Aytmatov'u uzun zamandır bilmeme rağmen ilk kez bir kitabını okumuş bulunuyorum. Büyük yazarların büyük eserlerini okumadan önce genellikle kısa öykülerini tercih ettiğim gibi burada da aynı yöntemi izledim. Yüz Yüze isimli uzun öyküyü bu nedenin yanında tercih etmemin diğer nedeni de İkinci Dünya Savaşı'na Kırgızların gözünden bakmış olmasıydı. Bu savaşla ilgili okuduğumuz romanların çoğu haliyle Avrupa Edebiyatı'na mensup olup; savaşa dahil olan diğer halkların gözünden bu savaşı okumak da farklı bir deneyim sunuyor.
"Yüz Yüze", II. Dünya Savaşı sırasında Kırgızistan'da geçen bir hikâyedir. Yeni evli bir çift olan İsmail ve Seyde'nin hayatı, savaşın başlamasıyla altüst oluyor. İsmail, cepheye gitmek zorunda kalıyor ve geride hamile eşi Seyde'yi bırakıyor. Savaşın zorluklarına dayanamayan İsmail, cepheden kaçarak köyüne dönüyor. Seyde, kocasının bu durumunu öğrenince, onun saklanmasına yardım ediyor. Ancak zamanla İsmail'in korkuları ve kaçak yaşamı, hem kendisini hem de ilişkilerini derinden etkiliyor.
İsmail'in otoriteye karşı gelip savaştan kaçması ile onurunu koruma çabası paralel ilerliyor. Onurunu korumak için toplumdan kaçıp saklanıyor çünkü dışlanmaktan korkuyor. Onun bu hali eşini de bir sıkışmışlığa iter. Eşinin sağ olmasının verdiği mutluluk ile toplumun onları bu nedenle dışlamasından korkması gibi duygular arasında sıkışmış hisseder. Ancak olayların gelişmesi ile birlikte Seyde bir tercih yapmak zorunda kalır ve bu tercihinde en büyük rolü onuru oynar. Akıcı ve sade bir dille yazılan öyküyü tavsiye ederim. Yazarın külliyatına giriş için de iyi olabileceğini düşündüğüm bir eser. İyi okumalar.
"Bir insanın ne denli sevildiği en çok ayrılık anında belli olur. Birkaç gün sonra ölümle burun buruna gelecek delikanlılar gürültü patırtı arasında birbirleriyle şakalaşıp şarkı söylüyorlardı. Onları böyle birbirlerine yaklaştıran işte bu ölüm ayrılığıydı. Delikanlıların kendilerinden çok köyde kalanları düşünmeleri, vedalaşırken onlara sağlık, mutluluk dilemeleri geride kalanları canevinden vuruyor; gidenler için ellerinden geleni yapmaya zorluyordu." (Sayfa 19)
Yüz YüzeCengiz Aytmatov