Kozmopolitler kısa bir roman, baştan sona İstanbul'un birkaç semtinde geç- mekle birlikte bir "İstanbul" romanı olduğu söylenemez. Haddizatında İstanbul, ev sahipliği yaptığı bunca romanın sadece bir bölümünde bir roman karakterine dönüştürülebilmiştir. Bununla birlikte Kozmopolitler, kısalığına rağmen İstanbul'a dair önemli ve dikkatli pasajlar içeriyor. Bunu Nahid Sırrı Örik'in tarih tutkusuna bağlayabileceğimizi düşünüyorum. Örik roman, öykü ve oyunlarına karşılık; sayfa sayısı olarak daha fazlasını tarihle ilgili anlatılara ayırmıştır. Şehir monografileri de yazmıştır. Kozmopolitler'de Enise Hanım aracılığıyla muhtemelen Topağacı civarından (sırtlarından) Ihlamur'a, ora- dan da Yıldız'a doğru günümüzde her tarafı bina dolu olan bölgenin bakımsız- lığından dem vurur. Enise Hanım, kafasını toparlayabilmek için çocukluğunun geçtiği Yıldız Sarayı civarına yol alırken aklı aile meselelerindedir. Burada yazarın zihni devreye girer ve Nişantaşı ile Şişli'nin süslü dekorunu bir tarafa bırakarak okura âdeta İstanbul'un 'unutulmuşluğunu' hatırlatır. Romanın son sayfaları Akaretler'de geçer ve Örik, bu defa mahallenin yukarı kısmındaki yoksulluğu öne çıkarır. Görkemli konakların bunca yakınındaki bakımsız ahşap evlerin yanı sıra, teneke damlı barakamsı evlerden söz eder. Bugünkü Akaretler'le artık bir ilgisi kalmamış mahalleyi tasvir eden Örik; Taşlık'ta, temeli Sultan Aziz Devri'nde cami yapılmak üzere atılmış ancak yarım kalmış inşaattan söz eder. Buradaki Sultan Aziz Devri vurgusu, kuşkusuz politiktir ve inşaatın yarım kalışındaki nasipsizlik imparatorluk ile genç Cumhuriyet ara- sında pay edilir.
·
52 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.