Eserlerin incelemesi yapılırken o eserin ait olduğu dönemin özelliklerini az da olsa bilmek, o eserin anlaşılmasını kolaylaştırır; incelemelerin daha doyurucu olmasını sağlar. Bu nedenle İntibah'ı incelerken Tanzimat döneminden azıcık da olsa bahsetmem gerekir.
Bir eşit ağırlık öğrencisi olarak fazlasıyla aşina olduğum bir dönemdir Tanzimat dönemi. 1839'da Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesiyle birlikte Osmanlı Devleti'nde ciddi anlamda bir "batıya yönelme" hareketi başlamış; maliye, hukuk, askerlik gibi alanlarda birçok yenilik yapılmıştır. Bütün bunların sonucu olarak edebiyatımızda da bir "batıya yönelme" eğilimi görülmüştür. 1839'da Tanzimat Fermanı ile başlayıp 1896'da yerini Servet-i Fünun'a bırakarak son bulan bu dönem edebiyatı, Tanzimat edebiyatı olarak adlandırılır.
Tanzimat dönemiyle birlikte batı edebiyatı türlerinin edebiyatımızdaki ilk örneklerini vermeye başlarız: Makale, eleştiri, roman, hikaye, tiyatro... Bu dönemde batılı anlamda verilen eserlerin büyük bir kısmı teknik açıdan kusurludur.
İntibah; "vatan şairi" olarak nitelediğimiz Namık Kemal'in yazdığı, edebiyatımızda ilk edebi roman olarak kabul edilen eserdir. İntibah, son pişmanlık anlamına gelir. Babası tarafından oldukça iyi terbiye edilmiş genç bir beyefendi olan Ali Bey'in, babasının ölümünden sonra Mahpeyker adındaki bir fahişe ile tanışması ve ona tutulması sonucunda başına gelenler anlatılır. Mekanımız elbette ki İstanbul'dur.
Eserin kurgusal açıdan oldukça zayıf olduğunu söylemek mümkündür; akıllara zarar tesadüflere ve ilginç diyaloglara yer verilir. Karakterlerimiz tek yönlüdür; iyi olan karakterler dibine kadar iyiyken kötü olan karakterler dibine kadar kötüdür. Olaylar arası geçişler, zaman ve mekan değişimleri oldukça hızlı bir biçimde olmakta, olaylar bir anda gelişmektedir. Romana başlangıç olarak romanın büyük bir bölümünün geçtiği Çamlıca bölgesi uzun uzun betimlenir. Sadeleştirilmiş biçimini okuduğum için dil ve anlatım özellikleriyle ilgili ne desem yanlış olacaktır.
Aslında okurken sıkıldığım bu romanı çok çok sevdiğimi söylesem yalan söylemiş olmam. Bunun nedeni, eğer batı etkisinde gelişen edebiyatımızı yazarlığa heveslenen bir kişi olarak düşünürsek, bu dönemde verilen eserlerin bu hevesli kişinin ilk denemeleri olmasıdır. Bu hevesli kişi gelişme gösterdikçe işe başlarken yaptığı hatalara sevgiyle bakacak, yaptığı hatalardan dolayı mutluluk duyacaktır. Bu nedenle ben de bu ve buna benzer eserlerimizdeki kusurların varlığından mutluluk duyuyorum.
Eğer hata yapacaksak bize yararı dokunacak hatalar yapmalıyız ki işin sonunda -Ali Bey gibi- yanımızda sadece pişmanlıklarımız kalmasın.
·
5 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.