Dionysos Bağlamında ŞölenFelsefe
dionysos şarap, coşku, çılgınlık tanrısıdır, ölümlü-ölümsüz arasında bir tanrı olarak kabul edilir. ona yönelik inanç sistemi yalnızca kutsal ritüellerle sınırlı kalmayıp, sanatsal ifadeyi teşvik eden ve toplumsal bütünleşmeyi sağlayan etkilere sahiptir. bu ritüellerin bir özelliği olan ekstaz yani kendinden geçme halinde tanrının ruhunun insana nüfuz ettiğine, böylece insanın tanrıyla bir olduguna ve ölümsüzlüğe ulaştığına dair bir inanc vardır. tanrı ve insanın birleşmesine imkân
tanıyan bu festival formatındaki ritüellere theophania ya da katagogia adı da verilir.
Bu kültürel ve dini motifler, özellikle de dionysosun nitelikleri, antik yunan düşüncesinde önemli yer tutar. pre-sokratik dönem filozofları gibi platon da bu motifleri felsefi düşüncesine dahil etmiştir. çalışmalarında yalnızca kültürel unsurlar değil, aynı zamanda grek toplumunda sürdürülen dini pratiklere de rastlanır. platon bu unsurları aldığı gibi kullanmamış onları dönüştürmüş, yeniden şekillendirip kendi düşüncesine yedirmiştir. platonun diyaloglarında, özellikle politik ve eğitim felsefesi bağlamında, dini törenler ve ritüellerle ilgili reformlar yapmayı düşündüğü çok sayıda pasaj bulunması, onun dini gelenekleri kendi felsefi sistemi içinde yeniden düzenlemeye ve dönüştürmeye çalıştığına bir örnektir.
diyaloğun adı olan symposium yani türkçede şölen birlikte içmek anlamına gelir ve grek toplumunda önemli bir toplumsal etkinliktir. bu etkinliklerde insanlar bir araya gelir şarap içer ve sohbet eder, şiir okur ve felsefe konuşurlardı. platon da bu gelenekten esinlenerek diyaloğunu oluşturmuştur. şölen ortamı, dionysos kültürüyle yakından bağlantılıdır çünkü şarap, bu kültürün sembolüdür; aynı zamanda dini törenlerin ve şenliklerin temel unsurlarından biridir.
daha diyaloğun başlangıcında bile bir araya gelme tarihleri agathonun yazdığı tragedya ile ödül kazanmasından hemen sonradır. tragedyanın kelime kökeni bile dionysostan gelir, kelime anlamıyla teke şarkısı demektir, tragos ve oide kelimelerinin birleşiminden oluşur. dionysos için düzenlenen törenlerde teke postu giymiş koroların söylediği şarkılardan doğmuştur, yani özünde dini bir ritüel vardır. platon, özellikle diyaloğun ilerleyen bölümlerinde dionysosun temalarını ve simgelerini kullanmış, böylece ölümsüzlük ve divinlikle bağdaştırılan bu tanrının kültürel izlerini felsefi anlatımlarına yansıtmıştır.
diyaloğun bazı bölümlerinde dionysosun kişilik özelliklerine rastlamak da mümkündür. örneğin, erosun 
Şölen - Dostluk ile ilgili diyalogda verilen bilgiler dionysosla bağlantılı
olarak yorumlanabilir. şölende eros ölümlü ve ölümsüz arası olarak nitelendirilir. bu dionysosun ölen ve dirilen bir tanrı olmasıyla ilgili bir inanıştan kaynaklıdır.
dionysosun titanlar tarafından alt edilip yenik düşürüldüğü bir anlatı ise şölenin arka planını oluşturur. yenilginin sonunda yakılıp külleri rüzgâra savrulur. külleri rüzgarla her yere savrulan dionysosun yaşam gücünün tüm dünyaya yayıldığı kabul edilir. yaşayan her şey dionysosun
küllerinden bir parça taşıdığı için, küllerin bulaştığı her şey, dionysosun bir tezahürü kabul edilir.
bu sebeple şekil değiştiren akışkan tanrı dionysos diyalog boyunca doğrudan konuşmasa bile oradadır. kendinden geçmiş olan agathon aslında onun diliyle konuşan dionysostur. sarhoşluk
ve kendinden geçme tanrısı olan dionysos, diğer iki şairi de gecenin sonunda kendinden
geçirmiştir.
Şölen - Dostluk ile ilgili diyalogda verilen bilgiler dionysosla bağlantılı
olarak yorumlanabilir. şölende eros ölümlü ve ölümsüz arası olarak nitelendirilir. bu dionysosun ölen ve dirilen bir tanrı olmasıyla ilgili bir inanıştan kaynaklıdır.
dionysosun titanlar tarafından alt edilip yenik düşürüldüğü bir anlatı ise şölenin arka planını oluşturur. yenilginin sonunda yakılıp külleri rüzgâra savrulur. külleri rüzgarla her yere savrulan dionysosun yaşam gücünün tüm dünyaya yayıldığı kabul edilir. yaşayan her şey dionysosun
küllerinden bir parça taşıdığı için, küllerin bulaştığı her şey, dionysosun bir tezahürü kabul edilir.
bu sebeple şekil değiştiren akışkan tanrı dionysos diyalog boyunca doğrudan konuşmasa bile oradadır. kendinden geçmiş olan agathon aslında onun diliyle konuşan dionysostur. sarhoşluk
ve kendinden geçme tanrısı olan dionysos, diğer iki şairi de gecenin sonunda kendinden
geçirmiştir.·
182 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.