Sadi’nin Öğütlerine Kulak Verin!Edebiyat
Herkese Selamlar Sevgili Kitap Dostlarım…
Tasavvuf edebiyatının ünlü İran’lı şair ve alimi 
Şeyh Sadi Şirazi ‘nin 
Bostan ve Gülistan kitabını inceleyeceğim..
Bostan ve Gülistan aslında ayrı ayrı iki kitap. Yayınevi ikisini tek baskıda bir araya getirerek yayımlamış. Normalde kitapların dış görünüşleri pek ilgimi çekmez fakat bu kitabın kapağı, dokusu, sayfaların rengi ve süslemeleri o kadar güzeldi ki, sanki yazıldığı yüzyıldan günümüze gelmiş hissi uyandırdı. Beyan Yayınları’nı tebrik ederim bu konuda. Kitabı derleyip hazırlayan 
Osman Koca ‘yı da tebrik etmek istiyorum. Çok yoğun çalışmalar ve derin araştırmalar sonucunda hazırlanmış bir eser. Şöyle ki Sadi Şirazi zamanından günümüze kadar basılan nüshalarda Sadi’ye atfedilen fakat kendisine ait olmayan kısımlar türemiş. Osman bey uzun çalışmalar sonucu eserlerin el yazmalarına ulaşıp, günümüze kadar basılan baskılarını da araştırıp en doğru şekilde derlemiş kitabı. Bazı isim ve olaylarda, İran kültürüne ait bazı konularda dipnotlarla da çok güzel şekilde açıklamalar getirmiş. Bazı yerlerinde yazım yanlışları yakalasam da bu kadar emeğin hatırına onları görmezden geliyorum ve kendisini bir kez daha tebrik ediyorum. Kitabı okumayı düşünürseniz Beyan Yayınlarını kesinlikle tavsiye ederim..
Şeyh Sadi Şirazi’den bahsetmek istiyorum biraz.. 13. yy.da İran’ın Şiraz şehrinde doğmuş, İran Edebiyatı’nın en ünlü şairidir. Farsçanın yükselmesini özellikle Gülistan eserinin etkisine bağlayanlar bile var. Nizamiye Medresesinde eğitim görmüştür ki bunu öğrenince köklerimizden gururlandım :)) Kitapları Latince dahil birçok dile çevrilmiş. Hayatının 30 yıla yakınını seyahat ederek geçirmiş Sadi.. Horosan’dan Şam’a, Mekke’den Hindistan’a, Kuzey Afrika’dan Anadolu’ya kadar diyar diyar dolaşmış.. Gittiği bölgelerdeki padişahlar sultanlar tarafından çok güzel karşılanmış. Onlara öğütler vermiş ve bolca gözlemlerde bulunmuş.. Yine gezdiği yerlerde halkın içinde bolca vakit geçirmiş, insanoğlunun karakterini, vasıflarını, zaaflarını, ruhunu bolca tahlil etmiş. Zaten Bostan ve Gülistan eserlerinin büyük bir kısmında ülke yönetimi, adaleti sağlama, iyi yönetici vasıfları, insaniyet, iyilik-kötülük kavramları gibi konular büyük bir yer kaplıyor. Bu konulara bu kadar hakim olmasının altyapısında da seyyahlığının çok büyük etkisi var tabii ki..
