Eğitim ve Yaşamın Anlamı, okura, neredeyse kitabın tamamına yakınının altını çizdirecek bir okuma deneyi yaşatıyor. Yazar, yer yer ütopik, kabullenilmesi zor veya aşırı iddialı bulunmaya müsait savlar öne sürüyor olsa da, genel itibariyle; sorgulayan, mevcudu ve dayatılanı kabul etmek yerine, doğruyu, gerçeği, iyiyi bulma arayışı içerisinde bireysel ve toplumsal düzlemde değişim ve dönüşümün gerekliliğine vurgu yapan bir düşünceler manzumesi ortaya koyuyor.
Bu çerçevede; makro düzeyde eğitim sistemi - siyasi otorite - inanç temelli organizasyonlar üçgeni içerisinde bireyin; mikro düzeyde ise ebeveyn-eğitimci-okul üçgeninde öğrencinin doğru şekilde eğitimi, yetiştirilmesi ve kişisel bütünlüğe erişmesi, içsel devrimini gerçekleştirmesi kitabın odak noktasını oluşturuyor.
Jiddu Krishnamurti'nin kendi içinde son derece tutarlı özgün bakış açısı dahilinde dile getirdiği olgu, kavram ve prensipler pek çok açıdan kendi kişisel menkıbesini gerçekleştirmek isteyen bireylere, doğru eğitimi gerçekleştirme adına birbiriyle etkileşim içindeki eğitimcilere ve ebeveynlere ışık tutacak nitelikte.
Krishnamurti, bir yanıyla çok karamsar. Öyle ki; tüm dünyada insanlığın büyük bir çürümeye uğradığını, siyasi düşüncesi, yönetim ve inanç biçimi ne olursa olsun sistemlerin savaşmaya ve birbirini yok etmeye eğilimli insanlar ortaya çıkarttığını belirtiyor. Bu konuda pek haksız da sayılmaz. Diğer yanıyla da barışçıl, şiddete dayanmayan bir değişim ve dönüşümün toplumu oluşturan her bir bireyin öncelikle şahsi planda kendi içsel devrimini gerçekleştirebilmesi ile mümkün olacağını, uzun vadede ise tüm sınırların kalkıp barış ve asayişin global bir hükümet tarafından sağlanabileceğini düşünecek şekilde iyimser. (Önce Milletler Cemiyeti'nin, sonrasında da Birleşmiş Milletler'in iki büyük dünya savaşını, başta Balkanlar, Afrika, Orta ve Uzak Doğu olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde katliamları, insânî trajedileri önlemek konusunda yeterli inisiyatifi alamadığı -ki son olarak Gazze ve Suriye'de yaşanan katliamlar bunun acı birer örneğidir- gerçeği ortada duruyorken, böyle bir ihtimalin gerçekleşebileceğine inanmak oldukça zor.)
Bu bağlamda yazarın düşüncelerini şu şekilde özetlemek mümkün:
- Yaygın uygulanış biçimiyle klasik eğitim ve öğretim; başarı ve konformizm odaklı ancak kişisel bütünlüğe erişememiş, insani erdemlerden önemli ölçüde yoksun, hayatı tüm yönleriyle anlayamayan ve anlamlandıramayan mekanik bireyler yetiştirmektedir. (Bu bağlamda zekâ, akıl, bilgi ve bilgelik kavramları çerçevesinde doğru eğitimin nasıl olması gerektiğinin ip uçlarını veriyor.)
- Siyasi yönetimler ve inanç odaklı organizasyonlar kendi ajandalarının sürekliliğini sağlayacak, sembollere odaklı bir düşünce yapısına sahip toplumlar öngörmektedir ve eğitim sistemini de bu doğrultuda tasarlama gayreti içindedir; ebeveynler ve eğitimciler bu sınırlamadan bağımsız hareket etmeli, geleceğin açık fikirli, bilge, sağduyu sahibi, barışçıl bireylerinin yetiştirilmesi adına iş birliği yapmalıdır. Bu süreçte çıkara dayanmayan gerçek ilgi, alaka ve sevgi kilit rol oynayacaktır.
