İhsan Oktay Anar – Suskunlar Üzerine NotlarEdebiyat
Dil ve Üslup
Romanın dili eski Osmanlı Türkçesi’ni çağrıştırıyor. Özellikle “â” gibi şapkalı harflerin sık kullanımı günümüz Türkçesinde alışık olmadığımız bir yoğunlukta. Bunun yanında eser, musiki, tıp, para gibi alanlardan sayısız teknik terimle örülü. Böylece yalnızca bir tarih anlatısı değil, bir dönemin canlı bir fotoğrafı karşımıza çıkıyor. Tarih kitaplarında göremeyeceğimiz ayrıntılar romanın satır aralarında saklı.
Dinin Kültürel Yeri
Askerlikte bitirdiğim bu roman için öncelikle İhsan Oktay Anar’ı tebrik etmek istiyorum. Çünkü İslami kültürün üslubunu romana bu denli içkin kılmak, Türkiye’de edebiyat adına örnek alınması gereken bir tavır. Din, kültürümüzün vazgeçilmez ve reddedilemez bir parçasıdır. Batılı yazarlar da romanlarında, inansalar da inanmasalar da, Hristiyanlık kültürünü işlerler. Bizde ise din çoğu zaman edebiyatın ve sanatın dışına itilmiş gibidir. Oysa din demek hayat demektir. Bu roman, bu açıdan da değerli.
Musiki Ana Eksen
Kitap müzik merkezli bir kurguyla ilerliyor. Benim müzikle ilişkim dinlemekle sınırlı olsa da Osmanlı döneminde ne kadar çok çalgı ve makam bulunduğunu öğrenmek beni şaşırttı. Hem icracıların hem dinleyicilerin zevki, çeşitliliği ve derinliği hayranlık uyandırıcı. İhsan Oktay Anar’ı okumak, makro tarihten mikro tarihe geçmek gibi; satırlarda Osmanlı’nın zengin kültürü akıyor. Adeta bir tarih dizisi izliyormuşsun hissi uyandırıyor.
İroni ve Romanın Adı
Kitabın adının Suskunlar olması ilginç; çünkü müziği anlatan bir roman okuyoruz. Ama bu ironide bir derinlik var: sessizlik ve müzik arasındaki ilişkiyi düşündürüyor.
Karakterler ve Anlatı Dünyası
Romanda çok sayıda karakter yer alıyor. Benim favorim Davut’tu: işinde gücünde, mücadeleci, orta hâlli bir delikanlı. Çetelerin, çocukları kullanarak iş çevirmesi günümüzdeki karanlık yapılarla neredeyse aynı. Kehanetler, yıldız okumaları, Mevlevi musiki çevresinin iftar sofrasında rakı kurması gibi sahneler şaşırtıcı ve düşündürücü.
Genel Değerlendirme
Kitap, hem eğlendiren hem öğreten bir metin. Okuması yer yer zorlayıcı olabilir; fakat sabredildiğinde keyfi ve kazandırdıkları çok büyük. Osmanlı kültürünü incelikli, mizahi ve öğretici bir üslupla yansıtan bu romanı herkese tavsiye ederim.
·
51 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.