Kozmopolitler
Nahid Sırrı ÖrikYazar:
Nahid Sırrı Örik
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Selamlar, yazarın daha önce okuduğum “kıskanmak” romanından sonra kitabını da okumak istedim.
Okuma hevesim aslında yazarın kelimeleri çok iyi kullanması, eski Türkçe bile olsa öyle ustalıkla kaleme almış ki, okurken büyük edebi haz alıyorum.
Yazarın, olaydan çok karakterlere önem vermesi ayrı bir edebilik katıyor eserlerine. “Kıskanmak” romanını okuyup beğeneceğinizi düşünüyorum. Sonrasında bu roman pekala okunabilir. Herkese iyi okumalar.
Kozmopolitler kısa bir roman, baştan sona İstanbul'un birkaç semtinde geç- mekle birlikte bir "İstanbul" romanı olduğu söylenemez. Haddizatında İstanbul, ev sahipliği yaptığı bunca romanın sadece bir bölümünde bir roman karakterine dönüştürülebilmiştir. Bununla birlikte Kozmopolitler, kısalığına rağmen İstanbul'a dair önemli ve dikkatli pasajlar içeriyor. Bunu Nahid Sırrı Örik'in tarih tutkusuna bağlayabileceğimizi düşünüyorum. Örik roman, öykü ve oyunlarına karşılık; sayfa sayısı olarak daha fazlasını tarihle ilgili anlatılara ayırmıştır. Şehir monografileri de yazmıştır. Kozmopolitler'de Enise Hanım aracılığıyla muhtemelen Topağacı civarından (sırtlarından) Ihlamur'a, ora- dan da Yıldız'a doğru günümüzde her tarafı bina dolu olan bölgenin bakımsız- lığından dem vurur. Enise Hanım, kafasını toparlayabilmek için çocukluğunun geçtiği Yıldız Sarayı civarına yol alırken aklı aile meselelerindedir. Burada yazarın zihni devreye girer ve Nişantaşı ile Şişli'nin süslü dekorunu bir tarafa bırakarak okura âdeta İstanbul'un 'unutulmuşluğunu' hatırlatır. Romanın son sayfaları Akaretler'de geçer ve Örik, bu defa mahallenin yukarı kısmındaki yoksulluğu öne çıkarır. Görkemli konakların bunca yakınındaki bakımsız ahşap evlerin yanı sıra, teneke damlı barakamsı evlerden söz eder. Bugünkü Akaretler'le artık bir ilgisi kalmamış mahalleyi tasvir eden Örik; Taşlık'ta, temeli Sultan Aziz Devri'nde cami yapılmak üzere atılmış ancak yarım kalmış inşaattan söz eder. Buradaki Sultan Aziz Devri vurgusu, kuşkusuz politiktir ve inşaatın yarım kalışındaki nasipsizlik imparatorluk ile genç Cumhuriyet ara- sında pay edilir.
Yazar Hakkında
Nahid Sırrı ÖrikYazar · 23 kitap
Divan sahibi Oltili Ahmet Nafiz Paşa'nın torunu ve Hukuk Mektebi hocası, rüsûmât müdir-i mütercimi, Şûrâ-yı Devlet Âzâsı, Shakespeare'den iki oyun çevirmiş Gürcü asıllı Hasan Sırrı Bey'in oğlu olan Nahid Sırrı Örik, 22 Mayıs 1895 tarihinde İstanbul'da doğdu. Özel dersler aldıktan sonra Beşiktaş'taki Âfitab-ı Maarif Rüşdiyesi'nde okudu ve mezun oldu. Sırayla bir İngiliz, bir Fransız Mektebine devam etti. Galatasaray Mekteb-i Sultani'sine girdi. Ancak hiçbirini tamamlamadı. Bir müddet Mekteb-i Hukuk'un derslerine katıldı ve burayı da yarım bıraktı (1913).
