Hakikat Bize Gösterilmez; Biz Ona Doğarız.Felsefe
Merleau-Ponty bu kitapta “dünya”yı bir dış veri olarak değil; insanın içinde açılan bir derinlik olarak okur. Yani dünya “karşımızda duran nesneler stokundan” ibaret değildir; dünya, bizim varlığımızla birlikte titreşen bir alan, bir gerilim, bir ortak-oluş bölgesidir. Ve insan, bu bölgenin dışına asla çıkamaz. Bu kitap, insanın dışarıdan bakan bir gözlemci olduğu fikrini çökertir.
Algı burada pasif bir izleme değil; aktif bir yeniden-kurmadır. İnsan her baktığında dünyayı tespit etmez; dünyayı kurar. Bu yüzden algı bir fotoğraf değil; bir eylemdir. Ve insan gördüğünü sandığı her şeyde aslında kendini de inşa eder. İnsan dünyaya bakarak dışarıyı anlamaz; dünyaya bakarak “kendisini” bir kez daha üretir.
Bu kitap bize şunu öğretiyor: hakikat bir nesne değil; bir süreçtir. Bilgi, varlığın özü değil; varlığın temas sonrası ürettiği koddur. Bizim hakikat dediğimiz şey, temasın çalkantısından damlayan tortudur. İnsan dünyayı bilmek istediğinde bile aslında algısının sınırlarını görür; kendisinin sınırlarını. Hakikatin gerçek formu, bu sınırda açılır.
Merleau-Ponty’nin en acı uyarısı şudur: dünya “olduğu gibi” görünmez, çünkü “olduğu gibi” diye bir şey yoktur. Dünya, algıların içinden akar, değişir, bozulur ve yeniden kurulur. Gerçeklik sabit bir çekirdek değil, sürekli aralıklarda titreşen bir geçiciliktir. İnsan bu geçiciliği süreklilik sanır ve kendi yanılsamasıyla huzur imal eder.
Bu kitap; insanın “dış dünyayı kovalarken” aslında kendi içinin karanlık geometrisiyle boğuştuğunu yüzüne vurur. Dünya bizim gözümüzde şekil alır ve biz de bu şeklin içinde kayboluruz. Merleau-Ponty’nin asıl sorusu şudur: dış gerçekliğin değil, kendi algımızın mimarı olabileceğimiz cesareti gösterecek kadar çıplak kalabilir miyiz? Çünkü nihayetinde dünya dışarıda değil; bizim algısal yanılgılarımızla birlikte içimizde var olur.
·
83 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.