Reşat Nuri Güntekin/ACIMAKEdebiyat
Reşat Nuri Güntekin, Türk Edebiyatında müstesna bir yere sahip olan romancılarımızdandır. Cumhuriyet devrinin ilk döneminde eserler veren romancımız halka doğru ve Anadolu’ya eğilen romancılarımızın da başında gelmektedir. Acımak adlı romanı da bu minvalde kaleme alınmıştır.
Roman Anadolu’nun bir kasabasında öğretmenlik yapan Muallim Zehra’nın ve babası Mürşit Efendi’nin hikayelerinin anlatıldığı iç içe iki öykünün birleşiminden oluşmaktadır.
İlk öykü Zehra’nın öyküsüdür. Ailesini kaybeden ve acılarını unutmak için İstanbul’dan uzaklaşan Zehra bir Anadolu kasabasında idealist bir şekilde öğretmenlik yapmaktadır. Zehra Hanımın Mektebi şeklinde ün yapan muallim Zehra İstanbul’dan babasının ölüm haberini alan bir mektupla birlikte bir İstanbul yolculuğuna başlar. Babasını reddeden ve ona karşı bir kin duyan Zehra başta İstanbul’a gitmeyi istemese de Maarif Müdürünün isteği ile kararını değiştirip yola çıkar. Babası Zehra’nın gözünde annesine, anneannesine ve ablasına zulmeden, kendisini yalnızlığa terk eden, alkolik, avare bir insan profilindedir.
Zehra’nın İstanbul’a gidişi ve babasına ait bir hatıra defterini bulup okumasıyla ikinci öykü olan babasının öyküsü başlar. Zehra’nın babası Mürşit Efendi de tıpkı Zehra gibi idealist bir gençtir. Kendisini okutan devlete ve millete hizmet aşkıyla yanıp tutuşur. Gittiği kasabalarda be yaptığı görevlerde bürokrasinin her anlamda çürümüşlüğüne şahitlik eder. Buna rağmen idealizminden taviz vermez. Daha sonra Zehra’nın annesi ile evlilik gerçekleştirecektir. Bu evlilik ona hayır getirmez. Eşinin ve kayınvalidesinin iyi görünümleri altında sürekli onu masraf yapmaya sevk eden taleplerine, başkaları hakkında düşmanlık gütmeye sevk eden dedikodularına aldanır. Bu evlilik Mürşit Efendi’de çöküşün başlangıcını oluşturur. Verilen her vazifeyi hakkıyla yapan, alkol dahi almayan Mürşit Efendi eşi ve kayınvalidesinin taleplerine yetişebilmek, eşinin onu yetersiz görmesine engel olmak, kayınvalidesinin laf gelmesin kılıfı ile yeni yeni taleplerle karşısına çıkmasına aldanmak adına borçlanır, usulsüz işler yapmaya başlar ve hatta alkol alır. Fakat eşi ve kayınvalidesinin onu yanlışa sürüklemesinden kurtulamaz. İstanbul’a taşınmaya zorlarlar. Orada daha büyük bir çöküş yaşanacaktır. Eşi Mürşit Efendi’yi aldatır. Kayınvalidesi aşığını hizmetçi olarak eve alır. Büyük kızı Feriha her şeyi elde etmek için her yolu mübah gören bir kız olarak yetiştirilir, küçük kızı Zehra ise annesi ve anneannesinin dolduruşlarıyla evdeki tüm kötü şeylerin müsebbibi olarak babasını görür.
Mürşit Efendi’nin aile düzeni, iş hayatı, çocukları ile ilişkileri, idealizmi tümden yıkılır. Zehra asıl gerçekleri bu hatıra defterinden öğrenir. Yıllar yılı annesi ve anneannesini haklı babasını gaddar olarak gören Zehra’nın tüm gerçekliği yıkılır. Babası aslında kızları üzülmesin tüm suçu üzerine almıştır. Fakat babası artık ölmüştür. Ondan geriye ise sadece gerçekler kalır.
Romanın asıl kahramanları Mürşit Efendi ve Zehra’dır. Mürşit Efendi’nin ve Zehra’nın idealizmleri birbirine benzer. İç dünyaları da romanda olduğu gibi aktarılır. Toplumsal ve ailevi yozlaşma romanın temasını oluşturur. Anadolu’dan İstanbul’a bürokrasideki, toplumdaki, ailedeki ve bireylerdeki yozlaşma ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir. Bu yozlaşma hem ailede hem bürokraside çarpık ve çürümüş bir yapıyı da beraberinde getirecektir.
Oldukça kısa olan bu romanı tüm okuyuculara tavsiye ediyorum.
Reşat Nuri Güntekin 
Acımak
Reşat Nuri Güntekin Acımak44 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.