Napoléon'un savaş tutkusuna ve ölçüsüzlüğüne karşı beliren direniş, sonunda danışmanları arasında birbirine büyük düşmanlık besleyen iki kişiyi bile birleştirir: Fouché ile Talleyrand'ı. Napoléon'un bu en yetenekli iki bakanı, dönemlerinin psikolojik açıdan en ilginç insanları, birbirlerini sevmezler -muhtemelen birbirlerine fazla benzedikleri için. İkisi de ciddi, realist ve berrak düşünen insanlardır; Machiavelli'nin sinik ve pervasız müritleri. İkisi de kilise okulunda ve devrimin sımsıcak yüksek okulunda yetişmişlerdir; paraya ve şerefe dair konularda ikisi de aynı soğukkanlı vicdansızlığa sahiptirler, ikisi de cumhuriyete, Direktuvara, konsüllüğe, imparatorluğa ve krallığa aynı sadakatsizlikle ve aynı kusursuzlukta hizmet ederler.
Dönekliğin bu iki karakter oyuncusu, dünya tarihinin sahnesinde -devrimci, senatör, bakan, kralın hizmetkârı kostümleri içinde- sürekli karşılaşırlar; ve ikisi de aynı entelektüel türden oldukları ve onlara aynı diplomatik roller verildiği için rakiplere özgü serin kanaatler ve koyu kinle birbirlerinden nefret ederler.
Sayfa 159 - Can Yayınları, 13. Baskı, Haziran 2021·Kitabı okudu