendi memleketimin tarihi hakkında ne zamandır bir kaynak bulmak istemiş, ama çarpıtılmamış bir kitap bulmak konusunda hep çekincelerim olmuştu. Yazar olaylara olabildiğince objektif yaklaşmaya çalışmış ki tarihi anlatan kitaplarda bunu yapmak oldukça zordur, hele ki bunun gibi hassas olaylarda. Bu kitabı okuduğumda fazlasıyla tatmin oldum ama bir o kadar içimi deşti desem az kalır. Kitabı okurken sık sık ara vermek zorunda kaldım, zira yaşananlar en ağır hali ve tüm çıplaklığıyla kaleme aktarılmıştı. İnsanın içini burkmadan okuması zor bir eser. Hele ki söz konusu insanın kendi ataları olduğunda. Sık sık "nasıl, nasıl yapabildiniz, nasıl bu kadar gaddar olabildiniz" derken buldum kendimi. Zaman zaman derin düşüncelerin içinde buldum kendimi.
Yukarda da vurguladığım üzere, bu kültüre yabancı olan insanlar için anlaşılması zor bir kitap olacaktır. Lakin Dersim'de yaşanan olayları merak eden arkadaşlar için aradıkları kitap diyebilirim. Ben severek okudum, olaylar dışında yazarın kalemine hayran kaldım. Zira farklı bir kültürü kullanarak bu denli başarılı bir edebiyat eseri sunmak hiç kolay değildir. Yazar araştırmasını gayet profesyonel olarak ilerletmiş. Ortaya çıkan eserse fazlasıyla doyurucu. Okuyacak arkadaşlara şimdiden keyifli okumalar diliyorum, ama malum ögrenecekleri yüzünden bu pek mümkün olmayabilir.
··
897 Gösterim
7 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ellerine sağlık Ferhat. Zor bir okuma yapmışsın ve okuduğunun hakkını vermişsin. İnsan okumadan da gerçekleri öğrenemiyor maalesef. Acı da olsa gerçekleri öğrenmek gerek. O yıllarla ilgili yazı okudum ama kitap hiç okumadım. Sanırım okumam gereken bir kitap. Ne de olsa Tunceli, Malatya'ya uzak değil. Dersim halkının yaşadıklarını Malatya halkı da yaşamıştır büyük ihtimalle.
Ferhat G.
Gönderi Sahibi
Yorumun gururumu okşadı abla, çok teşekkür ediyorum. Kitabı okuyalı aylar oldu ama aklımda kalanlarla yazmaya çalıştım. Bu memlekette Alevi olunca 'kesin yaşamıştır' derim ben. Zira 
Aleviliğin Gizli Tarihi 'nde de Alevilerin toplatılması için sayısız fermandan bahsediliyordu. 1930'larda Dersim, tarih boyu sayısız memleket. Bugün bile hala kapısı işaretlenen evlerin haberleri karşıma çıkıyor. İnsanın içinin sızlamaması mümkün değil.
Aleviliğin Gizli Tarihi 'nde de Alevilerin toplatılması için sayısız fermandan bahsediliyordu. 1930'larda Dersim, tarih boyu sayısız memleket. Bugün bile hala kapısı işaretlenen evlerin haberleri karşıma çıkıyor. İnsanın içinin sızlamaması mümkün değil.
Aşiret ağalarını bahane ederek, Dersim lilere yapılan bu vahşeti anlamak mümkün değil, böyle acı dolu bir kitabı okumaksa gerçekten kolay değil. Yazarın doğa betimlemeleri nin güzelliği ise bana Yaşar Kemal'in yazım biçimini hatırlattı. Böylesine güç birkitabı okumak ve yorumlamak , yaşanan katliamı, bir kültürü, bir halkı üstelik de devlet araçılığıyla yok etme çabalarını, gözler önüne seren incelemeniz çok başarılı, tebrikler.
İncelemenizi okuyunca aklıma Tunceli de kaldığım yıllar geldi izninizle dahil olmak istedim. Nüfus azlığının devam ediyor olmasının, uzun yıllar önce yaptırılan zorunlu göç neticesi olduğunu düşünmüyorum. Genç nüfus, ilde yaşama taraftarı değil bir de yurt dışı yaşam tercihi oldukça yüksek. Bunun yanı sıra okuma ve üniversite eğitimi de yaşam biçimi olarak uygulandığı için eğitim sonrası geri dönüş olmuyor. Hızır ve ziyaretler bana yabancı gelmedi :) emeğinize sağlık.
Ferhat G.
Gönderi Sahibi
Zorla göç mevzusunda haklı olabilirsiniz. Bunun dışında fazlasıyla küçük bir şehir olduğu için gençlerin batıya ve büyük şehirlere yönelmesi çok doğal. Yurt dışına göçe gelince, bu zaten ülke genelinde olan bir yönelim. Incelemede de dediğim gibi Hızır, Ziyaret en basitleri ve siz zamanımda orada ikamet etmişsiniz. Size yabancı gelmemesi çok doğal. Ama Tunceli hakkında hiçbir fikri olmayan, orada bulunmayan, kültürünü ve geleneklerini bilmeyen insanlar için bu kitap çok yabancı gelecektir. Bu arada teşekkür ederim. :)
Çoktandır okumak istediğim bir roman bu. Kaliteli ve özgün bir inceleme olmuş 👏👏👏Elinize sağlık.
Bir dönem romanı da benden tavsiye gelsin o zaman. Mutlaka okuyun derim.
Dersim'in Kayıp Kızları
Konu Dersimden açılmışsa bunu bırakmadan olmaz.
Keyifli okumalarınız olsun
youtu.be/zCMHce42riI
Dersim'in Kayıp Kızları
Konu Dersimden açılmışsa bunu bırakmadan olmaz.
Keyifli okumalarınız olsun
youtu.be/zCMHce42riIFerhat G.
Gönderi Sahibi
İnceleme hakkındaki olumlu düşünceleriniz ve tavsiyeniz için çok teşekkür ederim. Dersim olayları hakkında daha fazla okumak ve araştırma yapmak istiyordum zaten. Listeme alıyorum kitabı :)
Türkiye'nin en güzel doğaysına saip. Orda yaşayanlar çok şanslı. Türkiye de ençok okuma oranına saip.
Ferhat G.
Gönderi Sahibi
Evet kesinlikle. Siz de araştırmışsınız ya da orada bulunmuşsunuz sanırım :)
Reklam
