Yazar:
Ivan Turgenyev
Çevirmen:
Ergin Altay
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 0 dk.
Sayfa Sayısı:
212
Basım Tarihi:
Temmuz 2012
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786053606253
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Duman, duman, duman!Edebiyat
Yazar bu kitabında Foreshadowing anlatım tekniğini çok güzel bir şekilde işlemiş.
Ele aldığı konuyu incelikle ve yüze vurulan gerçeklerle anlatmış olması okuru etkiliyor.
Gençlik aşkının bu kadar sarsıcı bir son noktayı koyması beklenilen bir şeydi. Okurken karakterlerin düşünce yapısına hakim olamamak heyecanla okumama neden oldu. Yeri geldiğinde şeytana papucunu ters giydiren zekaya sahip karakterlerin olmasıyla beraberinde getirdiği soluksuz serüven okunmaya değer..
Yaşamımızda o kadar önemsiz bir yer kapladığımızı ve yaptıklarımızla bir dumanın önümüzden geçip gitmesi kadar bir anı kapsayan hayatta önemli olanın anı yaşamak olduğunu anlatıyor.
Geçmişe her takıldığımızda bizi bekleyen sahnelerin ipuçları verilmiş oluyor. Bu da Foreshadowing tekniğinin bir parçası olarak önümüze çıkıyor.
Keyifli okumalar dilerim siz değerli okurlarımıza..
Duman...
Kitabı elinize alıp okumaya başladığınızda, ismiyle olan bağı kurmakta zorlanıyorsunuz ta ki son birkaç sayfaya kadar.
Sona geldiğinizde ise gerçeğin, hayalin, zaafların, aristokrasinin, Batı hayranlığının, baloların, cesaretsizliğin, aldanmanın ve aldatmanın bir sis perdesi ardında dağılıp gittiğiyle yüzleşiyorsunuz.
Tabiri caizse “Duman“, kitaptaki herkesi yakıyor efendim fakat boğarak.
Turgenyev'i tanıyanlar bilir ki, eserlerinde aşk temasını işlese de bir Yeşilçam havası da sezilir.
Âşıklar kimi zaman cesaretsizlikten, kimi zaman fazla cesaretten kavuşamaz.
Çünkü Turgenyev, kendi hayatında da sevdiği kadına kavuşamamış bir yazardır.
Ancak kitaplarında sadece aşk temasını işlemez.
Rusya ve toplum eleştirisini de olabildiğince sert yapar.
Belki Dostoyevski kadar sarsıcı, Gogol kadar alaycı, Tolstoy kadar ahlâk öğretici değil eserleri ama bence doğru noktaya parmak basıp, topluma yaranın yerini açık ve net bir sekilde gösterir.
Elbette Rus aydınlarının içinin boş olduğunu, Batı hayranlığının fazla abartıldığını, Batı hayranlığının taklitten öteye geçmediğini, Rusya'da iradenin eksik olduğunu cesurca işlemesi onu sevilen bir yazar olmaktan uzaklaştırmıştır.
Üstüne bir de “Yeterince Rus degil” damgası vurulmaya sebep olmuştur.
Turgenyev, Duman'da da sert eleştirilerini yapmaktan geri durmamış.
Potugin karakteri üzerinden büyük ideallerin içinin ne derece boş olduğunu, hayal kırıklığına uğradığını anlatmış.
Aşk teması ise hikâyelerde bahsettiğim gibi cinnet geçirmelik :)
Litvinov meleklerin bile imreneceği kadar temiz kalpli Tatyana ile nişanlı; sevilen, seven, çok mutlu ve ondan uzakta Baden'de yaşayan bir genç adamdır.
Bir gün odasına bir çiçek gelir ve kimden olduğunu elbette hemen anlar.
