Sınıfsız, Arafta Martin EdenEdebiyat
--SPOILER ICEREN INCELEMEDIR--
Jack London'ın yarı otobiyografik romanıdır. Çevirmen Levent Cinemre'nin dediğine göre Jack London eşi ile gemileri ile beraber dünya turuna çıktığında yazmıştır bu romanı(Hayatının son yarısında her gün 1000 kelime yazmıştır yazar.)
Martin Eden hayatının erken döneminde denizcilik yapan, hayatını bu meslek üzerinden kazanan birisidir. Çok güçlü, heybetli, kaba bir adamdır. Kavgacı olmasının yanı sıra bundan da zevk alan birisidir. Ayrıca, (alt sınıf) kadınların da pek beğenip ilgi duyduğu bir muhteremdir.
Bir gün Arthur adında bir burjuva bebesini dayak yemekten kurtarır ve bebe kendisine minnettar olup ailesi ile denizciyi tanıştırır. Arthur'un kız kardeşi Ruth'a gönlünü kaptırır denizci. Kendisinin güzelliğinin yanı sıra hikayelerde duyduğu o "üst" burjuva sınıf özellikleri, karakteri onu büyüler ve o günden itibaren o üst sınıfa uyum sağlayacağına, bunun için çok çabalayacağına dair kendisine söz verir.
Burjuva sınıfına layık birisi olmak adına diksiyon, hitabet, dilbilgisi ile başlayan çalışmaları aritmetik, cebir, algebra, simya ile devam eder. Sonrasında biyoloji ve felsefe konusunda kendini geliştirmeye devam eder. Bu esnada, Ruth ve kütüphaneciden destek alır. Her ne kadar ilk etapta zorlansa da bir süre sonra adapte olmaya başlar.
Ruth'a gönlünü kaptıran bu denizciye, her ne kadar hislerini kendinden saklasa da veya hislerinin farkına varmasa da Ruth kızımız da aşık olur. Ama onun aşkı biraz ilkel nedenlerle, Martin'in gücü, kalın ensesinden doğar.
Bir süre sonra bu alt sınıf işçi çocuk ile burjuva kız hoşlaşırlar ve bir aşk doğar-her ne kadar Ruth'un annesi ve babası razı olmasa da-
Kendini geliştiren, entelektüel anlamda gelişim kaydeden Martin oğlumuz bu esnada kafayı yazmakla bozar. Yaptığı ekonomik hesaplara göre iyi bir yazar olacak ve kelime başına yazıları için dergilerden iyi seviyelerde para kazanacağı hedefini kendisine koyar. Bunun için günde 19 saatlere varan çalışmalar yapar ancak bu hedefi ilk etapta realize olmaz. Sürekli red yer, umursanmaz. O kadar red yer ki dergi editörlerinin insan olmadığını, bir makine olduğunu düşünür. Öyle makineler ki, onlara ulaşan yazıları direkt ve mekanik bir şekilde reddeder.
Ailesine bir nevi Martin ile olan birlikteliğinden ötürü başkaldıran Ruth reel dünyada yaşar ve potansiyel evliliklerinin hesabını yapar. Bunun için de para gereklidir, ev gereklidir, iş gereklidir ancak aşkı Martin hiç oralı değildir. Martin çocuksu bir hayalin peşinden koşmaktadır. Hikayeleri yayınlanacak da, para kazanacak, aman ne güzel eş. :) (Şaka bir yana, bana da çocuksu geliyor. Çalış, paranı kazan. Elbette hayal kurmak güzel bir şey ancak hayaller ve hayatlar birbiriyle az kesişir. Hayat bana ne yazık ki böyle öğretti yoksa ben de üniversite öğrencisiyken bir Martin Eden'dim)
Aslında Martin'in amacı güzel yazılar yazıp, şöhret sahibi olmak değil. Onun derdi Ruth'u memnun etmek ancak Ruth ise bu durumdan hiç memnun değildir. Elinin ekmek tutması gerektiğini düşünür, bunun için babasının ofisinde Martin'e iş de ayarlamıştır ancak Martin oralı değildir. Bu durum her ne kadar Ruth'u rahatsız edip üzse de Ruth ilk etapta Martin'e bir şey söyleyemez. Hatta, onun iyi bir yazar olamayacağını düşünür.
