Merhaba arkadaşlar. Hepimize mutlu akşamlar dilerim. Darlamak kelimesini kullanır mısınız? Ya da direkt kendisini kullanıp darladığınız insanlar var mı? Kitabın kapağını kapatır kapatmaz aklıma ilk bu sorunun gelmesi biraz garip farkındayım ama bunun tek sebebi, Blyenbergh’in Spinoza’ya kitabın adını da veren mektuplarda kötülük üzerine sonu gelmez sorular sorması. O kadar çok sorusu var ki hiç sonu gelmiyor ve Spinoza dışında kimse de buna dayanamazdı diye düşünüyorum. Kötülükle alakalı aklınıza ne geliyorsa bu eserde mevcut olduğu gibi aklınıza gelmeyecek pek çok sorunun bulunduğunu da rahatlıkla söyleyebilirim. O halde bende soruyorum, kötülük nedir?
Gilles Deleuze bu eseri meydana getirip toparlarken konudan mütevellit güzel bir isimlendirme yapmış diyebiliriz. Tabi Tanrı’yı tamamen kutsal bir varlık olarak kabul edip her meseleyi sorgulayan biri değilseniz sorun yok ama sorduğunuz her soru için tatmin edici cevaplar arayan biriyseniz geçmiş olsun. Tanrı bile sizi ikna edemez demektir. Hoş, Spinoza da edememiş ki zaten bir süre sonra mektuplaşma son buluyor bunun yerine karşılıklı görüşmeyi tercih ediyorlar. Ancak şu bir gerçek ki iyilik ve kötülük birbirleri sayesinde var olan kavramlar. Mesela kötüler arasında bir iyiyseniz dikkat çekersiniz. İyiler arasındaki kötüyseniz de aynı şekilde dikkat çekersiniz. Ancak kötülüğü net olarak tanımlamak yüzyıllar sonra bile hala mümkün değildir. Eminim ki Kabil için de Habil kötü biriydi. Yani bunun net bir ölçüsünü ve tanımını aramanın da mantıklı bir tarafı yok. Bu bizi yine ahlaka götürüyor. Hani şu kendine yapılmasını istemediğin şeyi sen de başkasına yapma, öğüdü var ya; tam da bizler için tasarlanmış desek yeridir.
Yine de her şeye rağmen, yani aslında mektuplarının amacının Spinoza ve onun düşüncesini yerle bir etmek olmasını göz ardı etmeyerek, ben de kötülüğün ve iradenin seçim temelli olduğuna inanıyorum. Neden? Aramızda hiç hatası olmayan var mı? Bence yok. Kendisinin üzülmediğini, hiçbir sorunla karşılaşmadığını söyleyebilecek olan. Yok. Buna rağmen hepimiz bütün insanlığa düşman olup kötülüğün tarafına mı geçtik? Koca bir hayır buna da. Böyle bir durum mümkün değil. Çünkü iyilik de kötülük de kişinin tamamen kendi tercihidir ve bu tercihin içten içe sebebi ahlaktan ve etikten de öte bir Tanrı inancı ve ilahi adalet arayışında yatar. Bu benim şahsi fikrim.
İncelemeler:
#43955427
#134291176
#134354648
#134376323
#281284356
Okumalar:
Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme (Aklın Islahı Üzerine Bir İnceleme)
Descartes Felsefesinin İlkeleri ve Metafizik Düşünceler
Ethica (Geometrik Yöntemlerle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak)
Kısa İnceleme
Kötülük Mektupları
Politik İnceleme
Hepimize iyi okumalar dilerim..
·
236 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.