Semerkant1000Kitap
Semerkant’ı okurken kendimi yalnızca bir romanın değil, aynı zamanda zamanın ve düşüncenin akışında sürüklenen bir yolcunun yerine koydum. Kitabın en çarpıcı yanı, bana göre, 
Amin Maalouf 'un tarihin katı sayfalarına sıkışmış olayları birer yaşanmışlık hissiyle yeniden kurmasıydı.
Ömer Hayyam’ı yalnızca rubailerinden tanıyordum. Ama Maalouf’un elinde Hayyam bir şairden fazlasına dönüştü: bilge, sorgulayıcı, biraz melankolik ama aynı zamanda yaşamı doyasıya kucaklamaya çalışan bir figür. Roman boyunca fark ettim ki, Hayyam’ın şarapla, aşk ile, gökyüzüyle kurduğu ilişki aslında yalnızca haz değil, bir “anlam arayışı”. Rubailerinde saklı duran kuşkuculuğu, kaderle didişen o sarkastik tavrı romanın içine serpiştirilmiş.
En çok dikkatimi çeken, kimsenin fazla üzerinde durmadığını düşündüğüm bir detay şu oldu: Hayyam’ın kurmak istediği astronomi takvimi. Maalouf bunu öyle bir şekilde anlatıyor ki, gökbilim ile kaderin yazılıp yazılmadığı arasındaki ince çizgiye dokunuyor. Bana göre Hayyam’ın gökleri ölçmesi aslında insanın kendi yazgısını ölçmeye çalışmasıydı. Yani, roman sadece bir rubai şairini değil, aynı zamanda kendi “kader matematiğini” çözmeye çalışan bir insanı resmediyor.
Romanın bir diğer katmanı da Hasan Sabbah ve Nizamülmülk üçgeni. Maalouf burada yalnızca bir tarihsel gerilim anlatmıyor; bana göre, bir idealler çatışması kuruyor. Sabbah’ın mutlak otoriteye dayanan inancı, Nizamülmülk’ün siyasetin pratik zekâsı ve Hayyam’ın bireysel özgürlükçü arayışı… Sanki üçü, insanlığın hâlâ boğuştuğu üç farklı yolun simgesi: kör inanç, akılcı devlet ve özgür ruh. Burada en çok hoşuma giden şey, yazarın bu üç figürü bir araya getirerek aslında çağları aşan bir tartışmayı görünür kılması oldu.
Ve sonra roman yüzyılları aşıp Amerika’ya uzanıyor. İlk başta bu sıçrama beni şaşırttı. Ama düşündüm ki, Maalouf burada Doğu’nun fikir mirasının Batı’ya geçişini simgeleştiriyor. Rubailer’in el yazmasının bir gemiyle Atlantik’i aşması, bana göre bir medeniyet metaforu. Yani, fikirler sınır tanımıyor; topraklar, devletler, dinler yıkılıyor ama bir mısra, bir satır, bir bakış binlerce kilometre ötede yeniden filizleniyor.
Hoşuma giden başka bir ayrıntı daha var o da roman boyunca şarap motifinin hep farklı bağlamlarda ortaya çıkması. Hayyam için şarap özgürlük ve düşünce; Hasan Sabbah için şarap yasak ve günah; Amerikalı kahramanlar içinse romantik bir Doğu imgesi. Aynı nesne, üç farklı kültürel anlam kazanıyor. Bunu fark ettiğimde, Maalouf’un aslında şarabı sadece bir içki değil, düşünce biçimlerinin yansıması olarak kullandığını düşündüm.
Son sayfayı kapattığımda bende kalan his Semerkant'ın yalnızca bir tarih romanı değil, insanın özgürlük, inanç ve kaderle kavgasının romanı olmasıydı. Yani aslında bizim romanımız. Çünkü bugün bile aynı soruları soruyoruz: Ne kadar özgürüz? İnanç bizi nerede özgürleştiriyor, nerede zincirliyor? Ve kader, gerçekten göklerde mi yazılı, yoksa biz mi yazıyoruz onu?