I. Dünya Savaşı'nın ikinci yılında yurt dışına çıkarak Tiflis, Berlin, Paris, Viyana, Roma ve Kopenhag vd. Batı kentlerinde yaşayan Nahid Sırrı, Cumhuriyet'in ilânını takiben 1928 yılında Türkiye'ye geri döndü. Döndükten hemen sonra Cumhuriyet gazetesinde yazmaya başladı. Ardından Ankara'ya yerleşti ve Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'nda çevirmen olarak işe girdi. Ankara'da 1933 yılında Yaşar Nabi ile birlikte Varlık Dergisi'ni çıkardı. Aynı yıl babasının vefatının ardından İstanbul'a döndü. Hayatının sonuna kadar çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı yapmayı sürdüren Nahid Sırrı'nın Anadolu gezileri sırasında yazdığı makaleleri de farklı dergi ve gazetelerde yayımlandı.
18 Ocak 1960 tarihinde İstanbul'da öldü.
Tarzı
Nahid Sırrı Örik eserlerinde bazı konulara özel olarak değinmiştir. Bunlardan biri siyasi güçler ve bunları elde etme çalışmaları, hırslardır.
Örik özellikle tarihe çok düşkündür. Tarihi anlatırken yalı, konak betimlemelerini ve kadın karakterini çok başarılı yansıtmıştır. Tarihe bu kadar bağlı kalması ve zaman zaman övercesine betimlemesi, Örik'in Osmanlı geçmişini geride bırakmaya çalışan bir toplum tarafından ve bu toplumun edebiyatçıları tarafından geri plana atılmasına neden olur. Bunda eşcinsel kimliği de etkili olmuştur. Yusuf Ziya Ortaç kendisi hakkında "Kırıtarak gelirken uzaktan Nahid Sırrı / Sanırım pantolonlu ceketli bir kız gelir" diye yazmıştır.
Etkileri
Nahid Sırrı Örik, Selim İleri'yi çok etkilemiştir. Yazar, "Cemil Şevket Bey, Aynalı Dolaba İki El Revolver" romanındaki erkek karakteri Örik'ten esinlenerek yaratmıştı. Bahriye Çeri ise kendisi hakkında "Bir Cihan Kaynanası: Nahid Sırrı Örik" adlı bir kitap yayınlamıştır. "Eve Düşen Yıldırım" adlı eseri Show Tv tarafından diziye uyarlanmıştır.
Kemal Bekir, Örik'in Sultan Hamid Düşerken isimli romanını 1976 yılında Düşüş ismiyle oyunlaştırmıştır. Eser, 2002 yılında Ziya Öztan tarafından Abdülhamit Düşerken adıyla filme çekilmiştir. 2009'da Zeki Demirkubuz tarafından Kıskanmak isimli romanı aynı isimle çekildi. Nergis Öztürk, bu filmdeki Seniha rolüyle 46. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi kadın oyuncu ödülünü kazandı.
Eserleri
Hikâye Kitapları
Kırmızı ve Siyah (1929)
San'atkârlar (1932)
Eski Resimler (1933)
Eve Düşen Yıldırım (1934)
Romanları
Kıskanmak (1946)
Sultan Hamid Düşerken (1947)
Yıldız Olmak Kolay Mı? (2006)
Tersine Giden Yol
Turnede Bir Artist Öldürüldü
Oyunlar
Sönmeyen Ateş (1933)
Muharrir (1934)
Alınyazısı (1952)
İnceleme
Edebiyat ve Sanat Bahisleri (1932)
Tarihi Çehreler Etrafında (1933)
Roman ve Hikâye Hakkında Bir Kalem Denemesi (1933)
Hayat ile Kitaplar (1956)
Gezi Notları
Anadolu (1939)
Bir Edirne Seyahatnamesi (1941)
Kayseri-Kırşehir-Kastamonu. (1955)
Hatıraları
Eski Zaman Kadınları Arasında (1958)
