Hayır De!Edebiyat - Şiir - Düşünce
Sayfa sayısı az içerik ve nitelik bakımından on numara bir eser.
Eserin yazarı 
Wolfgang Borchert ne üzücüdür ki, henüz 26 yaşında bu Dünyadan terki diyar etmiştir.
Geriye bin yıllar boyu okunacak enfes bir savaş karşıtı manifesto bırakmıştır.
Yaşamın ne kadar uzun yaşandığı değil, o yaşamın ne denli nitelikli ve etkin yaşandığına bir örnek gibi yazar,
Wolfgang Borchert geride kaleminden insanlığa mirası.
Manifesto uzun, inceleme yazısını kısa tutup, okuyalım birlikte...
Wolfgang Borchert
Yalnızca Alman edebiyatının değil, belki dünya edebiyatının da en şaşırtıcı şair ve yazarlarından biri olan Wolfgang Borchert, sadece 26 yıl süren bir yaşama olağanüstü güzellikte şiirler, öyküler ve bugün hala pek çok ülkede sahnelenen kısa ama müthiş etkileyici bir oyun sığdırmıştır.
Faşizme ve Savaşa Karşı yazılmış şiirsel bir manifesto,
Hayır De!’yi özel kılan yanlardan biri de, daha yirmi yaşında kendisini dünyanın en acımasız savaşının ortasında bulmuş, insan kıyımlarının en yabanılının tüm acılarını yaşamış biri tarafından kaleme alınmasıdır. Buna rağmen az rastlanır bir yalınlıkla yazılmış, savaş karşıtı bir manifestodur.
HAYlR de!
Sen, makinenin başındaki adam, atölyedeki adam. Yarın sana su boruları ve yemek kapları yapmayı bırakıp, miğferler ve mitralyözler
yapmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, tezgahın ardındaki kız, bürodaki kız.
Yarın sana el bombalarını doldurmanı ve keskin nişancı tüfeklerine dürbün takmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, fabrika sahibi. Yarın sana talk pudrası ve kakao yerine barut satmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, laboratuvardaki araştırmacı.
Yarın sana eski yaşamı yok edecek yeni bir ölüm keşfetmeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, odasındaki şair. Yarın sana aşk şarkılarını bir yana bırakıp, nefret şarkıları söylemeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, hastasının başındaki hekim. Yarın sana cepheye yoUanacaklar için sağlam raporu yazmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, kürsüdeki rahip. Yarın sana cinayeti kutsamanı ve savaşa övgüler yağdırmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, gemideki kaptan. Yarın sana buğday taşımayı bırakıp, tank ve top taşımanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, havaalanındaki pilot. Yarın sana kentlerin tepesine yakıp yok eden bombalar yağdırmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, dikiş masası başındaki terzi. Yarın sana asker üniformaları dikmeye başlamanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, cübbesinin içindeki yargıç. Yarın sana askeri mahkemeye gitmeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, tren istasyonu ndaki. Yarın sana cephane ve asker taşıyan trenlerin kalkması için sinyal vermeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, köyde ki. Sen, kentteki. Yarın askere alma belgeleriyle kapına dayanırlarsa, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, Normandiya'daki ana, Ukrayna'daki ana. Sen, SanFrancisco'daki ve Londra'daki ana. Sen, Sarı Irmak ve Mississippi kıyılarındaki ana. Sen,
Nepal'deki ve Hamburg'daki, Kahire'deki ve Oslo'daki ana; yeryüzünün dört bir yöresindeki analar, dünyanın bütün anaları, yarın size askeri hastanelerde hemşirelik yapacak, yeni savaşlarda savaşacak çocuklar doğurmanızı emrederlerse, yapacağınız bir tek şey var:
HAYlR deyin!
Analar, HAYlR deyin!
Çünkü hayır demezsen iz analar, hayır demezsen iz eğer, işte o zaman, pus çökmüş, gürültülü liman kentlerinde inildeyip duran koca gemiler suskunluğa bürünecekler ve su almış dev mamut kadavraları gibi, rıhtımların yosun ve midye bağlamış, ölgün, ıssız duvarları önünde miskin miskin yalpayacaklar; daha önce ışıltılar saçan o görkemli gövdelerden, bir balık mezarlığı gibi, sayrı, ölü kokular yayılacak ...
HAYlR de!
Tramvaylar, iç karartıcı, aynalı kuş katesieri gibi eğrilip bükülecekler ve bombaların açtığı çukurlarla kaplı, yitik sokaklardaki damları delik deşik barakaların ardında, teller ve rayların şaşkın çelik iskeletlerinin yanı başında, patlamış taç yaprakları misali serilip kalacaklar...