10 yıl önce büyük tutkuyla sevdiği ama para uğruna terk edildiği
Epey bir aradan sonra Turgenyev'den bir eser daha okumaya karar verdim ve olağanüstü Duman'ını okuma şansına ulaştım. O zamanlar bu roman pek kabul görmemiş ve yayınlanmasından bu yana yüz elli yıldır itibarı iade edilmiş gibi pek görünmüyor. Çağdaş düşmanlığın nedenlerini araştırmak zorunda kalmayan biri var: Turgenyev, Duman’da yurttaşlarına ölümcül ve alaycı bir gözle saldırıyor ve Rus toplumunun herhangi bir kesimini veya ögesini ayırmıyor. Bu eser, hayal kırıklığına uğramış bir erkek hakkında bir çalışmadır ve düşmanlarının yanı sıra arkadaşlarının da çeşitli düşmanlık derecelerinde reaksiyona girmesi hiç şaşırtıcı gelmeyecektir. Görünüşe göre Dostoyevski ile giriştiği bir kişisel münakaşa bunun bir örneğidir.
Roman şu şekilde özetlenebilir:
Genç bir adam olan Litvinov, birkaç yıl Batı tarım yöntemleri üzerine çalışarak Rusya'ya geri dönüyor. Kısa süre kalmak için durduğu Baden-Baden'deki nişanlısı Tatyana ile görüşür. Açıkçası 1860'lı yıllarda Ruslar için popüler bir yer olan Baden'de, hem radikal hem de aristokrat gruplarla karşılaşır. Öte yandan, gençliğinde sevdiği, zengin bir akrabası vesilesiyle onu terk eden İrina adlı genç bir kadınla görüşüyor. İrina, daha sonra bir generalle evlenmiş ve Rus aristokrat çevrelerinde yoluna devam etmiştir. İrina’nın teşvikiyle Litvinov ona tekrar aşık olur ve Tatyana'ya onunla evlenemeyeceğini söyler. Ancak, son dakikada İrina kaçmayı reddeder. Litvinov Rusya'ya geri döner ve işleriyle teselli bulur. Oldukça güzel ve açık bir mutlu sonda, Tatyana'ya döner ve pişmanlığını kabul eder.
Bu özet sizi yanıltmamalıdır. Dediğim gibi, bu kitaptaki iyi bir bölümüdür. Litvinov'un Baden'de karşılaştığı hem radikal hem de aristokratik çevrelerin son derece hicivsel gözlemine dair birçok şeye yer verilir. Her iki kesim de aptal,
6/10
2025 39. kitabı
Ülkesini, vatanını seven, derdi memleket derdi olan, insanların refahını misyon edinen ve bu yönde vizyoner kişiliğiyle iz bırakan ŞAHSİYETler iyi ki varsınız! Rusya derken, edebiyat sahasında, vurgu yaptığımız özellikte ilk akla gelen isimlerin başında hiç şüphesiz İ.S. Turgenyev geliyor. Bütün eserlerinde böyle bir vizyoner kişiliği açıkça görülmektedir. "Duman" (Дым) romanı bunlardan biridir. Eğitimli soylu kesimin Avrupa'da (Almanya) kaplıca sefası, kumar düşkünlüğü, aşk beyhudeliğinden başlarına gelenler romana konu olmuş; kendi müflisleşmiş yaşam tarzı içinde başı dönmüş soyluların, ülkesi ve halkı için örnek kişi olmaktan çıktığı, Litvinov ve onun düştüğü çevre timsalında "dramatize" edilmiştir. Litvinovu düştüğü bataklıktan, kendi tabiriyle 'harika bir insan' diye ifade ettiği Tatyana (Tatyana Petrovna Şestova) kurtaracaktır; onun saflığı, masumiyeti, özverisi ve yüce gönüllülüğü. Avrupa'dan dönen ana karakterimiz, Rusya'ya vardığında, hâlâ trendeyken ülkesini ve geleceğini 'duman', 'duman' diyerek metaforlaştırmıştır.
Turgenyev okumak zevktir benim için!
Dumanİlişkiler
Oysa herkes öldürür sevdiğini
Kulak verin bu dediklerime
Kimi bir bakışıyla yapar bunu,
Kimi dalkavukça sözlerle,…
Oscar Wilde
Kitap okumanın en büyük zararı nedir diye sorsalar bana diyeceğim şudur ki kahramanın yaşadığı acıları,hüzünleri, umutsuzluğu, hayal kırıklığını okur iken senin de yaşamış olmandır. Kahraman gider bir park köşesinde ağlar, sende kitap başında oturur hem ağlar hem okursun. Kahraman bir zindanda işkence mi görüyor sende bu işkenceyi iliklerine kadar hisseder, ruhun da ızdırap çekersin. Kahraman ile aşık olur kahramanın sevdiği kıza sende hayran olursun. Kitabı okur iken Mujgan'a aşık Sadri Alışık'tan tutun da Ah şu şarkıların gözü kör olsun diyen Zeki Müren'e kadar birçok kişiyi andım. Ve sen Irina seni de Ezhel'deki Eyşan'ın yanına kendi Cehennemimin en dibine attım. OH rahatladım.
