Panoramik bir tuvale döktüğü zihin renklerini ansızın, orta yerine bile varamadan, alevler içinde bırakıp sonsuz Rus bozkırının orta yerinde yol alan köhne bir troykadan fırlatıp atan bir yazar Gogol. Çok sevgili dostu Puşkin'e yazdığı heves dolu mektuplarındaki harflerin her bir kıvrımına yansımış tutkusunu, Ölü Canlar'ını yarı yolda bırakıp bu dünyadan ayrılan bir çaresiz yaratıcı. Dante'nin İlahi Komedya'sının Rus pikaresk ikizini doğurma, Cennet-Cehennem-Araf'ı Suç-Ceza-Kefaret'e dönüştürmenin peşinde, kendi eserini alevlere teslim eden, yarım kalmış heveslerin yazarı Gogol. Bu bağlamda Ölü Canlar, onun bu trajik sanatçı imajından bağımsız değerlendirilemeyecek bir anıt-roman olarak yükseliyor.
•
Gogol'ün epik şiir olarak tanımlamayı tercih ettiği yarım kalmış üçlemesinin yadigarı Ölü Canlar, bir yol macerası ekseninde ilerleyen ve dönüp duran epizodik anlatılardan oluşan, hem bu kurgusal inşaa hem de başkarakteri Çiçikov nedenli pikaresk olarak nitelendirilebilecek bir roman. Gogol'u okumak tam da bu noktada Rusya'yı okumakla eş oluyor. Rusya'nın mikrotemsili olan portreler galerisinin merkezindeki Çiçikov ise Rusçadan çevrilemeyecek bir kelimenin, poshlost'un vücut bulmuş hali. Poshlost; ahlaki ve ruhsal düzlemde bayağı, sıradan olan ve antientelektüel davranış kalıplarının gelenekselci bir dar zihinde peydahlanması olarak tanımlayabileceğimiz "philistinism" kavramı ile beraber açıklanabilecek, Rus pikaresk anlatının temellerini oluşturan bir insanı temsil ediyor. Gogol, sıradanlığın sığlığını kavramların sonsuzluğuna dönüştürerek bu kesik-roman boyunca bize zamansız bir çürümüşlüğü Rus bozkırından çıkarıp Dünya edebiyatına armağan ediyor. Kendinden geçmeler, Gogol mizahı ve bol miktarda kır(/z)gınlıkla imbiklediği fikirlerini bize bir "potansiyel" olarak miras bırakıyor. Son tahlilde reformist olarak tanımlanamayacak derecede belirsiz ve kurgusal klişelere kurban Ölü Canlar, belki de tüm zamanların en hüzünlü roman-yaşamının ta kendisi.
·
118 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.