“Ben bir kuş değilim. Bir yuvam yok. Özgür iradesi olan, özgür bir insanım ben.“
Charlotte Brontë’nin ölümsüz eseri Jane Eyre, bana yalnızca bir roman okumuş olmanın ötesinde, içsel bir yolculuğun kapılarını araladı. Bu eser, zorluklarla yoğrulmuş bir hayatın, kendi değerine sahip çıkmaya çalışan bir ruhun mücadelesini anlatıyor. Jane’in daha çocukluk yıllarında tattığı yalnızlık ve haksızlıklar, onun kişiliğini bilenmiş bir kılıç misali keskinleştirirken, ilerleyen sayfalarda bu direncin ve iradenin nasıl bir kadına dönüştüğüne tanık olmak hayli etkileyici oldu.
Jane’in çocukluk yıllarına dair tasvirler, karakterin ruhsal dünyasının temellerini anlamamı kolaylaştırdı. Küçük yaşta yaşadığı ezilmişlik, dışlanmışlık ve adaletsizlikler karşısında geri çekilmek yerine dik duruş sergileyen bu küçük kız, bana ilk andan itibaren hayranlık uyandırdı. Yine de bu bölüm, daha çok hikâyenin zeminini hazırlayan bir aşama gibi; asıl yoğunluk ve edebi cazibe, ilerleyen kısımlarda kendini gösteriyor.
Benim için romanın en cezbedici durağı hiç şüphesiz Thornfield oldu. Malikanenin kasvetli atmosferi, duvarlarının ardına saklanan sırlar ve elbette Rochester’ın varlığı… Bu bölümde adeta büyülendim. Rochester karakterini sevmekten kendimi alamadım; onun karizmatik ama bir o kadar da çelişkilerle örülü kişiliği beni fazlasıyla etkiledi. Jane ile arasındaki bağa da ilgiyle yaklaştım; ne var ki, aralarındaki yaş farkı beni rahatsız etti. Şayet Jane henüz sadece on sekiz yaşında olmasaydı ve ortada neredeyse yirmi yıllık bir yaş farkı olmasaydı, ilişkilerini gönül rahatlığıyla benimsediğimi söyleyebilirdim.
(SPOİLER) Bununla beraber, romanın bana en büyük hayal kırıklığını yaşatan yanlarından biri, kimi karakterlerin akıl dışı davranışları oldu. Rochester’ın akıl sağlığını yitirmiş eşiyle aynı çatı altında yaşaması, bana fazlasıyla mantıksız göründü. Defalarca canlarına kast etmiş birini, üstelik başka evi de varken, neden orada tutar? Yine, Jane’in bir gece yarısı her şeyden habersiz, beş parasız ve nereye gittiğini bilmeden yollara düşmesi beni hayrete düşürdü. Eğer gerçekten malikaneden ayrılması gerekiyorsa, bir ilanla yeni bir iş bulması çok daha mantıklı olurdu. Bu kadar çile çekmesine gerek yoktu.
Thornfield’dan ayrılışının ardından gelen bölümde Jane’in bağımsızlık arayışı daha belirginleşti. Ancak burada karşısına çıkan St. John karakterinden hiç hazzetmedim. Onun baskıcı, buyurgan ve otoriter mizacını itici buldum. Jane’in böylesine zorba bir adamın evlilik teklifini neredeyse kabul edecek oluşu, açıkçası beni üzdü. Kendi özgürlüğü ve kişiliği için bu kadar mücadele eden bir kadının, St. John gibi katı bir ruhun egemenliğine girmeyi düşünmesi, karakterinin özüyle bağdaşmıyordu. (SPOİLER SONU)
Bütün bu eleştirilerime rağmen, Brontë’nin kalemindeki incelik, betimlemelerdeki yoğunluk ve özellikle romanın sonu bana büyük bir edebi haz verdi. Yazarın dili hem görkemli hem de akıcıydı; tasvirler, atmosferi adeta gözlerimin önünde canlandırdı. Son bölüm ise bana, uzun bir yolculuğun ardından gelen bir tatmin duygusu yaşattı. Yine de, karakterlerin kimi zaman akıl almaz kararları ve olay örgüsünün bu noktada zayıflığı nedeniyle, kitabı kusursuz bulmam mümkün olmadı. Bu sebeple Jane Eyre benim için büyüleyici bir eser olsa da mükemmelliğe ulaşamadı. Keyifli okumalar!
··
981 Gösterim
4 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
