Adaletin Suskun, Kaderin Eğri Yazıldığı Bir Dünyaİnceleme
Orhan Kemal’in El Kızı romanı, toplumun “kader” adı altında meşrulaştırdığı adaletsizliklerin en acı örneklerinden birini anlatır. Yüzeyde bir aile dramı gibi görünse de, roman aslında güçlülerin korunduğu, masumların ezildiği, ses çıkarmayanların yükseldiği bir düzenin aynasıdır.
Bu aynada en çok yansıyan ise Nazan’ın sessiz, ürkek ve kimsesiz savrulan hayatıdır.
Nazan:
yetimliğin ağırlığını omuzlarında taşıyan, sessizliğiyle bile suçlanan bir karakterdir.
Toplum ona en başından bir kimlik verir:
“Bizden değil. El kızı.”
Bu etiket, Nazan’ın kaderini belirler.
Evin içine kabul edildiği hiçbir an yoktur; her davranışı şüphe, her suskunluğu yanlış yorumlanır.
Orhan Kemal, Nazan’ı sadece bir karakter olarak değil, toplumun dışlayıcı bakışının beden bulmuş hâli olarak resmeder.
Nazan’ın masumiyeti, iyiliği ya da sessizliği onu korumaz; aksine daha kırılgan yapar.
Onun yazgısı, kaderin değil, toplumun acımasızlığının koridorlarından geçer.
Mazhar:
romanın en tartışmalı figürüdür çünkü “kötü” değildir; ama iyi kalmayı da başaramaz.
Nazan’ı terk etmesi bilinçli bir kötülükten değil;
• Olgunlaşmamış bir aşk anlayışından,
• Sığ beklentilerinden,
• Erkeklik gururundan,
Mazhar’ın asıl trajedisi, iyi olmaya çalışırken güçsüz kalmasıdır.
Gençlik idealizmini üzerinden atamayan Mazhar, sistemin kirli çarklarına boyun eğmez.
Bu yüzden de en sonunda öldürülür — kötülüğünden değil, doğruyu savunmakta diretmesinden.
Bu dünyada idealistler kırılır, uyum sağlayanlar yaşar.
Neriman ve Avukat Arkadaşı:
Neriman’ın yükselişi ve Mazhar’ın avukat arkadaşının “cebine çalışarak” güçlenmesi, romandaki kadercilik algısını tamamen sarsar.
Bu kişiler Nazan’a istemesede kötülük eder, belki Hacer hanım’ın yaptığı gibi bir kötülük yapılmaz ama susarak, göz yumarak buna neden olurlar.
Ama sonunda ne olur?
• Neriman bar kızlığından avukat eşine, oradan daha zengin bir hayata geçer.
• Avukat arkadaşı ise Mazhar gibi idealist olmadığı için çok daha rahat, çok daha zengin bir hayat sürer.
Bu tablo, Orhan Kemal’in sert gerçeğini göz önüne serer:
Gerçek hayatta “eden bulur” her zaman işlemez; bazen eden kazanır, masum olan kaybeder.
Toplumsal Adaletin Yerine “Kader” Bahane Edilir
Romanda sık sık duyduğumuz kaderci bakış açısı — “Eden bulur, alın yazısı böyleymiş” — aslında toplumun sorumluluktan kaçma biçimidir.
Nazan’ın başına gelenler kader değil:
• Ekonomik bağımlılık
• Aile içi önyargılar
• Güçlülerin korunması
• Sessizlerin bastırılması
• Kadına yüklenen namus anlayışı
• Korunmasızlık ve savrulmasıdır.
Nazan masum olduğu hâlde kötü sona sürüklenir.
Bu da Orhan Kemal’in asıl söylemini kanıtlar:
Bu toplumda adalet değil, güç konuşur.
Masumların kaderi toplumun parmak izleriyle kirlenmiştir.
Sonuç: El Kızı, kaderi değil, kader kılığında dolaşan adaletsizliği anlatır.
Orhan Kemal bu romanda:
Masumun hep kaybettiğini,
Güçlü olanın haklı sayıldığını,
İdealistin kırıldığını,
Uyumlunun yükseldiğini,
Ve “el kızı” olmanın ne kadar ağır bir yalnızlık olduğunu çarpıcı bir dille gösterir.
Nazan’ın trajedisi kader değildir;
insanların, toplumun ve düzenin birlikte yazdığı bir yenilgi hikâyesidir.
Bu yüzden El Kızı, sadece bir roman değil, bugün bile geçerliliğini koruyan bir toplumsal yüzleşmedir. 
Orhan Kemal 
El Kızı
Orhan Kemal El Kızı·
41 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.