Çamur rengi, ağır, kurşun gibi sessizlik ortalıkta kol gezecek; tüm oburluğuyla büyüyerek, okullara, üniversitelere, tiyatrolara, spor alanlarına, çocuk bahçelerine olanca ürkünçlüğü ve açgözlülüğüyla önlenemez biçimde çöreklenecek ...
Bunların hepsi olacak ...
HAYIR DE !
Altın sarısı, sulu üzümler bakımsız yamaçlarda çürüyecek; pirinçler kıraç topraklarda kuruyacak;
patatesler sürülmüş tarlalarda donacak; ölü sığırların kaskatı kesilmiş bacakları, baş aşağı çevrilmiş süt sağma tabureleri gibi göğe dikilecek ...
Enstitülerde, büyük hekimlerin dahice buluşları çürüyüp küflenecek ...
Son un çuvalları, son çilek reçeli kavanozları, balkabakları ve vişne suları mutfaklarda, odalarda, kilerlerde, soğuk hava depolarında ve ambarlarda bozulup heba olacak; devrilmiş masaların altındaki, paramparça tabaklardaki ekmek küf bağlayacak, erimiş tereyağları arapsabunu gibi kokacak; tarlalardaki ekinler, paslanmış sabanların yanı başında bozguna uğramış bir ordu gibi boyunlarını bükecekler; fabrikaların çimen kaplı tüten bacaları un ufak olacak ...
HAYIR DE !
Sonra, deşilmiş bağırsakları ve zehirlenmiş ciğerleriyle son insan, ışıldayan güneşin ve yanıp sönen takımyıldızların altında bir başına
dolanıp duracak; bir deri bir kemik kalmış, çılgına dönmüş son insan, uçsuz bucaksız mezarlar, dev beton blokların soğuk putları ve ıssız kentler arasında yalnız başına bir küfür gibi dolanırken, şu korkunç soruyu soracak: NEDEN?
Ve bu soru bozkırlarda hiç duyulmadan yitip gidecek, yıkıntılar arasında sürüklenip kiliselerin molozları arasında yok olacak, girilmez yeraltı sığınakianna çarpıp parçalanacak ...
Son hayvan-insanın son hayvansı çığlığı hiç duyulmadan, hiç yanıtlanmadan kan göllerinde boğulacak ...
Bunların hepsi olacak, yarın, belki bu gece,
eğer ... eğer ... eğer ...
HAYlR demezseniz!
S.23-46
Wolfgang Borchert ne üzücüdür ki, henüz 26 yaşında bu Dünyadan terki diyar etmiştir.
Geriye bin yıllar boyu okunacak enfes bir savaş karşıtı manifesto bırakmıştır.
Yaşamın ne kadar uzun yaşandığı değil, o yaşamın ne denli nitelikli ve etkin yaşandığına bir örnek gibi yazar,
Wolfgang Borchert geride kaleminden insanlığa mirası.
Manifesto uzun, inceleme yazısını kısa tutup, okuyalım birlikte...
Wolfgang Borchert
Yalnızca Alman edebiyatının değil, belki dünya edebiyatının da en şaşırtıcı şair ve yazarlarından biri olan Wolfgang Borchert, sadece 26 yıl süren bir yaşama olağanüstü güzellikte şiirler, öyküler ve bugün hala pek çok ülkede sahnelenen kısa ama müthiş etkileyici bir oyun sığdırmıştır.
Faşizme ve Savaşa Karşı yazılmış şiirsel bir manifesto,
Hayır De!’yi özel kılan yanlardan biri de, daha yirmi yaşında kendisini dünyanın en acımasız savaşının ortasında bulmuş, insan kıyımlarının en yabanılının tüm acılarını yaşamış biri tarafından kaleme alınmasıdır. Buna rağmen az rastlanır bir yalınlıkla yazılmış, savaş karşıtı bir manifestodur.
HAYlR de!
Sen, makinenin başındaki adam, atölyedeki adam. Yarın sana su boruları ve yemek kapları yapmayı bırakıp, miğferler ve mitralyözler
yapmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, tezgahın ardındaki kız, bürodaki kız.
Yarın sana el bombalarını doldurmanı ve keskin nişancı tüfeklerine dürbün takmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, fabrika sahibi. Yarın sana talk pudrası ve kakao yerine barut satmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, laboratuvardaki araştırmacı.
