nUmARA
YAPAN KUŞ
Çayır Cılıbıtı olarak bilinen
Charadrius vociferus, nesli azalan
kuşlar arasında. Yumurtalarını
kamufle etmek için yuvasını
kalabalık bölgelerde, açık otoparklar
gibi çakılla kaplı bölgelere yapmayı
tercih ediyor. Yuvaya bir tehlike
yaklaştığını sezdiğinde, bir kanadını
yana açıp yavaşça sürünerek
yaralı olduğu izlenimini veriyor.
Böylece yırtıcının dikkatini kendi
üzerine çekip yumurtalarından uzak
tutacağını düşünüyor. Bu kuşun
popülasyonu, özellikle Amerika ve
Kanada’da yavru sayısının azlığı
nedeniyle hızla düşme eğilimi
gösteriyor.
8
IŞIĞA TEPKİ VEREN
MATERYALLER
Bilim insanları, kablolara, motorlara veya diğer
enerji kaynaklarına ihtiyaç duymadan hassas ha-
reketler gerçekleştiren ve karmaşık şekiller oluştu-
rarak ışıkla etkinleşen malzemeler yarattı. Üretilen
yeni materyal ışığa maruz bırakıldığında, bir tarafı
diğerine kıyasla çok daha hızlı ısınıyor ve bu nedenle
iki taraftan biri genişlerken diğeri büzülüyor veya
daha yavaş genişliyor. Bu genişleme ve büzülme
hareketi, araştırmacıların kullandığı spesifik pa-
ternlerle kontrol edilebiliyor. Nature’da yayımlanan
araştırma, güneşin yönünü otomatik olarak takip
eden yüksek verimli güneş pilleri gibi akıllı ışıkla
çalışan sistemlerinin önünü açabilir.
12
UZAY UÇUSU ESNASINDA ENFEKTE OLMAK
Nature dergisinde
yayımlanan bir makalede
biyologlar, kuşlarda
bir “göç geni”nin var
olduğuna dair şimdiye
kadarki en güçlü
kanıtı bulduklarını
duyurdu. Alaca şahinler
üzerine çalışan ekip,
uydu teknolojisi ile
takip verilerinin
genom dizilemesi ile
birleştirilmesiyle, göç
ile ilişkili olan tek bir
geni tanımladı. ADCY8
olarak bilinen ve diğer
hayvanlarda uzun
süreli hafızayla alakalı
olduğu düşünülen gen,
göç mesafelerindeki
farklılıklarla
ilişkilendiriliyor.
Araştırmacılar, bu
sonuçlardan yola
çıkarak gelecekteki göç
davranışlarını tahmin
etmeyi ve böylece küresel
ısınmayla ilgili tahminsel
veri elde etme üzerine
çalışacaklarını belirtiyor.
14
KUŞLARDA GÖÇ GENİ
Bilim insanları, uzay
uçuşu esnasında insan
hücrelerinin bir bağırsak
patojeni olan Salmonella
Typhimurium ile enfekte
olmasına dair bir araştır-
ma yayımladı.
Nature’da yer alan ma-
kaleye göre, uzay uçuşu
esnasındaki mikro yerçe-
kimi ortamı, insan bağır-
sak hücrelerinin moleküler
profilini değiştiriyor.
Dahası, bu paternler de
enfeksiyona karşı koymak
için daha da farklılaşıyor.
Araştırmacılar bunları
açıklamanın yanı sıra,
enfeksiyona neden olan
bakterilerin kendi içlerin-
de de moleküler değişik-
likler olduğunu belirtiyor.
Bu sonuçlar, bakterilerle
enfeksiyon sürecine dair
yeni bilgiler sunuyor ve
gelecekteki uzay uçuşları
sırasında patojenlerle sa-
vaşmak için yeni yöntem-
ler geliştirilmesinin önünü
açıyor.
14
Eğitimimizde çocuklarımıza o kadar
çok patinaj yaptırıyoruz ki yolda ilerle-
me konusunda çok sıkıntı çekiyorlar. Bir
de çok efor sarf edip neden olmuyor
sorularına maruz kalmaları da cabası.
28
Süpernova 1987A’nın halkası, 12
yıllık periyotlarla kısmi olarak
yeniden ısınıyor. Halka, patlamaya
sebep olan yıldızın yaklaşık
20 bin yıl önce uzaya bıraktığı
maddenin, süpernovadan gelen
şok dalgasıyla etkileşmesi sonucu
ortaya çıkıyor.
82
“En başta çöp üretmemek, daha
sonra geri dönüştürmekten her zaman daha iyi”
88
AMBALAJ, NAYLON VEYA KAĞIT
KIRIŞTIRILDIĞINDA NEDEN SES ÇIKAR?
Moleküler
yapıdaki bağların kopması
nedeniyle
94
BULUTLAR NEDEN
BEYAZDIR?
Işığı
dalga boylarına
eşit dağıttıkları
için
94
YÖNLER NEYE GÖRE BELİRLENİYOR, GÖRECELİ DEĞİLLER Mİ?
Tarihsel
açıdan güçlü olan
ülkelere göre
95
BİR İNSAN FUTBOL TOPUNA NE
KADAR HIZLI VURABİLİR?
Ortalama bir insan için
saatte 90 km
98