- Barışın ve sevginin hâkim olduğu bir dünya için, kişisel ve kollektif düzeyde mutlak suretle bir değişim ve dönüşüm acil olarak gereklidir.
- Siyasi gündemler, aidiyete zorlayan her türlü ideoloji ve sembol (milliyetçilik, bayrak, din, mezhep,vb.), ülke teşkilatında ve toplumsal yaşamda statü edinmeye, etkin olmaya çalışan dini organizasyonlar ve askeri teşkilat, -gerek kalıcı bir barışın tesisi adına gerekse arzu edilen değişim ve dönüşümün gerçekleştirilmesi adına- mevcut halleriyle birer engel vasfı taşımaktadır.
- Barış yamalı reformlarla, eski hurafelerin yeniden düzenlenmesi ile değil; ancak şiddet içermeyen, barışçıl bir dönüşümle ve bunu destekleyecek bir eğitimle elde edilebilir.
- Doğru türde eğitimci öğrenci sayısı ile değil, bireyin kendisi ile birebir ilgilenir. Bunu yapabilmek içinse okulların küçük olması gerekir.
- Eğitimdeki en önemli sorun, çocuk değil; ebeveyn ile öğretmendir. Sorun eğitimciyi eğitmektir. Bu kapsamda ebeveynlik eğitimleri de planlanıp uygulamaya konmalıdır.
Kitapta beğendiğim hususlardan biri de cinselliğin insanlar arasındaki yaygın algılanış şeklinin temelinde yatan psikolojiyi çok iyi açıklamış olması. Şahsen cinselliği aşırı derecede ön plana çıkartan kitap, film ve dizileri çok tasvip etmem, bağlamdan uzaklaşma olarak değerlendiririm ama yazarın şu tespitleri bence çok yerinde:
"Her yerden ele geçirildiğimiz ve istila edildiğimiz için, doğal olarak cinsellik bizim tek çıkış yolumuz, tekrar tekrar aradığımız bir tecrübe haline geldi; çünkü cinsellik, özün yokluğunda anlık bir mutluluk hali sağlar. Sorunu meydana getiren şey cinsellik değil, mutluluk durumunu yeniden ele geçirme, ister cinsellik ister başka bir şey vasıtasıyla zevk alma ve bu zevki muhafaza etme arzusudur. Gerçekte aradığımız şey yoğun bir kendini unutma tutkusu, kendimizi tamamen unutacağımız bir şeyle özdeşleştirmedir."
Cemil Meriç okumalarımdan sonra zihnimde farklı bir çerçeveye oturan anarşi ve devrim kavramları, Krishnamurti ile de değişik bir boyut kazandı. Anarşi ve devrimin şiddetten uzak, insancıl fakat meşru itiraz içeren proaktif yönüne dikkat çeken yazarın bu konudaki düşüncelerini de oldukça düşünmeye değer buldum.
Sonuç olarak; noktasından virgülüne tüm içeriğini her anlamda koşulsuz biçimde tasdik ettiğimi söyleyemesem de pek çok söyleminde "Evet ya! Bunu hiç böyle düşünmemiştim..." şeklinde içsesimi harekete geçirmiş olması nedeniyle, yazarıyla tanışmaktan memnunluk duyduğum bir okuma deneyimi sundu bu kitap.
Eğitim, toplum, öz farkındalık, barış ve sevgi dolu bir dünya arayışı sizce bir önem arz ediyorsa, yeterince açık fikirli ancak her gördüğü düşünce kıvılcımına karanlığı aydınlatan bir meşale değeri de biçmeyecek derecede belli bir düşünsel olgunluğa eriştiğinizi düşünüyorsanız, Eğitim ve Yaşamın Anlamı kesinlikle şans vermeye değecek bir kitap...
·
127 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.