"Ahmet Hamdi Tanpınar, daha kitabın ilk sayfalarında “hürriyet” kelimesinin ve o dönemdeki anlayışının eleştirisiyle karşımıza çıkar. Hürriyet dönemin üst tabakası tarafından kişisel çıkarlar için kullanılmakta, belki de sırf bu yüzden istenilmektedir yani bir nevi snobizm ürünüdür. Hürriyet adı altında modernleşmeyi ve modernleşmenin getirdiği imkanları kendi çıkarları adına kullananların karnı doyarken, etrafta bunun için kullanılanlar aç kalmaktadırlar. Aslında üst tabaka dışındaki kimse “hürriyet”i tam manasıyla anlamadığı ve üst tabakanın etkisiyle döneme belki de zorlama bir “hürriyet” getirildiği için devrin insanları “hürriyet geldi!” diye neye sevindiklerini bilmeden sevinirler, kaybettiklerinin ve kazandıklarının ayırdına bile varamazlar. ve yorum tabii ki açıktır: “hürriyet aşkı snobizmdir, bu kadar iyi bir şey olsa sık sık gelip gitmez."
Hayri irdal’ın Dr. ramiz tarafından uygulanan tedavisi sırasında hastalığı “Baba kompleksi” olarak teşhis edilir. Dr. Ramiz’e göre Hayri irdal kendi öz babasını beğenmemiş, hep kendisine Nuri efendi, Abdüsselam bey ve Seyit Lütfullah gibi yeni bir baba aramıştır. Baba kompleksi de sembolik olarak aslında değişime açık, kabuğundan sıyrılmaya çalışan, kendisine adeta yeni bir “baba” arayan toplumdur. Yeniliği doğuda ve batıda sürekli aramış fakat kendi özüyle bir türlü iki tarafı da bağdaştıramamış toplum... Eskiden beri kökenlerini sorgulamaya alışagelmiş, kitapta bunu şu cümleyle somutlaşırken bulabiliriz: “...bakın etrafa, hep maziden şikayet ediyoruz, hepimiz onunla meşguluz. onu içinden değiştirmek istiyoruz. bunun manası nedir. Bir baba kompleksi değil mi?.. büyük, küçük hepimiz onunla uğraşmıyor muyuz... Şu Etilere, Frigyalılara bilmem ne kavimlerine muhabbetimiz nedir? Baba kompleksinden başka bir şey mi?..” (Alıntı)
1960'ların Türk Edebiyatında müthiş bir kurguya sahip olan bu roman türk modernleşmesinin ironik eşleştirisini çok iyi gözlem ve dokulara yer vererek bizlere sunmuştur. Doğu-Batı çatışması, modernizm gerçeği, sistem, bürokrasi, din, sanat, psikoloji v.s her telden dem vurarak beni çoğu zaman güldüren çoğu zaman ise üzen bu eseri gerçekten herkes okumalı ve bu gururumuza sahip çıkmalıdır. Bu sebepten;
Hiç bir şey yapmayın, saatlerinizi ayarlayıp bu kitabı temin ederek okumaya yalnızca inanın.
·
124 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.