Hüseyin Rahmi Gürpınar / Şıpsevdi
İncelememe kitaptan bir alıntıyla başlamak istiyorum: “ Beğenilecek bir zamane kadını olmak için mutlak her gün düzgüne, allığa bulanmak, açık saçık gezmek, bütün gelen misafirlere kıçını çıkarıp bir ayağı üzerinde aksayarak ‘boncurna’ demek mi gerekiyordu?”
Bu alıntı, eserin genel bakışını özetler nitelikte. Doğu Kültürünün Batı Kültürüne yanlış yollardan özenerek ilim bilim varken süse püse odaklanılması anlatılıyor. Meftun babası öldükten sonra amcasının himayesi altında yabancı ülkede eğitimini tamamlar. Bu eğitim sonrası ülkesine döndüğünde ise tüm aile üyelerini edindiği bilgilerle eğitmeye başlar. Yeme içme adabı, giyim adabı bunların başında gelir. Öyle ki aile üyeleri zorluk çekmekle beraber buna akıl sır da erdiremez. Meftun’un alafranga baskısı ailenin alaturka alışkanlıklarına ters düşmektedir. Her şey gibi ona da alışılıyor. Öyle ki Meftun sadece öğrenmekle kalmamış o kültürü benimsemiştir, benimsetmiştir.
Meftun işi daha da ileri götürerek her türlü ahlaksızlığı dahi fırsata çevirerek hoşgörür ve kendi lehine çevirir.
Tüm bu alafranga sistemine karşı kitapta Raci isimli bir karakter var ki tam Doğu kültürü adamıdır. İlk zamandan son zamana kadar hiçbir dayatmayı kabul etmeyerek her zaman kendi fikrini savunmuştur. Bir meyli olmayarak olanlara da karşı durmuştur.
Eserde kadın karakterler çok var. Hepsi de sırat köprüsünde kalmış cehennemin ateşi ile cennetin yeşilliği arasında bocalamaktadırlar. Ne yana gitseler varamıyorlar. Kadın karakterler, erkeklerin baskısı altında iki arada bir derede kalmış gibidir. Sanırım kitapta günahsız kalan bir tek Eleni vardı o da masum olduğundan değil diğerlerinin arkasını toplamaktan fırsat bulamamış olabilir.
Bir de büyük hanım nine var ki o da muhtemel yaşı itibariyle ile ayak uyduramamıştır.
Ayrıca kitapta Meftun’un aile üyelerine verdiği ders bana hep Türkan Şoray’ın yer aldığı Kara Gözlüm filmini hatırlattı. Orada da Azize’ye verilen hanımefendi dersleri çokça benzer.
Genel olarak kitaptaki espriler mizahiler beni çok güldürdü. Yanı sıra düşündürdü. Yazarla tanıştığım bu kitap diğer eserlerini de okumak için sebep oldu.