Spinoza, Tanrı motifini “Töz” diye adlandırmaktadır. Töz derken Spinoza; kendinde olan ve kendisi aracılığıyla kavranabilen, başka bir şeyin kavramından oluşturulmayan bir imgeden bahseder. Buna bağlı olarak töz başka bir tözden meydana getirilemez ve varoluş onun doğasının bir gereğidir. Töz vardır ve sonsuzdur. Töz olmadan bu gerçeklik kavranamaz. Tözün varoluşunu engelleyen bir neden olamayacağından töz zorunlu olarak vardır. Töz mutlak anlamda bölünemez. Tözden başka bir töz var olamaz. Töz kendi doğasının yasalarına hükmeder ve her şeyin içkin nedenidir. Töz tarafından meydana getirilen şeylerin özü varoluş içermez. Töz kendisinin etkin nedenidir. İradeye özgür neden denemez, sadece zorunlu nedendir. Dış bir neden olmadıkça hiçbir şey yok edilemez. Edilebilen şeyler ise doğalarına aykırı olacağından bu olasılık mümkün değildir. Zihnimizde Tanrı’nın varlığı kendisini doğal bir sonucudur ve bu fikrin olmaması mümkün değildir.
Kitap yapısı gereği; önceki önermeler ve kanıtlamalara sürekli referans verdiğinden ve soyut bir dil kullandığından öncesinde felsefi okumalar yapmış olmayı gerektiriyor.
Dünya felsefe tarihinde Spinoza’yı diğer düşünürlerden farklı kılan Tanrı’nın varlığını matematiksel ve mantıksal bir çizgide değerlendirmesidir. Spinoza’nın Tanrı’sı bu bağlamda monoteist ve politeist dinlerin tanrılarından öte bir noktadadır.
·
322 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.