Saplantının Ebedî DestanıEdebiyat
Bundan bir yıl kadar önceydi. Askere gitmeden bir-iki gece önce, Darren Aronofski’nin yönettiği, Brendan Fraser’e En İyi Erkek Oyuncu Oskarı’nı kazandıran 2022 yapımı “Balina” filmini izlemiştim. Film bittiğinde içimi bir hüzün kaplamıştı; yatıp uyuyana kadar da filmin müziklerini tekrar tekrar dinlemiştim. Adeta büyülenmiştim, hem filmle hem filmin müzikleriyle hem de -en önemlisi- filmin sürekli atıfta bulunduğu henüz okumadığım Moby Dick’le. Hâl böyleyken, bir-iki gün sonra askere gittim ve altı aya yakın bir süre Kıbrıs’ta hiç bilmediğim kuş uçmaz kervan geçmez bir taburun cehennemden hâllice çölünde, kimi geceler cam kenarındaki ranzamda yatıp yıldızlı gökyüzünü seyrederken, kimi zaman sabaha karşı nöbet tutarken, kimi zaman çölün ortasında görevdir diye saçma sapan işler yaptırılırken, hatta bir vakit zatürreden Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nin 232 numaralı odasına yatırılıp bazen tavanı, bazen dışarıyı seyrederken, aklımdaki birkaç şeyden biri Moby Dick romanı, Balina filmi/müzikleriydi. Romana dair bu takıntı aylarca sürdü. Günler günleri kovaladı ve her geçen gün, döndüğümde Moby Dick romanını okumanın, romanı bitirir bitirmez de Balina filmini yeniden izlemenin hayalini kurup durdum. Daha romanı hiç bilmeden, okuduğumda günlerce içimi kemirecek olan kaptan gibi tıpkı, bende bu durum artık saplantı hâline gelmişti.
Nihayet askerden döndükten sonra fırsatını bulunca, haftalardır Balina filminin fon müzikleri eşliğinde okuduğum Moby Dick’i bitirip de kitabın kapağını kapattıktan sonra Balina filmini bir kez daha izledim ve yaşlı gözlerimde hüzün; içimde, ölsem de gam yemem dercesine bir huzur; yüreğimde film ve kitabın ateşinden kalma bir kor kaldı. (Öyle ya, Melvill kitabının bir cehennem ateşinde piştiğini söylüyordu.)
Şimdi dönüp şu bir yıllık hayalime bakıyorum da tüm bu zaman dilimi, tüm bu duygu yoğunlukları, sahiden bu kitaba değmiş.
Buraya kadar, kitabın bende yerinin apayrı olmasının ve sonsuza kadar da olacağının hikâyesini yazdım. Bu incelemeyi okuyan biri varsa, sana “bak dostum kitap şunu anlatıyor, bir tane karakterimiz var şunu şunu yapıyor, Pequod adlı gemiyle bir balinayı bulmak için macera dolu serüvenlere çıkıyoruz, kesinlikle okumalısın” türü tatlış bir inceleme yapmaya utanırım, çünkü cehennem ateşinde pişen bir kitaba ne çeşit bir inceleme yazabilirim bilmiyorum. Üstelik bütün incelemeler bu biçimde ve her yerde varlar.
Ben sana; yüreğinin derinliklerine, ruhunun o adını hiç bilmediğin karanlık taraflarına, hiç dokunulmadığı kadar dokunacak bir kitap önerisinde bulunuyorum. Ben ki okuduğum süre boyunca, başka bir dünyadaydım; bedenen evet belki ama kafa olarak kesinlikle burada değildim. Bir yazar ne kadar etkileyici cümlelerle, kendisini okuyacak olanların yüzyıllar ötesinde bile olsa gönlüne dokunabilirse Melvill de o kadar etkileyici cümlelerle dokunuyor okurunun yüreğine, yüzyıllar ötesinden.
Okuyanına; sözlerini, duygusunu, iç çekişlerini, yakarışlarını, acılarını, özlemlerini, tutkularını, korkularını çağları aşıp da bu denli aktarabilmeyi başaran bir yazar var okurun karşısında. Tüm kitabı sadece bir anlığına bir yana bırak, sadece ‘Senfoni’ bölümü gibi, insanın yüreğini kamçılayan kaç paragraf/pasaj okumuşuzdur -ki ben kaç kez tekrar tekrar okudum- bilmiyorum. İlk kez böylesine, bir romanın ardından sayfalar dolusu yazmak fakat birkaç paragraf yazmakla yetiniyorum. Yüreğim eriyor, tıpkı balina yağı gibi...
Her kim ki duygusalsa, gamlı baykuşsa, derin düşüncelerin adamıysa, kafayı bir şeye takıp da sıyırmışsa ve hatta yüreği doğuştan yanıksa bu kitabı Herman Melvill onun için yazmıştır.
~ ~ ~
Hikâye boyunca süren yolculuğun haritasına denk geldiğim birkaç farklı tür görsel ve gemilerin dizaynını gösteren bir görsel (kitabı okurken işe yarar):
fcit.usf.edu/wp-content/uplo...
powermobydick.com/images/Path_of_...
i.hizliresim.com/qbur60c.jpg
Kitabı okuduğum süre boyunca her fırsatta oradan buradan bir şeyler de araştırdım kitapla ilgili. Anton Lomaev adlı bir çizer/illüstratör keşfettim. Bu romana çok güzel çizimler yapmış ve pek çok ülkede çizimleri, farklı dillerdeki Moby Dick baskılarına sayfa sayfa eklenmiş. Bu çizimleri kendi sitesinde de yayımlamış. Göz atmak için:
lomaevart.com/HTML/Classic%20...
Geminin direğine çivili olduğundan bahsedilen o İspanyol altını:
reddit.com/media?url=https...
Sürekli bahsettiğim, kitap boyunca da dinlediğim, kitapları fon müzikleriyle okuyanlara da tavsiye edebileceğim(özellikle bu romanla okuyun) Balina filminin müzik listesi -en etkileyicisi ise “Safe Return”- :
youtube.com/watch?v=28DDkIB...
·
127 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.