Tanrılar, bizi merhamet göstermeye yönlendirebilir. Ama dinsel inanç, ahlaklı davranmak için ille de gerekli bir koşul değil. Ahlaklı davranmak için, doğaüstü bir varlığa ihtiyaç olduğu fikri, ahlaka doğaüstü bir özellik yüklüyor. Niye ki? Doğal bir ahlak türü var. Şempanzelerden farelere, tüm sosyal memelilerin, hırsızlık ve cinayete set çeken etik kodları var. İnsanlar arasında ahlaki davranış, tüm topluluklarda görülüyor ve bu toplulukların hepsi aynı tanrıya ya da herhangi bir tanrıya inanmıyor. Hristiyanlar, Hindu tanrılarına inanmasalarda yardımsever davranıyor. Müslümanlar, İsa'yı Allah'la bir tutmasalarda dürüstlüğe önem veriyor. Danimarka ve Çekya gibi laik ülkelerde, İran ve Pakistan gibi dindar ülkelerden daha fazla şiddet görülmüyor.
Ahlak, ilahi buyruklara uymak değil, çekilen acıları azaltmak anlamına geliyor. Yani ahlaklı davranmak için bir mite ya da anlatıya inanmanız gerekmez, acıyı derinlemesine idrak etmeniz yeterlidir. Belli bir davranışın, kendiniz ya da başkalarına nasıl lüzumsuz yere acı çektirdiğini gerçekten anlarsanız, haliyle bu davranıştan kaçınırsınız.
İnsanların cinayet işlemeyi, tecavüz etmeyi ve hırsızlık yapmayı hâlâ sürdürüyor olmasının sebebi, yaptıklarının yol açtığı acıları ancak yüzeysel bir şekilde idrak edebilmeleridir. Anlık arzu ve açgözlülüklerini tatmin etmeye odaklanarak, başkalarına ne gibi zararlar verdiklerini ve hatta uzun vadede kendilerine verecekleri zararı hesaba katmazlar. Kurbanlarına kasten mümkün mertebe acı çektiren işkenceciler bile, kendilerini yaptıklarından soyutlamak için, duygulardan arınıp, insanlıktan çıkma teknikleri uygularlar genellikle.
İnsanlar doğal olarak acı çekmekten kaçınır. Ama Tanrı buyurmadıkça, niye başkalarının acılarını umursasınlar ki diye itiraz edebilirsiniz. Bunun bariz cevaplarından biri, insanların, mutluluklarının büyük ölçüde başkalarıyla ilişkilerine bağlı sosyal hayvanlar olmasıdır. Sevgi, arkadaşlık ve topluluk yokluğunda kim mutlu olabilir? Ben merkezli bir hayat yaşıyorsanız, bedbaht olmanız kuvvetle muhtemeldir. O yüzden en azından aileniz, arkadaşlarınız ve ait olduğunuz toplum üyelerini umursamanız gerekir.
21. Yüzyıl İçin 21 Ders 
Yuval Noah Harari
21. Yüzyıl İçin 21 Ders Yuval Noah Harari11 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.