Sağlıklı bir yaşam için mikrobiyatanın önemi büyük. Bu anne karnından itibaren başlayıp ömür boyu devam eden bir süreç. Mikroplar yaşama ilk temelleri attığımız andan itibaren hep bizimle. İçimizde koskoca bir evreni barındırıyoruz.
Mikroplar bizi biz yapar, kendimiz olabilmemize yardım ederler. Bu hayvan yaşamının gerekli bir parçasıdır, onlardan kurtulmanın bir yolu yok. Hayvanlar milyarlarca yıldan beri mikropların kaynaştığı bir dünyada ortaya çıktılar. Biz gelmeden çok önce mikroplar dünyanın hakimiydi. Onlar sadece kaçınılmaz değil aynı zamanda faydalı. Bulundukları yere göre faydalı müttefik ile ölümcül tehdit olmak arasında gidip gelebiliyorlar.
Bakterilere karşı hep kötü gözle baktık. Onların sağlıklı bir yaşam için olmazsa olmaz olduğunu bu kitapla birlikte daha iyi kavrıyorsunuz. Doğadan da farklı bilgiler edindiğim bu kitapta aklımda kalanları derlemek istedim.
Anne bebeğini emzirirken yavrusunun sadece karnını doyurmuyor, aynı zamanda ona ilk mikroplarını aktarıp doğru öncülerin bağırsaklarına girmesini sağlıyor. Anne sütü bağırsak mikrobiyotası için potansiyel bakteri kaynağı. Çocuğun bağırsağındaki bakterilerin yaşaması için gerekli ve bu beyin gelişimi için kullanılıyor. Bu anlamda anne sütü, çocuğun sağlıklı ve zeki olabilmesi için çok değerli. Bir değişik versiyonunu anne koala yavrusu için yapıyor. Bebek koala altı aylık olduğunda sütten kesilip okaliptüs yapraklarıyla beslenmeye başlıyor. Öncesinde annesinin sırtını burnuyla eşeliyor, anne yanıt olarak "lapa" denilen bir sıvı salgılıyor ve minik koala bunu yalıyor. Bu ona sert okaliptüs yapraklarını sindirebilmesi için gerekli bakteri ve mikrop sağlıyor. Bu sayede doğada beslenmeye uygun hale geliyor ve bu öğünler midesine ağır gelmeden sindiriliyor.
Çeçe sineği ise diğer sinek türlerinden ayrı olarak yumurtlamak yerine canlı doğum yapıyormuş. Soyunu devam ettirme şansını artırmak için çok sayıda yavru dünyaya getireceğine tek bir tanesini rahmin içinde büyütüp süt benzeri bir sıvıyla beslediği tek bir larvaya kendini adıyormuş. Bu süt hem besin hem de mikroplar bakımından zengin. Balinaların geyik benzeri otçul hayvanlardan evrimleştiği ise öğrendiğim ilginç bilgiler arasında yer aldı. Doğada her şey ilgi çekici ve merak uyandırıcı, doğanın işleyişi muazzam.
Bakteriler, fotosentezle kendi besinini üretebilen ilk canlılar. Toprağı zenginleştirip çevre kirliliğine yol açan maddeleri parçalarlar. Karbon, azot, kükürt ve fosfor elementlerini hayvanların ve bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştürdükten sonra organik bedenleri ayrıştırıp maddeleri toprağa geri döndürerek gezegende madde döngülerinin devamlılığını sağlıyorlar. Atık ürün olarak oksijeni o denli büyük miktarlarda dışarı vermeleri atmosferi kalıcı olarak değiştiriyor ve oksijenli bir dünyada yaşamamıza imkan veriyorlar. Okyanuslardaki fotosentetik bakteriler aldığımız oksijenin yarısını sağlıyor ve bir o kadar karbondioksiti de tutuyor.
Mikropları ilk gören kişi Leeuwenhoek, gündüzleri belediyede çalışıyor ve küçük bir tuhafiye işletiyorken geceleri de mercekler yapıyor. El yapımı merceklerle bir su damlasını inceleyerek bakterileri görüyor. Tabii ki bunu para kazanma kaygısıyla yapıyor fakat insanlık adına bambaşka bir dünyaya kapılar bu sayede açılmış oluyor.
Bir yere dokunarak, konuşarak, kaşınarak, hapşırarak mikroplarımızı sürekli etrafa saçıyoruz. Saatte kişi başı yaklaşık 37 milyon bakteri püskürttüğümüz ilginç bilgiler arasında. Bu yüzden mikrobiyomumuz vücudumuzla sınırlı değil, devamlı olarak çevreye kendimizden izler yayıyoruz.
Mikrobiyotamızın dengeli olabilmesi için düzenli probiyotik alımına önem vermemiz gerekiyor. Benim bildiğim yoğurt, ayran, kefir, peynir, turşu, sirke, tarhana gibi fermente yiyecekleri dengeli tüketmek sağlıklı bir yaşam için gerekli. Beyinle bağırsak arasındaki ağ onları güçlü bir iletişimde tutuyor. Bağırsak ikinci beynimiz.
Günümüzde mikroplar üretilebiliyor ve onların şifresini çözecek araçlar mevcut. Bu onları manipüle etme gücü veriyor. Güçten düşen mikrop topluluklarının yerine sağlığımızı daha iyiye götürecek yeni topluluklar koyulabilir, hastalıklara karşı mücadele edecek yeni simbiyozlar yaratılabilir. Bilimin her şeyi yapabilecek gücü olduğunu bilmek hem umut verici hem de ürkütücü. Bilim iyi ve kötü yönde gelişmeye her zaman açık.
·
48 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.