"AYDINLANMA YOLUNDA KÖY ENSTİTÜLERİ"
"Efendiler, çok iyi bilirsiniz ki bir memlekette ticaret, tarım, sanayi olmazsa o memleket her zaman yok olmak zorundadır. Ziraat, sanayi ve ticareti oluşturacak kurumlar da ancak bu belirtmiş olduğum üç çeşit okuldur. Bu üç çeşit okulun bugün sahibi yoktur. Buna küçük bir önem dahi vermiyoruz. Siz eğer sanat ve ticaret erbabı yetiştirmeyecek olursanız bu memlekette hiçbir zaman kurtuluş umudu olmayacaktır."
1936 yılında hazırlanan bir eğitim programı, Cumhuriyet’in en önemli sorunlarından birine çözüm arıyordu: köy ve kent arasındaki uçurum. Amaç, kırsal kesimde yaşayan halk ile kentliler arasındaki bozuk dengeyi eşitlemek, köylüye yalnızca okuma yazma öğretmek değil, aynı zamanda günlük yaşamda ihtiyaç duyacağı pratik bilgileri kazandırmaktı.
Atatürk’ün vefatından sonra 1940 yılında, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç’un öncülüğünde Köy Enstitüleri hayata geçirildi. Bu kurumların temel amacı, köyün içinden köyü yönetecek liderler çıkarmak; ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan güçlü, eğitimli ve çağdaş bir köy halkı yetiştirmekti.
Köy Enstitüleri’nin farkı yalnızca kültür dersleriyle sınırlı kalmamasındaydı. Öğrenciler, hem klasik derslerde eğitim alıyor hem de köy yaşamına doğrudan katkı sağlayacak pratik bilgiler öğreniyordu. Tarla tarımı, bahçe tarımı, kümes hayvancılığı, arıcılık, balıkçılık gibi ziraat derslerinin yanında; köy demirciliği, kiremitçilik, duvarcılık, tuğlacılık, biçki, dikiş ve nakış gibi el becerisi dersleri de veriliyordu.
Bu yönüyle Köy Enstitüleri, yalnızca öğretmen yetiştiren kurumlar değil; köyü kalkındıran birer üretim ve öğrenme merkeziydi. Öğrenciler mezun olduklarında sadece bilgi taşıyan bireyler değil, aynı zamanda köyüne hayat katacak, üretim yapacak ve köylüye örnek olacak liderler olarak yetişiyorlardı.
Osmanlı İmparatorluğu’ndaki eğitim sisteminden başlayarak; ilkokul düzeyindeki Sıbyan okulları, yükseköğretim veren medreseler, devlet kadrolarını yetiştirmek için kurulan saray okulları ve ilk askeri okullar detaylı bir şekilde aktarılıyor. Ayrıca 1860 yılında Mithat Paşa tarafından kurulan ilk sanat okulu gibi önemli dönüm noktaları da eserde yer buluyor.
Kitap, Kurtuluş Savaşı yıllarında eğitimin nasıl etkilendiğini ve kazanılan başarıları da ele alıyor. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Atatürk’ün eğitim anlayışı, Türkçe ve Yeni Türk Harfleri, Millet Mektepleri ve özellikle Köy Enstitüleri geniş bir çerçevede incelenmiş. Tarihsel bilgilerle harmanlanan bu anlatım, okuyucuya hem geçmişi öğretirken hem de bugünü daha iyi değerlendirme fırsatı sunuyor.
Özellikle Köy Enstitüleri’nin kuruluş süreci, Meclis’te kabul edilen yasa, Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç’un özverili çalışmaları, amaca uygun arazilerde kurulan enstitülerin yapısı ve işleyişi titizlikle işlenmiş. Kitabın sonunda döneme ait fotoğraflara da yer verilmesi, okuru zamanda yolculuğa çıkarıyor.
Yazarın da hatırlattığı gibi:
“Eğer biz kızlarımızı okutmayacak olursak emin olunuz ki halkımızın yarısı, hatta üçte ikisi yok demektir.”
Kitabın dönem fotoğrafları, anekdotlar ve canlı tanıklıklarla desteklenmiş olması, metni hem bilgilendirici hem de görsel olarak zengin kılıyor. Kitap, Köy Enstitüleri’ni sadece bir eğitim modeli olarak değil, bir yaşam biçimi ve toplumsal dönüşüm projesi olarak gösteriyor.
Bu eser, eğitim tarihimiz, özellikle Köy Enstitüleri üzerine araştırma yapmak isteyenler için eşsiz bir kaynak.
Kitapla Kalın.
·
101 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.