Bana soracak olursanız Dönüşüm Franz Kafka'nın içini döktüğü, metaforlarla dolu şahane bir eser.
İçindeki kapalı ama bir o kadar güzel olan sayısız sembolik anlatım bulunuyor. Çok beğendiğim birkaç tanesini yazmak isterim.
1) 𝐄𝐥𝐦𝐚
Kitabın bir kısmında Bay Samsa yani babası Gregor'a elma fırlatmaya başlıyor. Ve bu elmalardan bir tanesi başkarakterimizde ağır bir yara açıyor. Bu elma iki anlama geliyor olabilir.
-->Daha muhtemel olanı elma gibi basit, zararsız, kolay kolay birini yaralayamayacak bir nesnenin sırf babasından geldiği için kitabın sonuna kadar geçmeyecek bir yarayı oluşturması Kafka'nın babasına oluşturduğu mahcubiyet, sakınma ve gözünde ilahlaştırmayı temsil ediyor olabilir.
-->Daha düşük ihtimalli olan bir tahmin ise Kafka, dinî bir gönderme yapmak istemiş olabilmesi. Bilindiği üzere Hz. Adem ve Hz. Havva bir elma yediği için cennetten kovulmuştu. Burada da bir baba figürü oğlunu cezanlandırarak evden kovma düşüncesini vurguluyor olabilir.
2) 𝐆𝐫𝐞𝐠𝐨𝐫 𝐒𝐚𝐦𝐬𝐚'𝐧ı𝐧 𝐦𝐞𝐬𝐥𝐞𝐤 𝐡𝐚𝐲𝐚𝐭ı
Gregor Samsa'nın iş hayatı bize ilk bakışta Kafka'nın da zamanında yaptığı ve nefret ettiği kendi işi olan sigorta işine gönderme yaptığını düşündürebilir. Fakat Samsa'nın işiyle ailesinin ilişkisi dikkate alındığında Kafka'nın eğitim hayatına daha çok benzediği görülecektir. Ailesinin zoruyla hukuk okuyan Kafka, hep hayali olan edebiyat alanında çalışmak istemiş fakat bunu ailesine söyleyememiştir. Bu eserinde ise gerçek hayatta yapamadığı ailesine karşı gelmeyi istemeden de olsa böceğe dönüşerek (ki ben bunun fiziksel bir dönüşüm olduğunu düşünmüyorum.) gerçekleştirmiş gibi gözüküyor.
3) 𝐊𝐚𝐩ı𝐥𝐚𝐫
Kapılar kitabın genel çoğunluğunda kilit rol oynamaktadır. Kafka'nın ve Samsa'nın ailesiyle arasındaki bu eşya hem somut anlamda hem de soyut anlamda düşünülebilir, Samsa bir keresinde, "Peki ya tüm kapılar kilitli olmasa o zaman gerçekten yardım ister miydi? Tüm çaresizliğine rağmen bu düşünce aklına gelince gülümsemesine engel olamadı." diyerek bunu açıkça gösterir. Kafka'nın özellikle babasıyla konuşurken rahat olamaması, istediklerini söyleyememesi bu alıntıyı güzel bir şekilde açıklar.
4) 𝐒𝐚𝐦𝐬𝐚'𝐧ı𝐧 𝐯𝐞𝐟𝐚𝐭ı
Gregor'un ölümü, Kafka'nın ailesiyle bağlarını tamamen koparmasının bir metaforu olarak okunabilir. Kafka, hayatı boyunca ailesinden ve özellikle babasından kopmak istemiş ama aynı zamanda onlara karşı bir bağlılık ve suçluluk duygusu taşımıştır. Gregor'un ölümü, Kafka’nın bu duygusal çıkmazdan bir çıkış yolu arayışını ve sonunda ailesinin gözünde tamamen yok oluşunu temsil ediyor olabilir. Ayrıca, Gregor’un ölümünden sonra ailenin ona duyduğu üzüntü çok yüzeysel ve kısa sürüyor. Hatta ölümü bir tür rahatlama gibi anlatılıyor—ailesi onun öldüğünü görünce hemen yeni bir hayata başlama planları yapıyor. Bu da Kafka’nın, ailesinin onun yokluğuyla aslında fazla ilgilenmeyeceği düşüncesini yansıtıyor olabilir. Kafka, ailesiyle olan ilişkisini tamamen keserse onlar için çok da büyük bir kayıp olmayacağını hissediyor olabilir.
Özetlemek gerekirse, Dönüşüm Kafka'nın hayatı bilindiğinde altın bir esere dönüşen bir şahaser. 70-80 sayfada bu kadar çarpıcı ve yoğun bir şekilde aile bağlarını ve toplumdan yabancılaşmayı anlatmak tam bir usta işi.
Kafka'nın gözünden hayatı görmek isteyenlerin mutlaka okuması gereken bir kitap.