Bu arada kitap ne anlatıyor diye merak edenler bir zahmet kitabı okusun :)
Turgenyevi ilk defa okuyorum. İçeriği biraz dağınık bir kitap. Yasak aşk temalı bir kitap. Litvinov uzun bir aradan sonra almanyaya döndüğünde eski aşkı İrina ile karşılaşılır, birbirlerinden tekrar etkilenirler. Ama ikiside geç kalmıştır çünkü Irina evli, litvinovda nişanlıdır. Kitap bu şekilde ilerler.Kitabın sonuds çok yersiz geldi bana. Muhakkak okunması gereken bir kitap diyemeyeceğim. Büyük bir hayal kırıklığı ile bitirdim kitabı.
Yazarın aslında kitapta vurgulamak istediği aşkın zehirli yüzü. Maalesef ki hepimizin kötü bir sonla bitmiş bir aşk hikayesi vardır ve geriye bıraktığı sadece koca bir hüzün. Bilmiyorum aşk bizi zehirliyor mu yoksa çürümekten farksız olan bir kalbi gerçekten canlandırıyor mu ? Bunu ancak yaşayanlar bilir. Bize gerekli olan ufkumuzu açabilecek bir aşk. Şöyle bir söz vardır ya " aşk ya tamamı ile ufkunu açar yada tamamen seni kör eder." Bize ufkumuzu açtıran lazım. Doğru tercihler bizi zehirli duygulardan kurtarmalı. Gönlümüzde bir bahçe yaratmalı.
Liberal bir hayat görüşüne sahip olan Rus yazar, artan yoksulluğa ve sosyal sorunlara karşı yepyeni bir yaşam anlayışı getiren aydınlanma çağının değerlerini savunur.
Duman Olmak
Turgenyev, herkesin bildiği üzere Babalar ve Oğullar adlı romanıyla ön plana çıkmış. Ancak zamanında bu roman yüzünden ağır eleştirilere maruz kalmış. Hatta gelen eleştiriler üzerine kalemini çiviye astığını söyleyerek uzun bir süre yazmama kararı bile almış. Bu olaydan beş yıl sonra daha fazla dayanamayarak Duman'ı çıkarmış.
Duman, Turgenyev ile Dostoyevski arasındaki çekişmenin yansımalarından biri olma özelliğini de taşıyor. Babalar ve Oğullar romanına aldığı eleştirileri başta Dostoyevski de olmak üzere tüm çevrelerce Duman için de almış. Bunun sebebi kuşkusuz eserlerinde hem Rus aristokrat çevresini hem de aydınları ağır eleştirmesidir. Zira Turgenyev'in Avrupa hayranlığının olduğu bilinmektedir.
Turgenyev bu romanında Litvinov ve İrina'nın yaşadığı aşk üzerinden hayatta her şeyin etkisini yitiren gelip geçici bir dumandan ibaret olduğunu anlatmak istemiş. Neticede geçici olan şeyleri kalıcı olarak algılamak hiçbir zaman iyi sonuçlar getirmez.
"Her şey sürekli değişiyordu, sürekli yeni biçimlere bürünüyor, olaylar büyük bir hızla birbirinin ardı sıra koşuyor ve her şey iz bırakmadan, ama bir sonuca da varmadan yok oluyordu." s193
Mevzu Rus Edebiyatı olunca hikaye içinde yazarın bazen hafiften, bazen de gözümüzün içine sokarcasına ideolojik düşüncelerini aktardığı eserler bekliyorum. Zaten bu yüzden çok seviyorum.