Semerkant Amin Maalouf
Amin Maalouf 'un tarihin katı sayfalarına sıkışmış olayları birer yaşanmışlık hissiyle yeniden kurmasıydı.
Ömer Hayyam’ı yalnızca rubailerinden tanıyordum. Ama Maalouf’un elinde Hayyam bir şairden fazlasına dönüştü: bilge, sorgulayıcı, biraz melankolik ama aynı zamanda yaşamı doyasıya kucaklamaya çalışan bir figür. Roman boyunca fark ettim ki, Hayyam’ın şarapla, aşk ile, gökyüzüyle kurduğu ilişki aslında yalnızca haz değil, bir “anlam arayışı”. Rubailerinde saklı duran kuşkuculuğu, kaderle didişen o sarkastik tavrı romanın içine serpiştirilmiş.
En çok dikkatimi çeken, kimsenin fazla üzerinde durmadığını düşündüğüm bir detay şu oldu: Hayyam’ın kurmak istediği astronomi takvimi. Maalouf bunu öyle bir şekilde anlatıyor ki, gökbilim ile kaderin yazılıp yazılmadığı arasındaki ince çizgiye dokunuyor. Bana göre Hayyam’ın gökleri ölçmesi aslında insanın kendi yazgısını ölçmeye çalışmasıydı. Yani, roman sadece bir rubai şairini değil, aynı zamanda kendi “kader matematiğini” çözmeye çalışan bir insanı resmediyor.
Romanın bir diğer katmanı da Hasan Sabbah ve Nizamülmülk üçgeni. Maalouf burada yalnızca bir tarihsel gerilim anlatmıyor; bana göre, bir idealler çatışması kuruyor. Sabbah’ın mutlak otoriteye dayanan inancı, Nizamülmülk’ün siyasetin pratik zekâsı ve Hayyam’ın bireysel özgürlükçü arayışı… Sanki üçü, insanlığın hâlâ boğuştuğu üç farklı yolun simgesi: kör inanç, akılcı devlet ve özgür ruh. Burada en çok hoşuma giden şey, yazarın bu üç figürü bir araya getirerek aslında çağları aşan bir tartışmayı görünür kılması oldu.
Ve sonra roman yüzyılları aşıp Amerika’ya uzanıyor. İlk başta bu sıçrama beni şaşırttı. Ama düşündüm ki, Maalouf burada Doğu’nun fikir mirasının Batı’ya geçişini simgeleştiriyor. Rubailer’in el yazmasının bir gemiyle Atlantik’i aşması, bana göre bir medeniyet metaforu. Yani, fikirler sınır tanımıyor; topraklar, devletler, dinler yıkılıyor ama bir mısra, bir satır, bir bakış binlerce kilometre ötede yeniden filizleniyor.
Hoşuma giden başka bir ayrıntı daha var o da roman boyunca şarap motifinin hep farklı bağlamlarda ortaya çıkması. Hayyam için şarap özgürlük ve düşünce; Hasan Sabbah için şarap yasak ve günah; Amerikalı kahramanlar içinse romantik bir Doğu imgesi. Aynı nesne, üç farklı kültürel anlam kazanıyor. Bunu fark ettiğimde, Maalouf’un aslında şarabı sadece bir içki değil, düşünce biçimlerinin yansıması olarak kullandığını düşündüm.
Son sayfayı kapattığımda bende kalan his Semerkant'ın yalnızca bir tarih romanı değil, insanın özgürlük, inanç ve kaderle kavgasının romanı olmasıydı. Yani aslında bizim romanımız. Çünkü bugün bile aynı soruları soruyoruz: Ne kadar özgürüz? İnanç bizi nerede özgürleştiriyor, nerede zincirliyor? Ve kader, gerçekten göklerde mi yazılı, yoksa biz mi yazıyoruz onu?
Semerkant Amin Maalouf·
53 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.