Sadi 12 yaşında babasını kaybedip yetim kalmış, Moğollar ve Haçlılarla yapılan savaşlarda savaşmış hatta Haçlılara esir düşmüştür. Yani baktığımızda hayatı gerçekten acı tatlı çok büyük tecrübelerle doludur. Böylesine tecrübeli ve donanımlı birisinin böyle büyük bir zât’a dönüşmesine de şaşırmamak gerek…
Şimdi biraz kitapların içeriğine girelim…
Sadi 30 yıllık seyyahlıktan sonra memleketi Şiraz’a döner ve tecrübelerini yazıya dökmeye karar verir. İlk olarak Bostan kitabını kaleme alır.. 10 bölümden oluşan eser ülke yönetimi hakkında tavsiyeler, adalet kavramı, güzel ahlak, aşk gibi konularda ders verici kısa hikayelerden oluşuyor. Bu hikayelerin bazılarında kendi yaşadığı olayları aktarıyor Sadi, bazılarında ise başkalarından duyduğu olayları.. Hadis-i Şeriflerden de örnekler veriyor, peygamberlerin yaşadığı olaylardan, ayetlerden de örnekler vererek pekiştiriyor öğütlerini.. Hipokrat’tan Alparslan’a, Hz. Ali’den Eflatun’a, Lokman Hekim’den Cengiz Han’a kadar Batılı ve Doğulu birçok önemli şahsiyetin hayatından, yaşadıklarından birçok kıssa var ders alınabilecek…
Kitap 700 yıl önce yazılmış olsa da günümüzde de hala geçerliliğini koruyor yazılanların çok büyük bir kısmı.. Ülke yönetimi ile ilgili verilen öğütler öyle güzeldi ki, günümüz yöneticileri alıp da bu kitapta yazılanlara göre adaletli, halkının refahını düşünecek şekilde yönetseler, yönetebilseler, bir tane yoksul insan kalmaz..
Tebaasından bir kişi bile aç uyursa şayet vay o padişahın haline diyor Sadi.. Halkına zulmeden hükümdarların sonu hüsrandır, zulmeden eninde sonunda zulüm görür diyor..
Kitapta en çok üzerinde durulan konulardan bir diğeri ise kalp kırmak…
Birinin gönlünü incitmek, âh’ını almak ancak yüreği kararmış ahmakların yapacağı bir şeydir; dertli gönüllerin âhından katiyen sakının diyor Sadi.. Çünkü inciten muhakkak incinir.. Yüce Allah’ın yaralı kişinin gözyaşları ile ettiği duayı geri çevirmeyeceğini söyleyip çeşit çeşit ibretlik hikayelerle konuyu çok güzel pekiştirmiş.. Bu kısımlar o kadar etkileyiciydi ki genelde kalp kırmamaya özen gösteren fakat kalbi kırılan biriyseniz eğer, yüreğinize su serpecek cinsten öykülerle dolu..
Aklıma 
Mevlana Celaleddin-i Rumi ‘nın :
“Ya kırdığın gönlü Allah seviyorsa? Bilemezsin, bilseydin ödün kopardı, dokunamazdın…” sözü geldi..
Vicdan rahatlığı en büyük zenginlik gerçekten de.. Bu kitaptaki hikayelerle de bunu bir kez daha anlamış oldum…
Eserde cömertlik, dürüstlük, alçakgönüllülük, şükür ile ilgili o kadar güzel hikayeler ve öğütler var ki, gerçekten de baktığımda çağımız insanının unuttuğu ya da güçsüzlük olarak gördüğü şeyler aslında birer erdem, insanlığın olmazsa olmazları.. Peygamberler, büyük düşünürler, alimler, büyük hükümdarlar gibi yüce şahsiyetlere baktığımızda birçoğu mütevaziliği, cömertliği, insan sevgisi ile o seviyelere gelmişler. Fakat günümüzde ego denen şey o kadar sarmış ki insanları; alçakgönüllü olmak, eli açık olmak, dürüst olmak saflık olarak görülüyor.. İnsanlık ne ara bu noktaya geldi gerçekten de oturup sorgulamak gerekiyor…
Gülistan eserindeki hikayeler hem düzyazı hem şiirden oluşuyor ve bu da inanılmaz bir edebi güç katmış anlatıma, çok tatmin olacaksınız okurken.. Yine konular Bostan ile paralel: Ülke yönetimi, adalet, iyilik, dürüstlük vb konular üzerinde durulmuş..
“Sükûtun Faydaları” diye bir bölüm var ki gerçekten de her şeyin başı dil belası derler ya hani, bu sözü kanıtlar nitelikle kıssalarla doluydu..
Aşk, ihtiyarlık, terbiye gibi bölümlerdeki hikayelerden bazılarında kendinizi bulacağınız yerler olacak.
Hoşuma giden şeylerden biri de Sadi’nin bazı kısımlarda özeleştiri yapması ve düşüncesinin yanlışlığını gördüğünde hatasından dönmesi oldu. Bunu kitabına yazması da egodan ne kadar uzak bir karakteri olduğunu gösteriyor bana göre.. “Zenginlik ve Yoksulluk Hakkında Sadi’nin İddiacıyla Tartışması” adlı bölümü okuduğunuzda ne demek istediğimi anlayacaksınız..
