Gördüğümüz mü, Görmemiz İstenen mi?Sanat
1. Görmek konuşmaktan önce gelir.
Bir çocuk konuşmayı bilmeden önce dünyayı gözleriyle tanır. Ama görmekle bilmek her zaman aynı şey değildir.
Mesela güneşin batışını “güneş batıyor” diye görürüz ama aslında dünya dönüyordur.
Ya da eskiden insanlar ateşe bakınca “Cehennem böyle bir yerdir” diye düşünüyordu. Yani gördüğümüz şey, neye inandığımıza göre anlam değiştiriyor.
2. Görmek bir seçimdir.
Aslında her baktığımızda seçiyoruz. Kalabalıkta sevdiğin birini hemen fark etmen gibi; göz, ilgini çekeni seçiyor.
Bir fotoğrafçı da aynı şeyi yapıyor: Binlerce olasılık içinden bir kareyi seçiyor. Ressam da fırça darbeleriyle kendi bakışını anlatıyor.
3. Sanat gizemleştiriliyor.
Yani insanlar sanat eserlerini “deha, güzellik, hakikat” gibi büyük laflarla anlatmayı seviyor. Ama bu, eseri anlamayı değil, uzaklaştırmayı sağlıyor.
Mesela fakir bir ressam, onu yöneten zenginleri resmettiğinde ortada sınıfsal bir gerilim var. Ama sanat tarihçisi “renk uyumu ne kadar güzel” diyerek asıl mesajı örtüyor.
4. Fotoğraf her şeyi değiştirdi.
Eskiden bir tabloyu görmek için müzeye gitmek gerekirdi. Şimdi aynı tabloyu internette, kitapta, hatta kahve kupasında bile görebiliyoruz.
Bu da eserin anlamını çoğalttı. Artık her bağlamda farklı bir anlam kazanıyor.
Ama bu durum aynı zamanda “orijinal olan kutsaldır” anlayışını doğurdu.
Yani tablo ne anlattığından çok “gerçek Leonardo mu?” diye tartışılır hale geldi.
5. Sonuç: Geçmişi kim anlatıyorsa, tarihi o yazar.
Sanat sadece geçmişin süsü değil, kim olduğumuzu anlamanın yolu. Eğer geçmişin imgelerini biz değil de başkaları yorumlarsa, kendi tarihimiz de başkalarının eline geçer.
Kısaca: Berger diyor ki, “Sanata saf gözle bakamayız, çünkü bize nasıl bakacağımızı öğrettiler. Ama eğer bu bakışı sorgularsak, hem sanatı hem de kendimizi yeniden görmeyi öğrenebiliriz.”
Not: Kitabın Türkçe çevirisi güzel değildi. Orijinalinden okumanızı salık veririm dostlar. Orijinal ismi: Ways of Seeing Based on the BBC Television Series
·
211 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.