Yarın sana eski yaşamı yok edecek yeni bir ölüm keşfetmeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, odasındaki şair. Yarın sana aşk şarkılarını bir yana bırakıp, nefret şarkıları söylemeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, hastasının başındaki hekim. Yarın sana cepheye yoUanacaklar için sağlam raporu yazmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, kürsüdeki rahip. Yarın sana cinayeti kutsamanı ve savaşa övgüler yağdırmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, gemideki kaptan. Yarın sana buğday taşımayı bırakıp, tank ve top taşımanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, havaalanındaki pilot. Yarın sana kentlerin tepesine yakıp yok eden bombalar yağdırmanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, dikiş masası başındaki terzi. Yarın sana asker üniformaları dikmeye başlamanı emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, cübbesinin içindeki yargıç. Yarın sana askeri mahkemeye gitmeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, tren istasyonu ndaki. Yarın sana cephane ve asker taşıyan trenlerin kalkması için sinyal vermeni emrederlerse, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, köyde ki. Sen, kentteki. Yarın askere alma belgeleriyle kapına dayanırlarsa, yapacağın bir tek şey var:
HAYlR de!
Sen, Normandiya'daki ana, Ukrayna'daki ana. Sen, SanFrancisco'daki ve Londra'daki ana. Sen, Sarı Irmak ve Mississippi kıyılarındaki ana. Sen,
Nepal'deki ve Hamburg'daki, Kahire'deki ve Oslo'daki ana; yeryüzünün dört bir yöresindeki analar, dünyanın bütün anaları, yarın size askeri hastanelerde hemşirelik yapacak, yeni savaşlarda savaşacak çocuklar doğurmanızı emrederlerse, yapacağınız bir tek şey var:
HAYlR deyin!
Analar, HAYlR deyin!
Çünkü hayır demezsen iz analar, hayır demezsen iz eğer, işte o zaman, pus çökmüş, gürültülü liman kentlerinde inildeyip duran koca gemiler suskunluğa bürünecekler ve su almış dev mamut kadavraları gibi, rıhtımların yosun ve midye bağlamış, ölgün, ıssız duvarları önünde miskin miskin yalpayacaklar; daha önce ışıltılar saçan o görkemli gövdelerden, bir balık mezarlığı gibi, sayrı, ölü kokular yayılacak ...
HAYlR de!
Tramvaylar, iç karartıcı, aynalı kuş katesieri gibi eğrilip bükülecekler ve bombaların açtığı çukurlarla kaplı, yitik sokaklardaki damları delik deşik barakaların ardında, teller ve rayların şaşkın çelik iskeletlerinin yanı başında, patlamış taç yaprakları misali serilip kalacaklar...
Çamur rengi, ağır, kurşun gibi sessizlik ortalıkta kol gezecek; tüm oburluğuyla büyüyerek, okullara, üniversitelere, tiyatrolara, spor alanlarına, çocuk bahçelerine olanca ürkünçlüğü ve açgözlülüğüyla önlenemez biçimde çöreklenecek ...
Bunların hepsi olacak ...
HAYIR DE !
Altın sarısı, sulu üzümler bakımsız yamaçlarda çürüyecek; pirinçler kıraç topraklarda kuruyacak;
patatesler sürülmüş tarlalarda donacak; ölü sığırların kaskatı kesilmiş bacakları, baş aşağı çevrilmiş süt sağma tabureleri gibi göğe dikilecek ...
Enstitülerde, büyük hekimlerin dahice buluşları çürüyüp küflenecek ...
Son un çuvalları, son çilek reçeli kavanozları, balkabakları ve vişne suları mutfaklarda, odalarda, kilerlerde, soğuk hava depolarında ve ambarlarda bozulup heba olacak; devrilmiş masaların altındaki, paramparça tabaklardaki ekmek küf bağlayacak, erimiş tereyağları arapsabunu gibi kokacak; tarlalardaki ekinler, paslanmış sabanların yanı başında bozguna uğramış bir ordu gibi boyunlarını bükecekler; fabrikaların çimen kaplı tüten bacaları un ufak olacak ...
HAYIR DE !
Sonra, deşilmiş bağırsakları ve zehirlenmiş ciğerleriyle son insan, ışıldayan güneşin ve yanıp sönen takımyıldızların altında bir başına
dolanıp duracak; bir deri bir kemik kalmış, çılgına dönmüş son insan, uçsuz bucaksız mezarlar, dev beton blokların soğuk putları ve ıssız kentler arasında yalnız başına bir küfür gibi dolanırken, şu korkunç soruyu soracak: NEDEN?
Ve bu soru bozkırlarda hiç duyulmadan yitip gidecek, yıkıntılar arasında sürüklenip kiliselerin molozları arasında yok olacak, girilmez yeraltı sığınakianna çarpıp parçalanacak ...
Son hayvan-insanın son hayvansı çığlığı hiç duyulmadan, hiç yanıtlanmadan kan göllerinde boğulacak ...
Bunların hepsi olacak, yarın, belki bu gece,
eğer ... eğer ... eğer ...
HAYlR demezseniz!
S.23-46·
176 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.