Kubilay
@KubilayK_
95 okur puanı
Mayıs 2020 tarihinde katıldı
Benden Virginia ve Kendine Ait Bir Oda hakkında konuşmamı istediğinizde gidip bir nehrin kıyısına oturdum ve bu sözcüklerin ne anlama geldiğini düşündüm. Evet evet, Oxbridge'ın oralardaki bir nehir, ki kendisi Oxford ve Cambridge'in Virginia'nın zihnindeki birleşik halidir, ki kendileri Kendine Ait Bir Oda 1929 yılında yazıldığında ancak ve ancak dokuz yıldır kadınları bünyelerinde kabul ediyorlardı - çimenlerine mi demeliydim? Tüm bunları Urgan'dan öğrendim, hani şu kendisine biz diye hitap eden İngiliz Edebiyatı profesörü, bereket versin ki onu çimenlerden kovan olmamış. Çimen evet, hem de en patriyarkalından, şöyle kallavi bir akademi çimeni hani şu sizi düşünmekten kurtaran, hani cehaletin sınırlarını gerileten cinsten beyefendiler. Sizi temin ederim tanırsınız onları, kurmaca olgulara bağlı kalmalıdır çünkü olgular ne kadar sahiyse kurmaca o kadar iyi olur diye bize belleten o beyefendiler. Ah yapmayın, hava kararmadan anlaşalım: Bu beyefendiler sayesinde dünyanın en çok tartışılan hayvanı kadınlardır. Öfkeliler çünkü güçlüler. Rebecca West'e rezil feminist derken bir yandan boy aynalarında kendilerini gizli bir gururla süzen o çok önemli adamlar. Rebecca West kim mi, hatırlatın da Askerin Dönüşü'nü bir ara konuşalım, şimdi konumuza geri dönelim. Ne diyorduk: Kendine ait bir oda ve beş yüz pound. Peki ne için, peki kim için? Şiirler için, kadınların kaleminden dökülme fırsatı bulamayan. Cadılar için, içlerine cin giren kadınlar ve şifacılar için: Hepsi aynı kapıya çıkıyor. Evet Virginia'nın Oxbridge'in kütüphanesine alınmadığı o kapı. Başlarına çalsınlar. Sanırım artık beni de rezil feminist olarak etiketleyebilirler. Varsın etiketlesinler - dünyanın tüm öfkeli feministleri birleşin! Kadın gibi yazmaktan korkmayan, romanı eğip büken, "savaşı konu edinen kitaplar
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
"Çevrimiçi bir astrolog"dan gelen bir e-posta ile açılır Geçiş. Astrolog, Faye’ye “göğünde büyük bir geçiş” olacağını haber vermektedir. Çerçeve’de sessiz varoluşuna Atina sokaklarında eşlik ettiğimiz Faye, memleketi Londra’ya dönmüştür. Astrolog haklıdır, Faye’nin hayatında bir geçiş vaktidir; eve dönüş, yıkım ve yaratım vaktidir. Faye, yeni bir eve taşınmıştır. Kötü komşular, eski dostlar, yeni dostlar; yazarlar, yayıncılar ve okurlar; anneler, babalar ve çocuklar beklemektedir onu. Londra, Faye’ye hazırdır.
Geçiş, Rachel Cusk’ın bir tür olarak romanda yarattığı paradigma kaymasının Çerçeve sonrasında bir teyididir âdeta. Londra, hayattır; hayat, yazmaktır. Geçiş’in yayınlanmasından sonra yapılan bir söyleşi esnasında Cusk’a bir okur kendi roman "tarzı"nı nasıl tanımladığını sorar. Cusk’ın cevabı "yaşamak"tır, “olduğu gibi ve yazıya dökmeyi amaçlamadan yaşamak”: Üçleme’nin en güzel özeti budur gerçekten de. Bir inanç sistemi olmaksızın yaşamak ve yazmak. Hakikat sonrası çağda, sahici kalabilmek için anonim ve boşlukta süzülen bir anlatı yaratmak.
Tam da bu noktada Cusk, bu sihirsiz sihrin merkezine Faye’yi yerleştirir. İki çocuklu boşanmış bir yazar olduğunu bilsek de kişisel dinamiklerine hâkim olamadığımız Faye, bu anonimliğin bir meta-versiyonuna dönüşür. Üçleme, aslında bir başka “üçleme” arasındaki sınırları yok etmek üzerine kuruludur: Cusk, Faye ve biz. Yazar, okur ve “roman kahramanı” arasındaki sınırları silen bir oto(kolektif)kurmaca ya da Geçiş’ten alıntı ile “bir bakıma hâlâ dükkanın vitrininde yaşıyor” gibi bir okuma deneyimidir bu, " kurgulanmış bir şey, ama aynı zamanda gerçek".
Geçiş’le ilgili bahsedilmesi gereken bir diğer ayrıntı da onun, Çerçeve’den farklı olarak, satır aralarında yuvalanmış belirgin bir fars özünü hissettirmesi. Hem Faye’nin
Drago Jančar’ı 1948 Yugoslavya’sının Maribor şehrinde dünyaya gözlerini açan, İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi karşıtı Sloven Partizanlar arasında yer alan bir babanın gölgesinde büyüyüp, Tito rejimi altında uzun yıllar sansüre uğrayan bir yazar olarak anlatarak başlamalı. Çünkü dertli toprakların tüm iyi yazarları gibi Jančar da, yaşamını yazınına imbikleyenlerden. O Gece Gördüm Onu da bu bakışla okunursa göz bebeklerine büyüten cinsten bir anlama sahip, çarpıcı bir roman.
Jančar bize O Gece Gördüm Onu’da Veronika Zarvik’i merkezine alan bir anlatılar nehrine sokar. Orta Avrupa’da geçen bu İkinci Dünya Savaşı hikâyesini “anlatılar nehri” yapan, Jančar’ın kurgusunu beş ayrı anlatıcı ve kayan zaman çizelgesi ile yaratmasıdır. Jancar, uyku ile uyanıklık arasında “büyülü” bir şekilde başlattığı hikâyesini, temeline "toplum karşısında birey"i alarak inşa ederken; karakterler, olaylar ve zamanlar arası geçişi âdeta sıvılaşma şeklinde yapar. O Gece Gördüm Onu, tüm bu senfonik kurgusu içinde “neden ve nereye kaybolduğu bilinmeyen” bir kadının peşinde ve etrafında döner durur. Jančar sırasıyla Veronika’nın aşığı, annesi, doktoru, ev hizmetçisi ve olaylarda anahtar rol oynayan bir "köylü"ye hayat vererek bizi bu çağlayana dahil eder.
Gerçekten de senfonik kurgu tabiri yerindedir O Gece Gördüm Onu için. Jančar, böylesi müzikal bir anlatıyı çağın meşhur müziklerini karakterlere arka plan yaratacak şekilde serpiştirir: Bazen kulağımızda Orta Avrupa’nın o vakitler tutkunu olduğu İtalyanca şarkılar oynaşırken, bazen Ayışığı Sonatı ile derin derin nefesler alırız.
Romanın usta işi yapısının merkezine kendi kaderini eline alırken "egzotize edici erkek bakışı"na maruz kalan Veronika’yı yerleştirmesi de ayrıca dikkat çekicidir. Jančar bir yandan bu tercihi, bir yandan da “subay onuru”