Martin çok zor zamanlar geçirir, dergilerden red üstüne red yer. Parası biter, ablası ve kardeşi çalışması gerektiğini söyler ve onların bakkal ve bisikletçi eşleri Martin'i dışlarlar. Martin yine de devam eder.
Geçirdiği zor dönem esnasında burjuva sınıfını daha iyi tanımaya başlar. Gördükleri onu çok şaşırtır. Alt sınıfı aşağı gören ve burjuva seviyesine çıkması gerektiğini düşünen Martin, burjuvanın da aslında ne kadar aşağı olduğunu görür. Aslında onlar da cahildir, gösteriş peşindedirler. Gerçeğe, hayatın anlamına ulaşmak gibi bir dertleri yoktur.
İlerleyen süreçte biraz Morse ailesi dolayısıyla biraz da katıldığı entelektüel bir camiadaki münazaradaki konuşmasını çarpıtan gazeteci bozuntusu dolayısıyla burjuva camiasında pek hoş karşılanmaz, dışlanır. Burjuva sınıfı her ne kadar Martin karşıt olsa da onu bir sosyalist olarak görür.
Bu süreç Martin ile Ruth'un da ilişkisini zedeler. Ruth artık Martin ile beraber olamayacağını Martin'e söyler. Tabi bunda Ruth'un bireyselci olamaması da etkili olmuştur zira ailesi, sınıfı onun yaşayışını, mentalitesini etkiler.(Bu kötü bir şey mi bilmiyorum zira bireyselcilik Martin'in sonunu hazırladı, yani sanırım bireyselcilik de pek iyi bir şey olmayabilir.)
Martin artık yapayalnızdır, sınıfsızdır. Ne alt tabaka ne üst tabakadır. Sevdiği onun terk etmiştir. Ne gariptir ki bu esnada da hikayeleri, şiirleri satılmaya başlar. Çok satar ve çok para kazanır. Ünlenir, yemeklere davet edilir. O artık bir şahsiyettir her ne kadar onun için anlam ifade etmese de.
Burjuva onun için anlamsızdır ve eski sınıfına dönse mi diye de düşünür, dener ancak o artık eski Martin değildir, araftadır. Denizciliğe dönse mi diye düşünür, bir adada vadi satın alıp ticaret yapmayı hedefler. Yola çıkar ancak yolda bunun da onun için anlamlı olmadığını, bunu istemediğini fark eder. Bir şiir okur ve şiirde etkilenir. Ölmek onun için tek çaredir...
Kitabı beğendim. Bireysellik eleştirisidir. Tabi bu derin bir konudur. Bireyselliğin artısı ve eksisi vardır ancak ben bu konuda Jack London gibi düşünüyorum. Çok bireyselcilik anlam yitirttirir efenim(özellikle Türkiye gibi ülkelerde)
Ayrıca yardımcı fikir olarak da şunu çıkarttım; "çalışın, sanat karın doyurmaz. para kazanın. çok düşünmeyin, sınıfınızın keyfini çıkarın :)"
Ayrıca çevirmeni çok tebrik ederim. Çevirinin kalitesini tartacak kabiliyette elbette değilim ancak takdir ettiğim asıl kısım dipnotlardı. Levent Cinemre bahsi geçen döneme aşırı yatkın, tarihini çok iyi biliyor. Bununla beraber çok da entelektüel bir beyefendi. Çok konuda bilgi sahibi ve bunu da dipnotlara yansıtmış.
Not: Sadece ilginç bir bilgi diye paylaşmak isterim ki Jack London yaşadığı dönemde siyahi ve sarı tenli(uzak doğu-yellow peril) karşıtıymış, yani ırkçıymış biraz beyefendi.
·
74 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.