Sadi ile ilgili eleştireceğim, beni irite eden en büyük şey kadınlara bakış açısı oldu ve beni maalesef hayal kırıklığına uğrattı bu noktada.. Eserleri boyunca kadınları sanki ikinci sınıf insanmış gibi yansıtmış.
Yazıklar olsun o erkeklere ki kadınlar kadar bile ibadet etmezler, şöyle yapmazlar böyle yapmazlar tarzı çok cümle vardı. Halbuki İslamiyete göre üstünlük cinsiyette, dilde, ırkta değil takvadadır. Bu konuda ayet-i kerime bile varken, peygamberimizin kadınlara yaklaşımı ortadayken Sadi Şirazi gibi tasavvuf edebiyatının en önemli isimlerinden birinin bu yaklaşımı beni gerçekten üzdü. Kullanılan ifadeler inşallah çeviri hatasıdır diye düşündüm ama bir değil birçok yerde bu mânâda ifadeler, hikayeler görünce çeviri hatası olmadığına emin oldum..
Eleştireceğim diğer bir konu da eserin çok uzatılması.. Aynı anlama gelen, aynı öğüdü çıkaracağınız çok hikaye var. O yüzden bir yerden sonra sıkılıyorsunuz. Size tavsiyem kitabı zamana yayarak okuyun. Günde 10-15 sayfa şeklinde okumak yerinde olacaktır.
İncelememi Sadi’nin şu efsane sözü ile bitirmek istiyorum:
“Ne kadar okursan oku, bilgine yakışmayacak şekilde davranırsan cahilsindir!”
Allah bizleri okumuş cahillerden, okuduğunu karakterine yerleştirememiş insanlardan korusun.. :))
Kitap ile kalın dostlar, sevgi ile…
Şeyh Sadi Şirazi ‘nin Bostan ve Gülistan kitabını inceleyeceğim..
Bostan ve Gülistan aslında ayrı ayrı iki kitap. Yayınevi ikisini tek baskıda bir araya getirerek yayımlamış. Normalde kitapların dış görünüşleri pek ilgimi çekmez fakat bu kitabın kapağı, dokusu, sayfaların rengi ve süslemeleri o kadar güzeldi ki, sanki yazıldığı yüzyıldan günümüze gelmiş hissi uyandırdı. Beyan Yayınları’nı tebrik ederim bu konuda. Kitabı derleyip hazırlayan Osman Koca ‘yı da tebrik etmek istiyorum. Çok yoğun çalışmalar ve derin araştırmalar sonucunda hazırlanmış bir eser. Şöyle ki Sadi Şirazi zamanından günümüze kadar basılan nüshalarda Sadi’ye atfedilen fakat kendisine ait olmayan kısımlar türemiş. Osman bey uzun çalışmalar sonucu eserlerin el yazmalarına ulaşıp, günümüze kadar basılan baskılarını da araştırıp en doğru şekilde derlemiş kitabı. Bazı isim ve olaylarda, İran kültürüne ait bazı konularda dipnotlarla da çok güzel şekilde açıklamalar getirmiş. Bazı yerlerinde yazım yanlışları yakalasam da bu kadar emeğin hatırına onları görmezden geliyorum ve kendisini bir kez daha tebrik ediyorum. Kitabı okumayı düşünürseniz Beyan Yayınlarını kesinlikle tavsiye ederim..
