Epey bir aradan sonra Turgenyev'den bir eser daha okumaya karar verdim ve olağanüstü Duman'ını okuma şansına ulaştım. O zamanlar bu roman pek kabul görmemiş ve yayınlanmasından bu yana yüz elli yıldır itibarı iade edilmiş gibi pek görünmüyor. Çağdaş düşmanlığın nedenlerini araştırmak zorunda kalmayan biri var: Turgenyev, Duman’da yurttaşlarına ölümcül ve alaycı bir gözle saldırıyor ve Rus toplumunun herhangi bir kesimini veya ögesini ayırmıyor. Bu eser, hayal kırıklığına uğramış bir erkek hakkında bir çalışmadır ve düşmanlarının yanı sıra arkadaşlarının da çeşitli düşmanlık derecelerinde reaksiyona girmesi hiç şaşırtıcı gelmeyecektir. Görünüşe göre Dostoyevski ile giriştiği bir kişisel münakaşa bunun bir örneğidir.
Roman şu şekilde özetlenebilir:
Genç bir adam olan Litvinov, birkaç yıl Batı tarım yöntemleri üzerine çalışarak Rusya'ya geri dönüyor. Kısa süre kalmak için durduğu Baden-Baden'deki nişanlısı Tatyana ile görüşür. Açıkçası 1860'lı yıllarda Ruslar için popüler bir yer olan Baden'de, hem radikal hem de aristokrat gruplarla karşılaşır. Öte yandan, gençliğinde sevdiği, zengin bir akrabası vesilesiyle onu terk eden İrina adlı genç bir kadınla görüşüyor. İrina, daha sonra bir generalle evlenmiş ve Rus aristokrat çevrelerinde yoluna devam etmiştir. İrina’nın teşvikiyle Litvinov ona tekrar aşık olur ve Tatyana'ya onunla evlenemeyeceğini söyler. Ancak, son dakikada İrina kaçmayı reddeder. Litvinov Rusya'ya geri döner ve işleriyle teselli bulur. Oldukça güzel ve açık bir mutlu sonda, Tatyana'ya döner ve pişmanlığını kabul eder.
Bu özet sizi yanıltmamalıdır. Dediğim gibi, bu kitaptaki iyi bir bölümüdür. Litvinov'un Baden'de karşılaştığı hem radikal hem de aristokratik çevrelerin son derece hicivsel gözlemine dair birçok şeye yer verilir. Her iki kesim de aptal, bencil, saplantılı, yıkıcı, kibirli ve küstah olarak gösterilir. Turgenyev'in gazabından kaçan yalnızca Tatyana ve Potugin karakterleridir. Potugin, bir şekilde Turgenyev'in karakteristik "başarısızlık kahramanları"’nın bir örneğidir, farklı birisidir ve anlatımın çoğunu Rus toplumu, sanat, Kültür, siyaset oluşturur. Avrupalılar adına konuşur ve Dostoyevski'nin mistik Slavofilizmi ile bu tür görüşleri son derece rahatsız edici bulacağı hiç te şaşırtıcı değildir (Tolstoy gibi, hatta Herzen'in de bazı sorunları olmuştur). Kitapta Turgenyev radikallere saldırırken (ve tamamen onların ikiyüzlü ve riyakar olduklarını gösterirken) soylulukla da savaşıyor. Dolayısıyla bu analiz beni pek ikna edici olmamıştır. Umudunu kaybetmiş birinin eseri olarak bana çok daha fazla hissettiriyor. Hiç kuşkusuz her zaman Turgenyev'in yazdıklarında bir karanlık taraf vardır, ancak şimdiye kadar olduğu gibi bu kadar şiddetli hiciv ışığında ortaya çıkmamıştır.
··
517 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.