Metamorfozun Ötesindeki Gerçeklik: DönüşümEdebiyat
“Gregor Samsa bir sabah huzursuz düşlerden uyandığında, kendini yatağında dev bir böceğe dönüşmüş olarak buldu.”
Evet, bilindiği üzere Dönüşüm kitabı bu cümleyle başlıyor. Bir adam bir gün uyanıyor ve dev bir böceğe dönüştüğünü fark ediyor. Ancak anlatılanlar fantastik bir kurgu hikayesinden çok daha fazlasını barındırıyor içinde. Somut bir olay akışı bekleyerek bu kitabı okursanız hayal kırıklığına uğrama ihtimaliniz yüksek. Çünkü bu eser, nedenler ve nasılların ötesinde derin bir felsefi anlatıdır. Absürd, saçma ama gerçek… Tıpkı varoluşumuz gibi.
Kafka, kitap boyunca felsefi bir yaklaşımla insan varoluşunun anlamını ve toplumdaki değerini sorgular. İnsanın içinde var olan sisteme veya çevresindeki topluma faydalı olduğu ve işe yarar kaldığı sürece bir bireyin değerli olduğunu savunur. Aksi takdirde, bir böcekten farksız hale geliriz. Gregor Samsa da bu durumdan nasibini alıyor. Artık patronunun işine yarayamayacağı ve ailesine para getiremeyeceği bir duruma düştüğü için önce kendine yabancılaşmaya başlıyor ardından da çevresindekilere. Onların da Samsa’ya karşı davranışları değişiyor. Maskeleri yere düşerek perdenin ardındaki gerçek kişilikleri ortaya çıkıyor.
Aslında Kafka'nın kitapta kullandığı “Ungeziefer“ sözcüğü, gerçek bir böceği ifade etmekten ziyade, daha üstü kapalı anlamlar taşır. Toplumsal normlar ve beklentiler sonucunda içine kapanmak zorunda kalmış, itibarını kaybetmiş, değersizleşmiş bireyi tasvir eder. Adeta bir böcek gibi hissetme durumunu resmeder. İşte bu noktada Kafka’nın biyografisi devreye giriyor. Ailesiyle, özellikle nobranlığıyla onun kişiliğinde bir tiranlık oluşturmuş babasıyla olan ilişkisinin vücut bulmuş halidir Dönüşüm. Babaya Mektup eserinde de bu durumu açıkça görüyoruz. Samsa’nın Kafka’yla benzerliği tartışmaya kapalı o yüzden.
Benim ise Dönüşüm’ü üçüncü kez okuyuşumdu. Bir de Nabokov’un üniversitede öğretmenlik yaptığı yıllarda “Dönüşüm“ üzerine vermiş olduğu derslerle birlikte okumak istedim. Nabokov, Dönüşüm’ü önce birkaç eserle karşılaştırma yaparak ele alıyor, ardından da sahne sahne inceliyor. Sadece okuyup geçmeyi kendine yediremeyenlere bu halini mutlaka tavsiye ediyorum.
·
699 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
