Ayrım Yok, Aynılık VarEdebiyat
Gao Xingjian’ın muhtemelen gerçekleştiremediği içsel bir yolculuğu, köklerini bulmayı okuyoruz kitap boyunca. Benim okuduğum Nobel ödüllü dördüncü köklerini bulma, yabancılaşma, kendi kültürünü tanıyamama hikâyesi. Gerçi yazar, kitabın bir bölümünde alabileceği muhtemel eleştirinin önüne geçmek istercesine bu temayı inkâr ediyor gibi görünse de, bütün o betimlemeler, yemekler ya da milletinin sahip olduğu ama Xingjian’ın garipsediği gelenekler aksini söyleyen anlatılar.
Roman boyunca şunu sorguluyoruz: “İnsan kimliğini bulabilmek için ille de köklerini mi bulmalı? Aidiyet hissi illa “Ruh Dağı” gibi belki de hiç olmayan bir yerde mi aranmalı?” Karakterin kendisi de nihayet bu soruları romanın sonunda sormayı başarıyor.
Romanda en çok dikkat çeken özelliklerden biri, kullanılan özneler. “Ben, sen, o.” Ama aslında her biri aynı kişi. Başlarda kendinden ben diye bahseder ki alışıldık olan budur. Sonra kendine sen demeye başlar. Neden yaptığını anlamaya çalışalım:
Bu, psikolojide ağır travma yaşamış kişilerde görülebilen dissosiyatif bir savunma hâline benzer: Yaşananları bir başkası yaşamış gibi düşünme, böylece kabullenebilme.
Aynı zamanda bu üslup, okuru empatiye davet eder. “Benim hissettiğim her şeyi sen de hissediyorsun, sen de benim gibisin” der.
Bütün bunları sindirmeye çalışırken birden "o" zamiri girer devreye. Burada artık tamamen bir kopmanın gerçekleştiğini görüyoruz. Kişi, artık kendinin yabancısıdır.
Yazar, sinemada dördüncü duvarın yıkılması gibi bazen okuyucuyla doğrudan konuşur. Neden bu zamirlerle yetindiğini açıklarken şöyle der:
Başta sadece ben vardı. Zamanla yabancılara “sen” denilmeye başlandı. Daha da uzak olana “o…”
Bu açıklamayla yazarın mantığını anlıyoruz: O, bizi kendinden ayırmaz. Okur ve yazar birdir. Ruh Dağı’nın nerede olduğunu bilmediğimiz gibi, yazar da bilmez. Cevap vermez; “Sen ne biliyorsan, ben de onu biliyorum,” der.
Yazarın zamirlerde yaptığı bu geçişler, en sonunda şu düşünceye çıkar: Ben, sen, o… Hepsi birer yanılsama. Hepimiz aynıyız; aynı yolculuktayız. Ayrım yok, aynılık var.
·
134 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.