‘’Sormaz ki bilsin, sorsa bilirdi.
Bilmez ki sorsun, bilse sorardı.’’
Şark’ın büyük alimlerinden Sadi Şirâzi’nin vurguladığı gibi aslında ‘’sorabilmek bilebilmektir.’’ Hekim’in doktora ilacını vermezden evvel hastanın derdini tetkik etmesi gibi bir meseleyi tetkike girmezden evvel onun temel sorunlarını tetkik etmek gerekir.
Burada, galat-ı meşhur farz edebileceğimiz ‘’Orta Şark’’ ismi ile müsemma olan bölgeyi tahlil etmezden önce, mezkur bölgeyle alakalı bazı sorular sormayı ve kitapta bu soruların cevabını arama gayretini teşvike vesile olacak adımları şöyle sıralarız acizane:
Evvela; Hangi bölgeden bahsediyoruz? sorusu oldukça manidar olacaktır.Akabinde şu sorular silsilesi sıralanabilir:
Bölgenin ismi nereden gelmektedir?
Bölge ismi ile bölgenin coğrafyası arasında bir mutabakat var mıdır?
Bölgedeki mevcut ülkeler hep mevcut muydu?
Bölgenin dini,etnik dağılımı nasıldır ve hangisi galip durumdadır?
Bölgenin geçmişten günümüze olan stratejik mevki nasıldır?
Bölgenin hepsi yeknesak bir vasfa mı sahip?
Bölgenin haritası nasıl çizilmiştir?
Bölgedeki elan,sıcak ve soğuk çatışmalar nelerdir?
Bölgenin iktisadi sistemine tesiri nasıldır?
Bölgenin dünya sistemine eklemlenmesi nasıl olmuştur?
Bölge için tarih tekerrürden mi ibarettir?
İki Cihan Harbi süresince bölgede meydana gelen değişiklikler nelerdi?
ve son olarak;
Bölgenin bu meseleleri için bir istikbal planı mevcut mudur?
ve bölge ile alakalı daha sorulabilecek çok geniş kapsamlı sorular silsilesi…
Bu soruların cevabını kitapta bulabileceğiniz güzel bir çalışma, istifadeli olması temennisiyle, keyifli okumalar...
William L. ClevelandBernard LewisModern Ortadoğu Tarihi