Turgenyev de bu kitabında kendi fikirlerini Potugin karakteriyle vermiş. Duygusal ilişkilerini de Litvinov ve İrina ile. Yani anlayacağınız üzere bir Rus eserini anlamanın yolu yazarını tanımaktan geçer. Peki kimdir Turgenyev?
Toprak sahibi zengin bir aileden gelen soylu bir adam. Ama bu durum onunla sıradan insanların arasına engel koymamış. Çalışanlarıyla, köylüyle rahat münasebetleri neticesinde yaptığı gözlemlerini eserlerine yansıtmış. Nitekim Duman'ında da toprak mülkiyeti meselesiyle ilgili ara ara göndermeler bulacaksınız pek doyurucu olmasa da. Çünkü sadece toprak reformundan sonra oluşan belirsizliği aktarmış. Baş karakterimiz Litvinov da babası öldükten sonra toprakların başına geçer. Turgenyev ise annesi öldükten sonra geçmiştir.
Eski aşkı İrina'yla karşılaştıktan sonra içindeki alev yeniden parlar Litvinov'un. Ancak kendisi nişanlı, İrina ise evlidir. Yasak bir aşk söz konusudur tıpkı Turgenyev'in yaşadığı gibi. Turgenyev sakin ve mantığıyla hareket eden bir adam ve burada da Litvinov'a oğlum sakin, kalıbının adamı ol der gibi bir yol çizdirme uğraşında. Litvinov'u bırakıp İrina'ya geçtiğimzde ise uçarı, serseri ruhlu bir kadın İrina. Soylu bir sınıfa mensup. Turgenyev kendi özelliklerini karakterlere bölüştürmüş. İrina da soylu olmasına rağmen sıradan insanla münasebeti kesmemiş rahat bir kadın. Zaten bunun bunalımını fazlasıyla yaşıyor, yani kendini sınıfına ait hissedememenin.
Kitaba genel olarak bakarsak; hızlı bir başlangıçla siyasi meselelere dalıyor yazar. Bu kısımda genelde Potugin'i görüyoruz. Yani anlayacağınız üzere liberal görüşleri olan batıcı bir adam var
Duman, hepsi duman…Edebiyat
Duman, insanın kendi hayatını nasıl elleriyle sabote edebileceğini anlatan, sakin ama içten içe yakan bir eserdir. Kitabın adı çok manidar. Duman… Hayaller, sözler, aşklar, idealler, hepsi uçucu. Geride kalan ise genelde pişmanlık.
Bu kitap bir aşk romanı gibi görünse de aslında; insanların kararsızlığını, boş konuşmaları, boş idealleri, boş umutları, Rus aydınlarının savrukluğunu ve içi boş tartışmalarını, insanların tutkularının, sözlerinin ve kararlarının ne kadar kolay dağılıp yok olabildiğini ve en çok da hayatta yönünü kaybetmiş insanların duman gibi dağılmasını anlatıyordu.
Baş karakter Litvinov’u okurken şöyle diyordum: “Bu adam kötü değil ama zayıf.” Litvinov’a kitap boyu acıdım ve bu çok normal. Çünkü o kötü değil, hain değil ama iradesiz. Hayatını kurtarabilecek gücü varken, duygularına yenilip her şeyi yakıyor. Yapma dediğin her şeyi yapması da ayrı sinir bozucuydu tabi :)
İrina ise öyle bir karakter ki gıcık olmamak elde değil. Ve bence kitaptaki erkeklerin aksine, İrina hayran olunacak biri değil. İrina, romantik değil, zehirli. O çekici bir felaket. Bencil, oyuncu, duygularla oynayan biri. Onun en sinir eden tarafı, insanların hayatını dağıtıyor ama bedelini kendisi ödemiyor. Yıkıyor ama sorumluluk almıyor.
En masum olan karakter Tatyana’ydı. Asıl kalp acısı oydu. Sadık, sessiz, fedakâr ve hak etmediği bir acıyı yaşıyor. Tatyana, yanlış bir şey yapmıyor ama yine de kaybediyor. Ve bu, kitabın en ağır tarafıydı bence.