Şeyh Sadi Şirazi’den bahsetmek istiyorum biraz.. 13. yy.da İran’ın Şiraz şehrinde doğmuş, İran Edebiyatı’nın en ünlü şairidir. Farsçanın yükselmesini özellikle Gülistan eserinin etkisine bağlayanlar bile var. Nizamiye Medresesinde eğitim görmüştür ki bunu öğrenince köklerimizden gururlandım :)) Kitapları Latince dahil birçok dile çevrilmiş. Hayatının 30 yıla yakınını seyahat ederek geçirmiş Sadi.. Horosan’dan Şam’a, Mekke’den Hindistan’a, Kuzey Afrika’dan Anadolu’ya kadar diyar diyar dolaşmış.. Gittiği bölgelerdeki padişahlar sultanlar tarafından çok güzel karşılanmış. Onlara öğütler vermiş ve bolca gözlemlerde bulunmuş.. Yine gezdiği yerlerde halkın içinde bolca vakit geçirmiş, insanoğlunun karakterini, vasıflarını, zaaflarını, ruhunu bolca tahlil etmiş. Zaten Bostan ve Gülistan eserlerinin büyük bir kısmında ülke yönetimi, adaleti sağlama, iyi yönetici vasıfları, insaniyet, iyilik-kötülük kavramları gibi konular büyük bir yer kaplıyor. Bu konulara bu kadar hakim olmasının altyapısında da seyyahlığının çok büyük etkisi var tabii ki..
Sadi 12 yaşında babasını kaybedip yetim kalmış, Moğollar ve Haçlılarla yapılan savaşlarda savaşmış hatta Haçlılara esir düşmüştür. Yani baktığımızda hayatı gerçekten acı tatlı çok büyük tecrübelerle doludur. Böylesine tecrübeli ve donanımlı birisinin böyle büyük bir zât’a dönüşmesine de şaşırmamak gerek…
Şimdi biraz kitapların içeriğine girelim…
Sadi 30 yıllık seyyahlıktan sonra memleketi Şiraz’a döner ve tecrübelerini yazıya dökmeye karar verir. İlk olarak Bostan kitabını kaleme alır.. 10 bölümden oluşan eser ülke yönetimi hakkında tavsiyeler, adalet kavramı, güzel ahlak, aşk gibi konularda ders verici kısa hikayelerden oluşuyor. Bu hikayelerin bazılarında kendi yaşadığı olayları aktarıyor Sadi, bazılarında ise başkalarından duyduğu olayları.. Hadis-i Şeriflerden de örnekler veriyor, peygamberlerin yaşadığı olaylardan, ayetlerden de örnekler vererek pekiştiriyor öğütlerini.. Hipokrat’tan Alparslan’a, Hz. Ali’den Eflatun’a, Lokman Hekim’den Cengiz Han’a kadar Batılı ve Doğulu birçok önemli şahsiyetin hayatından, yaşadıklarından birçok kıssa var ders alınabilecek…
Kitap 700 yıl önce yazılmış olsa da günümüzde de hala geçerliliğini koruyor yazılanların çok büyük bir kısmı.. Ülke yönetimi ile ilgili verilen öğütler öyle güzeldi ki, günümüz yöneticileri alıp da bu kitapta yazılanlara göre adaletli, halkının refahını düşünecek şekilde yönetseler, yönetebilseler, bir tane yoksul insan kalmaz..
Tebaasından bir kişi bile aç uyursa şayet vay o padişahın haline diyor Sadi.. Halkına zulmeden hükümdarların sonu hüsrandır, zulmeden eninde sonunda zulüm görür diyor..
Kitapta en çok üzerinde durulan konulardan bir diğeri ise kalp kırmak…
Birinin gönlünü incitmek, âh’ını almak ancak yüreği kararmış ahmakların yapacağı bir şeydir; dertli gönüllerin âhından katiyen sakının diyor Sadi.. Çünkü inciten muhakkak incinir.. Yüce Allah’ın yaralı kişinin gözyaşları ile ettiği duayı geri çevirmeyeceğini söyleyip çeşit çeşit ibretlik hikayelerle konuyu çok güzel pekiştirmiş.. Bu kısımlar o kadar etkileyiciydi ki genelde kalp kırmamaya özen gösteren fakat kalbi kırılan biriyseniz eğer, yüreğinize su serpecek cinsten öykülerle dolu..
Aklıma Mevlana Celaleddin-i Rumi ‘nın :
“Ya kırdığın gönlü Allah seviyorsa? Bilemezsin, bilseydin ödün kopardı, dokunamazdın…” sözü geldi..
