Dostoyevski -ÖtekiEdebiyat
Çok zekice bir karar değildi,çok huzurlu olduğum bir döngüden de geçmiyordum ancak bildiğiniz üzere Dostoyevski okumak için asla yeterince mutlu bir zamanınızda olamazsınız.Ben de kronolojik sıra ile Dostoyevski okumaya başladım.
Evet,listemizin ikinci sırasında Öteki isimli kitap bulunuyor.Okurken defalarca "fight club" ve "freud" benzetmeleri kafamın içinde dönüp durdu.Ben ise en azından Öteki kitabını Freud'un "ego" kavramı ile paralel olarak ele alarak anlatacağım.
Öteki isimli eser ,kimlik bölünmesi ve bireyin iç çatışması diyebileceğimiz konuları büyük bir ustalıkla ele alıyor.Dostoyevski'nin ileride yapacağı mükemmel karakter çözümlemelerinin temelini bu kitapta rahatlıkla görebiliyoruz.
Başkahramanımız Golyadkin, topluma uyum sağlamak isteyen ancak bir yandan da içsel çatışmalar yaşayan, içine kapanık bir devlet memuru. Bir gün, kendisi ile tıpatıp aynı olan ancak toplumsal olarak daha başarılı ve dışa dönük bir "öteki" ile karşılaşır. Bu öteki karakter, Golyadkin’in bastırdığı yönlerini dışa vuran bir figürdür ve onla rekabet ediyordur.
Freud’un teorisine göre ego, bireyin dış dünya ile uyum sağlamasını ve içgüdülerini kontrol etmesini sağlayan yapıdır. Golyadkin’in yaşadığı kimlik bölünmesi, aslında onun bilinçaltındaki farklı yönlerin çatışmasını gösterir:
Gerçek Golyadkin (Orijinal Karakter) :Bastırılmış Ego
Çekingen ve sosyal normlara tam olarak uyum sağlayamayan tarafı temsil eder. Bu yönü, Freud’un ego kavramına yakın olup, süperego (toplumun ahlaki kuralları) tarafından sıkıştırılmış ve ezilmiştir.
Öteki Golyadkin : Serbest Bırakılmış İd veya Güçlenmiş Ego
Cesur, dışa dönük ve manipülatif bir karakterdir. Freudcu bakış açısıyla değerlendirildiğinde, bu figür ya bastırılmış id’in (içgüdülerin) bir yansımasıdır ya da Golyadkin’in güçlenmiş egosunun, artık dış dünyada baskı görmeden var olma çabasını temsil eder.
Yani Golyadkin'de freud'un egosunun iki çatışmasını görmekteyiz.Kahramanımızın kendi istekleri,toplum normlarından korkusu, aşağılık psikolojisi ile oluşturduğu ve kitap boyunca süregelen "Ben onurlu namuslu bir adamım"düşünceleri.Toplumda kendi i kabul ettiremeyen kahramanımız o ikonik balo sahnesinde kendi zihninde kendisine tamamen oksimoron bir karakter yaratır.İşte bu "öteki" karakter onun yapamadıklarını yapıyor ve toplum tarafından seviliyordur.
Burada dikkatinizi çekmek istediğim bir konu var.Golyadkin kitabın başlarında bu "Öteki"karaktere yardım edip ona birtakım sözler verir.Hatta "aynı evi" paylaşmayı bile teklif eder.Sonrasında ise bu öteki karakter ilk başta ona sadıkken sonra onun kuyusunu kazan birine dönüşür.
Şimdi bu olayı sembolik tarafı ile ele alalım.
Kahramanın kendi arzuları,benliği ve olmak istediği kişi; toplumun ondan beklediği insan olmasına yardımcı olmaktadır.Bu uyum olk başta oluşurken,toplumun onu oluşturduğu şahsiyet,kendi benliğine ihanet etmektedir.
Oturdum iki gün yaptığım şu çıkarım üzerine düşündüm.Mükemmel,mükemmel,mükemmel.Dostoyevski bunu mu anlatmak istedi bilemem,ancak bilirsiniz edebiyat dünyasında yanlış anlamak üzerine konuşabileceğin bir mesaj veriyorsa çokta mühim değildir.Kitaptan kendimce çıkardığım en önemli iki mesajdan biri budur.
Öteki mesaj ise ;
Kitabın sonunun ucu açık bitmesidir.Yine kendi yorumumla Dostoyevski'nin bize üç çözüm sunduğu bir problem görmekteyim.Ya olmak istediğin kişi olacaksın,ya toplumun beklediği.Ya da freud'un desteklediği gibi dengeli olacaksın.Golyadkin'in çevresinde ki insanlar ya toplumun istediği kişi olmuştur,ya da denge kurmayı başarabilmiştir.Ancak Golyadkin kendisi olmakga direnmekte,ne tam olarak "öteki"ye dönüşmeye ne de onunla barışabilmektedir.Ki kitap boyunca onla barışmak için karşısına bir sürü fırsat çıkmıştır ama o her seferinde barışırsa kaldırılacağını hissetmiştir.
Ve kitap ucu açık bitiyor.Kitabın sonunda doktor ona bir ev bir hizmetçi ve belli miktarda para verileceğini öne sürerek onu bir yere götürüyor.
Bu bir ödül mü ? Yoksa delirdiği için toplumdan uzaklaşma cezası ile verilen hapis mi ?
Bunu söylemiyor.Bende kendimce sembolize ettiğim kavramlarla ile size soruyorum.
Toplumun beklentilerini umursamadan sadece kendiniz olursanız; ödüllendirilecek misiniz,yoksa delirecek misiniz ?
·
1 +1'leme
·70 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.