Fyodor Dostoyevski 
Karamazov Kardeşler
Tanrı yok, her şeye izin verilmiştir . (İvan)
Antik yunandan bu zamana babalar ve oğullar üzerine hikayeler anlatılır kitaplar yazılır. Bu minvalde yazılan eserler arasında belki de zirveyi temsil ediyor #k:497.
Yazarımız bu romanı kurgularken önce kendi insanını daha sonra Dünya insanının meselelerini her yönüyle ele alarak bir toplum mühendisliğine kalkışmış diyebiliriz. Tabi tam olarak hangi ruh haliyle niye yazdığını ve dehasını şu anda anlayabilecek durumda görmüyorum kendimi. Küresel düzeyde bir itibar, kumar borçlarını ödemek, kendisini cezalandırmak, suçların azaldığı iyiliklerin çoğaldığı bir rus toplumu inşaa etmek, dine borcunu ödemek, topluma borcunu ödemek yada bir dönem onu dindarlıktan alıkoyan ve aklını karıştıran rus modernitesi ile hesaplaşmak için yazdığı düşünülebilir. Belkide bunun gibi mesuliyetler hissetmeden sadece istidadı ve fıtratı dolayısıyla, yazarın yadsınamaz derecede insan psikolojisini iyi bilmesi ve çeşitli ruh hallerinin röntgenini karakterlerinde üç boyutlu hali ile okura sunabilmesi bu eserin ortaya çıkmasındaki ana sebeptir. Hülasa, her nasıl çeşitli türden nebatat ve canlılar doğaları gereği yapması gerekeni yapıyorsa, o da yazmak için doğmuştu ve doğasının gereğini yerine getirdi diyebiliriz. Ölümünden hemen önce yayınlanan bu roman bize psikolojiye ve insan tahliline istidadı dolayısıyla Dostoyevski'nin kişiliği hakkında da yakından bilgi veriyor. Hakikati ve doğruyu arama yolculuğunda başından geçenleri ve rus insanını bize canlı kanlı sunabilmiş dolayısıyla kurgudaki dehası onu zirveye taşımıştır. Roman içerik olarak en kutsal olana ilgi ile en bayağı olana düşkünlük arasında çok geniş bir bant aralığı sunuyor okuyucuya. Bunu bana göre iki büyük baba rolü üzerinden yapıyor; Karamazovların babası Fyodor Pavlovic ve insanlığın babası Rahip keşiş Peder Zosima. Yazar cemiyet hayatının dengesini bu iki temel taş -iyi polis kötü polis- üzerinden bizlere ustalıkla sunuyor.
Fyodor Pavlovic Karamazov Dünya hayatına ve şevhete meyilli içkici sorumsuz bir baba karakteri ile önümüze çıkıyor. Çocuklarını dahi kendisi yetiştirmemiş vasiliklerini ölen iki karısının akrabaları (Muisovlar ve yefim petroviçler) yapmış,dadılıklarını ise evin hizmetçileri Grigori ve Marfana yapmıştır. Bir tanesi gayri meşru olmak üzere dört tane oğlu vardır.
Dmitri Fyodoroviç Karamazov, büyük oğlu aksiyoner tez canlı ve cinayete meyyilli.Düşünsel ve entelektüel manada zayıf başına buyruk bir varoş.
İvan Fyodoroviç Karamazov, iki numara. Ateist yada agnostik. Dostoyevskinin gençliğini karakterize ediyor diyebiliriz.Tahsili giyim kuşamı ve okudukları ile rus modernitesini temsil ediyor.
Alexey(alyoşa) Fyodoroviç Karamazov ise rahip adayı muhafazakar olan evlat. Peder Zosimanın öğrencisi.
ve Pavel Smerdyakov, Fyodor Pavlovicin karamazov olduğu kabul edilmeyen, Lizevetadan( akli melekeleri yerinde olmayan bir meczuptan) olma sara hastası gayri resmi çocuğu.(Ahmak olduğu söylenebilir) Smerdyakov evin yemek işleri ile uğraşıyor. Karamazovlar gibi itibardan ziyade hizmetli gibi yaşıyor. Pavloviçe oğul değil uşaktır. Ne kadar dalkavukluk ve uşaklık etsede içten içe itibarsızlığı kimliksizliği ve şahsiyetsizliği ile öfkeli bir meczup haline getirmiştir. Sinsi korkak bir karakteri var. Evlat olsa sevilmezlerden :)
Tüm karamazovların bir dönem farklı zihin yapılarına sahip Dostoyevskiler olduğunu söylememiz çokta zor olmaz.Çünkü başta dediğim gibi insan tahlilleri ile alakalı istidadı onun bu insanların psikolojisine girmesine ve onlardan etkilenmesine olanak sağlamıştır. Karakter isimlerine "Fyodor" vermesinden de zaten bu ipucunu bizlere veriyor.
Peder Staretz Zosima ise bir keşiştir ve insanları en iyiye ve doğruya çağırır. İtibarlıdır toplumda denge unsurudur. Rahip adayı Alexey Karamazovun manevi babasıdır. İnsanların şevhet dünyasından uyanışını temsil ediyor.
Nihilizm, ateizm, kilise, tanrı, modernite, cemiyet hayatı, mahkemeler, kanun, suç, ceza, adalet mefhumları derken roman'ın ana hatları bu bahsettiğim kahramanlar üzerinden ilerliyor.
Tabi Baba pavloviç bu sorumsuzluğun bedelini oğlu tarafından canıyla ödüyor. Ölümüne çocuklarından cemiyetten üzülen yok. (Belki ivan biraz üzülmüştür ) Bu aile faciasının mahkemesi tüm rusyada ilgi uyandırıyor. Mahkeme salonunda savunma ve yargı makamının konuşmaları ve psikolojik tahlilleri ilgi çekici. O dönemin engizisyon mahkemelerine dikkat çeken adalet mekanizmasını gözler önüne seren pasajları rus toplumunu ve o dönemin cemiyet hayatını anlamamıza da olanak sağlıyor.
İvan'ın " Tanrı yoktur, ahlakın kaynağı yoktur, her şeye izin verilmiştir " düşüncesi ile Smardyakovu azmettirmesini romanın anahtar noktası olarak görüyorum. Yazarımız, Ahlâk içimizdedir diyenlerin varabileceği uç noktaları sınırları ile göstermiş. Bu minvalde yazarımızın bir dönem babasını öldürüp onun yerine geçme isteğini onun psikolojisini anlamamız açısından bilmemiz gerektiğinin altını çizmemiz lazım .Katil olmamız için onu yalnızca fiziki olarak mı öldürmemiz lazım? Düşüncelerimizle de öldüremez miyiz ? Düşüncelerimizle suç işleyemez miyiz ? İvan'ın bu düşüncelerle kafayı yediğini ekleyelim.
Belkide Dostoyevski bizzat kendisini cezalandırmak adına bu karakterleri yazmayı bir çileçekme ritüeli olarak görmüş olabilir. Buradan şunu çıkarmamız gerekiyor. İyi ve doğru bir insan düşüncelerinde de iyi ve doğru bir insandır.
Hülasa; Aile'nin cemiyetimizin temeli olduğunu, ailenin çöküşünün bir toplumu nasıl etkileyebileceğini, ahlâki çöküşü, güç zehirlenmelerini, moderniteyi gözler önüne seren bu başyapıtı ana hatları ile sindire sindire okumanızı tavsiye ediyorum. Sevgiler selamlar iyi okumalar.
·
125 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.