29 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Tesadüf.. uzun bir mevzu.. Tesadüf dediğimiz şey, gerçekten rastgeleliğin kendisi mi, yoksa bizim henüz anlamlandıramadığımız düzenin görünmeyen kısmı mı?
Aristoteles der ki: Doğa boşuna hiçbir şey yapmaz.
Yani evrende bir amaç, bir gaye telos vardır. O yüzden Aristoteles’e göre tesadüf sadece bilgimizin eksikliğidir.
Biz nedenini göremediğimiz için tesadüf deriz, oysa neden oradadır, sadece perde arkasındadır..
İbn Sina da aynı çizgide düşünür. Ona göre varlıkta nizamsızlık yoktur, sadece insan idrakinin ulaşamadığı bir nizam vardır..
Ama eğer saf bir doğa bilimci gibi konuşacak olursak evet, istatistiksel anlamda rastgelelik vardır.
Kuantum seviyesinde, mesela bir elektronun konumu tam olarak belirlenemez.
Fakat bu bile bazı filozoflara göre rastgelelik değil, bizim ölçüm gücümüzün sınırlılığıdır..
Benim kanaatim şu:
Tesadüf, cehaletin zarif adıdır.
Olaylar görünürde rastgele, ama özde bir bütünlüğün parçasıdır.
Bir taşın yuvarlanması bile evrenin dokusunda önceden yazılmış bir ihtimaldir..
... Fakat rububiyet-i âmmedeki daire-i esbab-ı zahiriyede, ehl-i gafletin nazarında hikmeti ve sebebi bilinmeyen işlerde, tesadüf namını vermişler.
Mektubat - 379
"Tesadüf ise, cehlimizi örten gizli bir hikmet-i İlahiyenin perdesidir"
Sözler - 677
Bediüzzaman Said Nursî
Bediüzzaman Said Nursî