Dik Açıyla Rüyaların YorumuPsikoloji
Freud’un Rüyaların Yorumu kitabının ilk 200 sayfası beklediğimden çok daha sağlam ve akıcı geçti. Freud burada günün kalıntılarının rüyaya nasıl karıştığını, fizyolojik uyarıların rüya sahnelerini nasıl tetiklediğini, bastırılmış duyguların gece boyunca nasıl şekil değiştirdiğini oldukça anlaşılır bir dille anlatıyor. Modern psikolojinin de hâlâ kabul ettiği pek çok gözlem var bu bölümde. Rüyanın bir tür zihinsel montaj hâline gelmesi, bellek izlerinin karışması, gündüz yaşantısının gecenin sembollerine dönüşmesi gibi noktalar bugün için bile değerli.
Kitap ilerledikçe Freud daha çok kendi teorik dünyasına dönüyor ve bazı yorumlar bugünün okuru için ister istemez tartışmalı kalıyor. Ödipus kompleksi, penis kıskançlığı ve bazı sembollerin evrensel cinsel anlamlar taşıdığı iddiası artık modern psikolojide karşılık bulmuyor. Bazı rüyaları bu kavramların içine oturtmak için fazla zorladığı hissi geliyor insana. Özellikle uçma ve düşme rüyalarını cinsel bir çerçeveye yerleştirmesi bana inandırıcı gelmedi.
Freud’un bazı sembol yorumları ise bugün ister istemez gülümsetiyor. Mesela rüyada “tanıdık gelen bir yer” hissini annenin cinsel organına bağlaması, uçmayı ereksiyona, düşmeyi erotik bir teslimiyete yorması, dar patikalardan geniş ovalara açılan yolları ise vajinayla ilişkilendirmesi gibi örneklerde rüyadan çok teorinin konuştuğunu görüyorsun. Bir de üstüne insanlar “Ben böyle bir rüya görmedim” dediğinde Freud’un “Görmüşsündür ama hatırlamıyorsundur; o da Ödipus rüyasıdır” demesi var ki, burada artık rüya teorinin içine değil, teori rüyanın üstüne çekiliyor gibi geliyor insana. Dönemin bilim anlayışıyla okunabilir elbette, fakat aynı eve gitmeyi ya da belirsiz bir sahneyi bu kadar dar bir çerçeveye sıkıştırmak bugünün okurunda pek karşılık bulmuyor.
Yine de Freud’un rüyayı çözümleme biçimi hâlâ öğretici. Yer değiştirme, yoğunlaştırma ve simgeselleşme gibi mekanizmalar rüyaların hem dağınık hem de anlamlı görünmesini açıklamakta bugün bile işe yarıyor. Rüyayı bilinçdışının bir dili gibi görmesi kitabın güçlü taraflarından biri.
Bu kitabı okumayı düşünenlere küçük bir öneri verebilirim: Freud’un Rüyaların Yorumu’ndaki yorumlarını tam anlamıyla kavrayabilmek için önce Günlük Yaşamın Psikopatolojisi ve Espriler ve Bilinçdışıyla İlişkileri kitaplarına bakmak faydalı oluyor. Freud’un rüya yorumunda kullandığı mekanizmaların temeli aslında bu iki eserde daha net anlatılmış. Bu temeli görmeden rüya kitabındaki bazı yorumlar yer yer havada kalabiliyor.
Kendi adıma, rüyaların kişiye özgü sembolik dilini ve insanın gölge tarafıyla ilişkisini anlamada Jung’un yaklaşımını daha yakın buluyorum. Freud’un açtığı yolu görmezden gelmeden, rüyanın kişide bıraktığı duyguyu ve kişisel anlamı merkeze alan Jung yorumunun daha bütünleyici olduğunu düşünüyorum.
Freud rüyayı bilinçdışına giden kral yolu saymıştı; ben o yolun gölgeden geçtiğine inanıyorum.
·
236 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.