Yazar Hakkında
Ivan TurgenyevYazar · 57 kitap
Ivan Sergeyeviç Turgenyev, 9 Kasım 1818 tarihinde Orel şehrinde varlıklı bir ailede doğmuştur. Annesi Varvara Petrovna Lutovina, babası Süvari albayı Sergei Nikoleviç Turgenyev’dir. Aile 1827'de Moskova'ya taşınır. Babası 1836 yılında vefat eder. Ivan Sergeyeviç Turgenyev, özel okullarda eğitim görüp, özel öğretmenlerden dersler alır. Henüz bir çocukken; Almanca, İngilizce ve Fransızca'yı anadili gibi konuşmaya başlar.
Yüksek öğrenimi için önce Moskova’ya oradan da St. Petersburg’a geçen İvan, Rus dili ve edebiyatı eğitimini kendi ülkesinde tamamladıktan sonra Almanya’ya gider ve 1838-1841 yılları arasında Berlin Üniversitesi’nde felsefe okur.
Daha sonra St. Petersburg’a geri dönüp iki yıl kadar bir devlet kurumunda çalışır.
Ivan Sergeyeviç Turgenyev, Fransa’da tanıştığı “Gustave Flaubert” ile sıkı bir dostluk kurarak, daha sonraki yıllarda gerçekçilik akımının öncülerinden biri olmuştur.
Ivan, ilk olarak 1850 yılında “Lüzumsuz bir Adamın Günlüğü” adını verdiği novellasıyla, ölümünden birkaç gün önce zihninden geçenleri not defterine aktaran bir yazarın hikâyesini anlatarak, yakın çevresine adını duyurur. Şöhretini ise 1852 yılında “Bir Avcının Notları” ile pekiştirir. İvan gençlik yıllarında özel eğitiminden geri kalan zamanları avcılıkla geçirmiştir.
Yapıtlarındaki ince duygulu karakter çizimleri, lirik-müziksel dil onu Rus gerçekçiliğinin temsilcisi yapmakla kalmaz, dünya edebiyatının büyükleri arasına da sokar. Turgenyev, eserlerinde serflik ilişkilerinin insana aykırılığını, feodal-aristokrat Rusya'nın yıkılışını, yeni burjuva-demokratik güçlerin yükselişini gerçekçi biçimde yansıtmıştır.
Batıyla Doğu arasında kendini sıkışmış hisseden yazarın Çarlık Dönemi’nin Rus entelektüellerini irdelediği “Asilzade Yuvası" adlı romanı 1859 yılında yayınlanır.
1859 yılında annesi de ölünce, geriye kalan topraklar serfler ( toprak ağası adına çalışan köylü) arasında dağıtılırken Turgenyev’e de tüm hayatını rahatça idame ettirebileceği yüklü bir miras kalmıştır. Böylece dünyevi sorunlardan kurtulan yazar başyapıtı, “Babalar ve Oğullar” üzerinde çalışmaya başlar.
Gençliğinde köylü kızlara duyduğu ilgiyi ve bu ilişkilerden doğan bir gayrı meşru kızını saymazsak Turgenyev hiç evlenmemiş, babalığını üstlendiği bir çocuk sahibi olmamıştır.
Özel hayatı, gönül maceraları pek bilinmeyen Turgenyev’in otuzlu yaşlarda tanıştığı Pauline Viardot ise umutsuz bir aşk macerası olarak yaşamına damga vurmuştur. Altı farklı dili konuşabilen, iyi bir piyanist ve şarkıcı olan sevgilisi evli olduğu için bu çiftin yarı fiziksel, yarı duygusal beraberliği kısa süreli ilişkiler şeklinde uzun yıllar devam eder.
Bozkırda Bir Kral Lear (1870), Ham Toprak (1877) gibi eserleri eleştirmenlerden beklediği tepkiyi alamadı ve kendini mutsuz hisseden Turgenyev, son kez ülkesini terk edip hayatının son dönemini bir türlü vazgeçemediği kadının, Pauline Viardot’nun yakınlarında, Paris’te geçirdi.
Ivan Sergeyeviç Turgenyev, 3 Eylül 1883 tarihinde Fransa'da Paris yakınlarındaki Bougival kasabasında öldü. Ölmeden önceki arzusu uyarınca naaşı Rusya'ya getirildi ve Belinski'nin mezarının yanına gömüldü.