Vicdan rahatlığı en büyük zenginlik gerçekten de.. Bu kitaptaki hikayelerle de bunu bir kez daha anlamış oldum…
Eserde cömertlik, dürüstlük, alçakgönüllülük, şükür ile ilgili o kadar güzel hikayeler ve öğütler var ki, gerçekten de baktığımda çağımız insanının unuttuğu ya da güçsüzlük olarak gördüğü şeyler aslında birer erdem, insanlığın olmazsa olmazları.. Peygamberler, büyük düşünürler, alimler, büyük hükümdarlar gibi yüce şahsiyetlere baktığımızda birçoğu mütevaziliği, cömertliği, insan sevgisi ile o seviyelere gelmişler. Fakat günümüzde ego denen şey o kadar sarmış ki insanları; alçakgönüllü olmak, eli açık olmak, dürüst olmak saflık olarak görülüyor.. İnsanlık ne ara bu noktaya geldi gerçekten de oturup sorgulamak gerekiyor…
Gülistan eserindeki hikayeler hem düzyazı hem şiirden oluşuyor ve bu da inanılmaz bir edebi güç katmış anlatıma, çok tatmin olacaksınız okurken.. Yine konular Bostan ile paralel: Ülke yönetimi, adalet, iyilik, dürüstlük vb konular üzerinde durulmuş..
“Sükûtun Faydaları” diye bir bölüm var ki gerçekten de her şeyin başı dil belası derler ya hani, bu sözü kanıtlar nitelikle kıssalarla doluydu..
Aşk, ihtiyarlık, terbiye gibi bölümlerdeki hikayelerden bazılarında kendinizi bulacağınız yerler olacak.
Hoşuma giden şeylerden biri de Sadi’nin bazı kısımlarda özeleştiri yapması ve düşüncesinin yanlışlığını gördüğünde hatasından dönmesi oldu. Bunu kitabına yazması da egodan ne kadar uzak bir karakteri olduğunu gösteriyor bana göre.. “Zenginlik ve Yoksulluk Hakkında Sadi’nin İddiacıyla Tartışması” adlı bölümü okuduğunuzda ne demek istediğimi anlayacaksınız..
Sadi ile ilgili eleştireceğim, beni irite eden en büyük şey kadınlara bakış açısı oldu ve beni maalesef hayal kırıklığına uğrattı bu noktada.. Eserleri boyunca kadınları sanki ikinci sınıf insanmış gibi yansıtmış.
Yazıklar olsun o erkeklere ki kadınlar kadar bile ibadet etmezler, şöyle yapmazlar böyle yapmazlar tarzı çok cümle vardı. Halbuki İslamiyete göre üstünlük cinsiyette, dilde, ırkta değil takvadadır. Bu konuda ayet-i kerime bile varken, peygamberimizin kadınlara yaklaşımı ortadayken Sadi Şirazi gibi tasavvuf edebiyatının en önemli isimlerinden birinin bu yaklaşımı beni gerçekten üzdü. Kullanılan ifadeler inşallah çeviri hatasıdır diye düşündüm ama bir değil birçok yerde bu mânâda ifadeler, hikayeler görünce çeviri hatası olmadığına emin oldum..
Eleştireceğim diğer bir konu da eserin çok uzatılması.. Aynı anlama gelen, aynı öğüdü çıkaracağınız çok hikaye var. O yüzden bir yerden sonra sıkılıyorsunuz. Size tavsiyem kitabı zamana yayarak okuyun. Günde 10-15 sayfa şeklinde okumak yerinde olacaktır.
İncelememi Sadi’nin şu efsane sözü ile bitirmek istiyorum:
“Ne kadar okursan oku, bilgine yakışmayacak şekilde davranırsan cahilsindir!”
Allah bizleri okumuş cahillerden, okuduğunu karakterine yerleştirememiş insanlardan korusun.. :))
Kitap ile kalın dostlar, sevgi ile…·
2.055 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Kankam okuduğum en iyi 5 yorum arası girdi,böyle içtenlikle ,benimseyerek,eleştirerek ve gereken övgüyü vererek süper bir yorum okudum. Son alıntıda efsane tabii aklımın bir köşesine kazıdım.Eline , zihnine sağlık kankam.
Yücel Ünal Teşekkür ederimm kankacımm utandırdın benii 🙈🙏 Vakit ayırıp okuman benim için çok kıymetli canım dostum 🥹🥰